1. Az gelişmiş ülkelerde kız çocuklarının ilkokulu bitirme oranı kaçtır?
a) % 20 b) % 40 c) % 60
2. Dünya nüfusunun büyük çoğunluğu hangi gelir düzeyindedir?
a) düşük b) orta c) yüksek
3. Aşırı yoksullukta yaşayan dünya nüfusunun oranı son 20 yılda sizce nasıl değişmiştir?
a) ikiye katlanmıştır b) hemen hemen aynı kalmıştır
c) yarıya inmiştir
4. Dünyada ömür beklentisi ortalama kaçtır?
a) 50 yıl b) 60 yıl c) 70 yıl95
5. Günümüzde 0-15 yaş arası 2 milyar çocuk nüfusu vardır. 2100 yılında bu sayı ne olacaktır?
a) 4 milyar b)3 milyar c) 2 milyar
6. 2100’de dünya nüfusu 4 milyar daha artmış olacaktır, sizce aşağıdakilerden en çok hangisi artacaktır?
a) 15 yaş altı çocuk b b) 15-74 arası erişkin c) 75 üstü yaşlı
7. Son 100 yılda doğal afetlerden ölümler ne oranda değişmiştir?
a) ikiye katlanmıştır b) aynı seviyede kalmıştır c) yarı yarıya azalmıştır
8. Dünya nüfusunun çoğunluğu hangi kıtada yaşamaktadır?
a) Afrika b) Asya c) Amerika
9. Dünya genelinde 1 yaş altı çocukların aşılanma oranı nedir?
a) % 20 b) % 50 c) % 8096
10. Dünya genelinde 30 yaşında bir erkek, ömrünün 10 yılını okulda geçirmiştir, ya kadınlar?
a) 9 yılını b) 6 yılını c) 3 yılını
11. 1996 yılında kaplan, panda ve gergedan nesli tükenmekle karşı karşıya idi, günümüzde bu durum nasıldır?
a) en az ikisi risk altındadır b) en az biri risk altındadır c) hiçbiri risk altında değildir
12. Dünyada elektriğe erişim oranı nedir?
a) % 20 b) % 50 c) % 80
13. Küresel iklim değişikliği gelecek 100 yılda nasıl olacaktır?
a) ısınma b) aynı kalma c) soğuma
Şimdi lütfen bu teste verdiğiniz cevaplarınızı kayıt edin. Cevap anahtarını ve sonuçları değerlendirmeyi bir sonraki yazımızda yapacağız.
Kaynak: Factfulness, Hans Rosling, 2018.
Farkındalık testi cevap anahtarı
1.c 2.b 3.c 4.c 5.c 6.b 7.c 8.b 9.c 10.a 11.c 12.c 13.a
1) Az gelişmiş ülkelerde kız çocuklarının ilkokulu bitirme oranı
Doğru cevap: c) %60
Günümüzde düşük gelirli ülkelerde bile kız çocuklarının büyük çoğunluğu ilkokulu tamamlıyor.
2) Dünya nüfusunun büyük çoğunluğu hangi gelir düzeyindedir?
Doğru cevap: b) Orta
Dünya nüfusunun çoğu artık aşırı yoksul değil; büyük kısmı orta gelir grubunda yaşıyor.
3) Aşırı yoksulluk oranı son 20 yılda nasıl değişti?
Doğru cevap: c) Yarıya inmiştir
Aşırı yoksulluk oranı uzun vadede ciddi şekilde azaldı.
4) Ortalama yaşam süresi
Doğru cevap: c) 70 yıl
Dünya genelinde ortalama yaşam beklentisi yaklaşık 70+ yıl seviyesine çıktı.
5) 2100’de 0–15 yaş arası çocuk sayısı
Doğru cevap: c) 2 milyar
Çocuk sayısı artmıyor; nüfus artışı daha çok yetişkin ve yaşlı nüfustan geliyor.
6) 2100’de en çok hangi yaş grubu artacak?
Doğru cevap: c) 75 yaş üstü
En hızlı artış yaşlı nüfusta olacak.
7) Doğal afetlerden ölümler (son 100 yıl)
Doğru cevap: c) Yarı yarıya azalmıştır
Afetler hâlâ var ama erken uyarı ve sağlık sistemleri sayesinde ölüm oranları düştü.
8) Dünya nüfusunun çoğunluğu hangi kıtada?
Doğru cevap: b) Asya
9) 1 yaş altı çocukların aşılanma oranı
Doğru cevap: c) %80
Temel aşı kapsayıcılığı dünya genelinde oldukça yüksek.
10) 30 yaşındaki bir kadının ortalama eğitim süresi
Doğru cevap: a) 9 yıl
Kadınların eğitim süresi erkeklere oldukça yaklaşmıştır.
11) Kaplan, panda ve gergedan
Doğru cevap: b) En az biri risk altındadır
Bazı türler hâlâ tehdit altında olsa da durum 1990’lara göre kısmen iyileşmiştir.
12) Elektriğe erişim oranı
Doğru cevap: c) %80
Dünya nüfusunun büyük çoğunluğu elektriğe erişebiliyor.
13) Küresel iklim değişikliği
Doğru cevap: a) Isınma
Bilimsel veriler küresel ortalama sıcaklığın arttığını gösteriyor.
Bu test, çevre-doğa-dünya-insan-toplum-para-sağlık-siyaset-ekonomi bilinci, kısacası farkındalık açısından yapılan bir testtir. Düşük skor yapanların üzülmemesi için unutmadan hatırlatayım, bu testin uygulandığı üniversite mezunu 16000 kişi arasından tamamını doğru yapan çıkmadı! Bu şu demek oluyor, okumuş yazmış insanlar daha karamsar (mutsuz).
Değerlendirme
Bu tür testler aslında bir açıdan bakıldığında istatistiklerle oynayarak fakirliğin, halen acı verici bir şekilde var olmasına rağmen, sayıca veya oran bakımından azaldığını ispat eden testlerdir. Zenginler üzülmesin diye fakirleri de mutlu göstermek amacını taşır.
Çünkü; günümüzde bilgi kirliliği had safhadadır. Görmek, okumak, yapmak ve öğrenmekle elde edilen bilgi ile internette sunulan bilgi arasında ciddi farklar vardır. Bunlardan birincisi, edinilmiş deneyimlerin son derece kişiye özel olmasıdır. İkincisi gözle görerek, elle tutarak yani kanıta dayalı edinilen bilginin gerçekliğidir. Ayrıca kitapların evvela ciddi bir editoryal denetim ve arz talep kuralına göre okuyucu eleğinden geçmiş (insanların para vererek satın almış) olmasıdır.
İnternette sunulan bilgilerin ise (büyük) çoğunluğu mavi bülten veya pembe kağıt diye tabir edilen, reklam ve tanıtım amaçlı, denetimden veya hakem veya editör incelemesinden geçmemiş, ben yaptım (yazdım) oldu bittisine getirilen makalelerdir (bilgilerdir). Bunların çoğu uydurmadır. Bu tür denetimsiz - kontrolsüz bilgiler, kasıtlı olarak toplumu yönlendirmek amacıyla düzenlen(ebil)ir.
Sonuçta testin değerlendirilmesine dönecek olursak, çoğu insan dünya hakkında sistematik olarak fazla karamsar tahmin yapıyor. Buna “negatiflik içgüdüsü” denir. Bunun iyi ya da kötü olduğu hakkında fikrim yok. Her şeye rağmen bence, doğru bilgi öyle ya da böyle bir tür farkındalık kazandırır. Farkındalık iyidir.
