İlk defa 19.yüzyılın sonlarında keşfedilen Helicobacter pylori insan mide mukozasını kolonize eden gram negatif spiral şekilli bir bakteridir. Önceleri pH seviyesinden ötürü asidik olan midenin steril olduğu ve içinde herhangi bir mikrobun barınamayacağı düşünülüyordu. Barry Marshall ve Robin Warren isimli iki Avustralyalı araştırmacı 2005 yılında Fizyoloji Nobel Ödülü’ne layık görülen araştırmalarında H.pylori’nin gastrite yol açtığını ispat ettiler Araştırmacılardan biri olan Dr.Marshall’ın kendisi H.pylori kültürü yuttuktan sonraki günlerde hasta ve bulantılı hissetmeye başladı. İnokülasyondan 10 gün sonra ise endoskopi olan Dr.Marshall’ın midesinde gastrit ve H.pylori izlerine rastlandı. Bu araştırma sayesinde H.pylori bakterisinin gastritin yan ürünü değil de sebebi olduğu açıklığa kavuştu (El-Behairy ve ark., 2022).
H.pylori’nin en ilgi çekici özelliklerinden biri de kayda değer bir genetik çeşitliliğe sahip olmasıdır. Bunun sebebi yetersiz DNA onarım mekanizmaları ve doğal transformasyon yetkinliğidir (Cover, 2020).En çok üzerinde çalışılanlar ve patogenezde en önemli rol oynayan proteinleri kodlayan genler vakuolize edici sitotoksin (vacA) ve sitotoksin ilişkili antijen A (cagA) genleridir. VacA proteini konak hücrenin porlar oluşturularak öldürülmesini sağlayarak immün sistemden kaçış için önemli bir rol oynar. Çoğu H.pylori varyantında VacA bulunurken sadece birkaçında CagA bulunur. CagA bir onkoproteindir bu da kanser oluşturma potansiyelinin olduğu anlamına gelir. CagA pozitifliği daha ciddi enfeksiyonlar oluşturma, tedaviye yetersiz cevaba sebep olma ve gelecekte yüksek kanser geliştirme riskine sahiptir (El-Behairy ve ark., 2022).
H.pylori Dünya popülasyonunun neredeyse yarısını coğrafi bölgeler arasında güçlü farklılıklarla ancak vaka sayısının giderek azalma eğilimi ile enfekte eder. H.pylori ile enfekte bireylerin yaklaşık %80’i asemptomatiktir fakat enfekte olan hastaların tamamında gastrit gelişir (Malfertheiner ve ark., 2023). Bu durum uzun vadede gastroduodenal ülserlerin ortaya çıkmasına ve en sonunda ise gastrik karsinoma ve mukoza ilişkili lenfomaya yol açar (Salvatori ve ark., 2023).
Helicobacter pylori bakterisi mide kanseri oluşumunda sigara ve alkol tüketimiyle birlikte ana risk faktörlerinden biridir. Mide kanseri yani gastrik kanserlerin çoğunluğu (%90-95) midede mukus ve gastrik salgı üretiminde görev alan salgı bezlerinden köken alan adenokarsinomlardır. Daha az sıklıkta görülen mide kanseri tipleri ise mide lenf dokusundan kaynaklanan lenfomalar (MALT) (%4), mideyi kaplayan Cajal’ın interstisyel hücreleri adı verilen özel hücrelerden köken alan gastrointestinal stromal tümörler (GIST) (%1’den az) ve tipik olarak midede hormon salgılayan hücrelerden köken alan karsinoid tümörleri (%3) içerir. (Salvatori ve ark.,2023).
Li ve ark. (2023) tarafından yapılan geniş kapsamlı meta-analiz 2015-2022 yılları arasında H.pylori prevelansında bir düşüş olduğunu doğrulamış ancak çocuk ve adolesanlarda böyle bir düşüş gözlenmemiştir. Bu çalışmada ayrıca küresel ölçekte azalma eğilimine sahip olan mide kanseri insidansının azalmakta olan H.pylori prevalansı ile ilişkisi gösterilmiştir. Bu da toplumda H.pylori prevalansının azaltılmasının mide kanseri riskini düşüreceği hipotezini de doğrulamaktadır. Gelecekte çocuklar ve adölesanlar için de Helicobacter pylori prevalansı düşürme amaçlı stratejiler üzerine çalışılmalıdır.
KAYNAKÇA
Cover, T. L. (2020). Helicobacter pylori. J. E. Bennett, R. Dolin, & M. J. Blaser (Ed.), Mandell, Douglas, and Bennett's principles and practice of infectious diseases (9. baskı, ss. 2669–2679) içinde. Elsevier.
El-Behairy, A. M., El-Mokhtar, M. A., & Abd El-Baky, R. M. (2022). Genotypic characterization of Helicobacter pylori and detection of clarithromycin resistance in patients with gastric disorders in Upper Egypt. Infection and Drug Resistance, 15, 5797–5809.
Li, Y., Choi, H., Leung, K., Jiang, F., Graham, D. Y., & Leung, W. K. (2023). Global prevalence of Helicobacter pylori infection between 1980 and 2022: A systematic review and meta-analysis. The Lancet Gastroenterology & Hepatology, 8(6), 553–564.
Malfertheiner, P., Megraud, F., Rokkas, T., Gisbert, J. P., Liou, J. M., Schulz, C., ... & European Helicobacter and Microbiota Study Group. (2022). Management of Helicobacter pylori infection: The Maastricht VI/Florence consensus report. Gut, 71(9), 1724–1762.
Salvatori, S., Marafini, I., Laudisi, F., Monteleone, G., & Stolfi, C. (2023). Helicobacter pylori and gastric cancer: Pathogenetic mechanisms. International Journal of Molecular Sciences, 24(3), 2895.
