Bir aile hekiminin muayene odasından Ramazan’ın bilimsel gerçeği
Her Ramazan aynı soru sorulur:
“Hocam, diyabetim var… Oruç tutabilir miyim?”
Bu soru sadece bir ibadet sorusu değildir.
Bu soru,
pankreasın, insülinin, beynin, damarların ve hatta hücrelerin nasıl yeniden programlanacağının sorusudur.
Çünkü oruç,
modern tıbbın “intermittent fasting” dediği,
vücudun metabolik onarım sürecini aktive eden doğal bir biyolojik mekanizmadır.
Uluslararası Diyabet Federasyonu’nun (IDF-DAR 2021) bilimsel rehberi bu gerçeği açıkça ortaya koymaktadır.
Bilimsel gerçek: Oruç sırasında vücut yakıt sistemini tamamen değiştirir
Normal şartlarda vücut:
öncelikle glukoz (şeker) yakar.
Ama oruç başladıktan yaklaşık 8–12 saat sonra:
✔ İnsülin seviyesi düşer
✔ Karaciğer glikojen depoları boşalır
✔ Vücut yağ yakımına geçer
✔ Serbest yağ asitleri enerji kaynağı olur
Bu süreçte:
metabolizma daha verimli bir enerji üretim moduna geçer.
Bu yüzden bilimsel çalışmalarda Ramazan sonunda birçok bireyde:
• İnsülin direncinde azalma
• Kilo kaybı
• Metabolik parametrelerde iyileşme
gösterilmiştir.
(IDF-DAR Practical Guidelines, 2021)
En kritik bilimsel gerçek: Pankreas dinlenir, insülin sistemi yeniden dengelenir
Sürekli yemek yemek,
pankreası sürekli insülin üretmeye zorlar.
Ama oruç sırasında:
✔ İnsülin salınımı azalır
✔ Hücreler insüline yeniden duyarlı hale gelir
✔ Metabolik stres azalır
Bu durum,
özellikle tip 2 diyabetin temel mekanizması olan
insülin direnci üzerinde olumlu etki oluşturabilir.
Bilimsel çalışmalar gösteriyor ki: Oruç, metabolik esnekliği artırır
Metabolik esneklik,
vücudun farklı enerji kaynaklarını kullanabilme kapasitesidir.
Ramazan orucu sırasında vücut:
şeker yakımından
yağ yakımına geçmeyi öğrenir.
Bu,
metabolik sağlığın en önemli göstergelerinden biridir.
En şaşırtıcı gerçek: Oruç, hormonal sistemi yeniden düzenler
Ramazan sırasında yapılan çalışmalarda:
✔ İnsülin seviyelerinde düşüş
✔ Adiponektin artışı
✔ Metabolik dengeyi düzenleyen hormonlarda iyileşme
gösterilmiştir.
Bu hormonlar:
✔ yağ metabolizmasını
✔ enerji dengesini
✔ hücresel sağlığı
doğrudan etkiler.
Birçok diyabetli birey Ramazan sonunda neden daha iyi hisseder?
Çünkü vücut:
sürekli beslenme durumundan çıkar
ve
kendini onarma fırsatı bulur.
Bilimsel olarak bu süreçte:
✔ yağ yakımı artar
✔ metabolik yük azalır
✔ enerji dengesi yeniden kurulur
En önemli bilimsel gerçek: Oruç, vücudun doğal koruma mekanizmasıdır
İnsan bedeni,
evrimsel olarak açlık dönemlerine uyum sağlamak üzere programlanmıştır.
Oruç sırasında aktive olan bu mekanizmalar:
✔ enerji verimliliğini artırır
✔ metabolik dengeyi güçlendirir
✔ vücudu korur
Bir aile hekimi olarak gözlemim şudur:
Hastalarımızı Ramazandan en az 2 hafta önce analiz edip hipoglisemi risklerine göre stratifiye edelim.
Doğru hasta seçimi,
doğru takip
ve
doğru beslenme ile
Ramazan orucu,
birçok birey için
metabolik bir yenilenme fırsatı olabilir.
Son söz:
Ramazan,
sadece mideyi terbiye etmez.
Ramazan,
insülini dinlendirir.
Ramazan,
metabolizmayı yeniden dengeler.
Ramazan,
vücudun kendini onarma fırsatıdır.
Ve bilim bize şunu söylüyor:
İnsan bedeni, doğru şartlar oluştuğunda kendini yeniden dengeleyebilecek olağanüstü bir sisteme sahiptir.
Ramazanı hastalarımıza gerçekten katkı sunmak ve kendimiz oruç tutalım ya da tutmayalım ama oruç tutmak isteyen hastalarımızı doğru değerlendirerek hemen oruç tutmak yasak ya da tabi ne olursa olsun tut demek yerine gerçekten bilimsel bir gözle analiz edip doğru değerlendiren ve yönlendiren hekimlerden olabilmek duasıyla 🤲
Ailenizin Hekimi
Dr. Yavuz Selim Sılay
