Sabah aynaya baktınız ve gözünüz kıpkırmızı. İlk düşünce çoğu zaman aynı: “Uykusuzluktandır.” Bazen gerçekten öyledir. Fakat göz kızarıklığı tek başına bir hastalık değil, gözün bize gönderdiği bir işarettir.

Basit bir kuruluk da bu görüntüyü yapabilir, acil müdahale gerektiren bir kornea veya göz içi hastalığı da.

Göz neden kızarır?

Gözün beyaz bölümünün üzerinde son derece ince damarlar bulunur. Normalde pek fark edilmeyen bu damarlar tahriş veya iltihap geliştiğinde genişler ve göz kırmızı görünür.

Uzun süre ekrana bakmak, klimalı ortam, rüzgâr, sigara dumanı ve uykusuzluk göz yüzeyini kurutabilir. Alerji, göz kapağı iltihabı ve konjonktivit de sık karşılaştığımız nedenlerdir. Kontakt lens kullananlarda ise kızarıklığı daha dikkatli değerlendiririz.

Bir de gözün beyazında aniden beliren, boya dökülmüş gibi parlak kırmızı alan vardır. Bu çoğu zaman konjonktiva altındaki küçük bir damarın kanamasıdır ve görüntüsü ürkütücü olsa da genellikle kendiliğinden düzelir.

Her kırmızı göz konjonktivit değildir

Kaşıntı ön plandaysa alerji, çapaklanma ve akıntı varsa enfeksiyon, yanma-batma ve gün sonunda artan rahatsızlık varsa göz kuruluğu akla gelebilir. Ama yalnız belirtilere bakarak kesin tanı koymak doğru değildir.

Özellikle şiddetli ağrı, görmede azalma veya bulanıklık, belirgin ışık hassasiyeti, gözde yabancı cisim hissi, travma ya da kimyasal madde teması varsa “birkaç gün bekleyelim” yaklaşımı doğru değildir. Keratit, kornea ülseri, üveit veya akut glokom gibi görmeyi tehdit edebilecek tabloların dışlanması gerekir.

Hangi testler gerçekten gerekir?

Göz kızarıklığında herkese uzun bir kan tahlili listesi istemek tıbben doğru değildir. Asıl değerli olan ayrıntılı göz muayenesidir.

Görme keskinliği ölçülmeli; biyomikroskopla kornea, konjonktiva, göz kapakları ve ön kamara değerlendirilmelidir. Gerektiğinde floresan boya ile korneada çizik veya ülser araştırılır, göz içi basıncı ölçülür.

Kuruluk düşünülüyorsa gözyaşı kırılma zamanı, korneal boyanma ve seçilmiş hastalarda Schirmer testi, gözyaşı osmolaritesi veya inflamasyon belirteçleri değerlendirilebilir. Tekrarlayan veya ağır kurulukta ise romatolojik ya da sistemik bir hastalık şüphesi varsa kan tetkikleri hastanın öyküsüne göre planlanır. “Her kırmızı göze vitamin tahlili” şeklinde standart bir yaklaşım yoktur.

Kızarıklık giderici damlalara dikkat

Eczaneden rastgele alınan ve gözü kısa sürede bembeyaz yapan damar daraltıcı damlalar cazip gelebilir. Fakat nedeni tedavi etmezler ve bazı ürünlerin sık kullanımı bırakıldığında kızarıklığın yeniden belirginleşmesine yol açabilir.

Kurulukta ekran molaları vermek, bilinçli olarak daha sık göz kırpmak, klimayı doğrudan yüze çevirmemek ve yeterli uyku oldukça basit ama etkili önlemlerdir. Gerektiğinde uygun yapay gözyaşı kullanılabilir. Sık damla ihtiyacı olan kişilerde koruyucu madde içermeyen ürünler tercih edilebilir.

Kontakt lens kullanırken gelişen kızarıklık ise ayrı bir ciddiyet taşır. Lensi çıkarın. Özellikle ağrı, ışık hassasiyeti veya görme değişikliği eşlik ediyorsa göz hekimi değerlendirmesini geciktirmeyin.

Beslenmede yeterli sıvı, dengeli protein, sebze, meyve ve omega-3 kaynaklarını içeren genel olarak sağlıklı bir düzen göz sağlığını destekler. Ancak göz kızarıklığını ortadan kaldırdığı kanıtlanmış özel bir vitamin veya takviye reçetesi yoktur.

Göz küçük bir organ olabilir ama verdiği işaretleri küçümsememek gerekir. Kızarıklığa ağrı ve görme değişikliği eşlik ediyorsa mesele artık yalnızca “kırmızı göz” değildir.

Kaynaklar

1. American Academy of Ophthalmology (AAO), Red Eye ve Ocular Surface kaynakları
2. Mayo Clinic, Red Eye; Conjunctivitis; Dry Eyes klinik rehberleri
3. NHS, Red Eye klinik bilgilendirmesi
4. European Journal of Ophthalmology, Red Eye değerlendirmeleri
5. Hakemli göz yüzeyi ve konjonktivit klinik literatürü