Araştırmacılar, bunlardan dokuzunun potansiyel olarak yeni virüs türleri olabileceğini bildirirken, bulguların yeni bir salgının başladığı anlamına gelmediğinin özellikle altını çizdi.
Çin’in iki büyük metropolü Wuhan ve Shenzhen’de gerçekleştirilen kapsamlı bir araştırma, şehirlerde yaşayan kemirgenlerin taşıdığı virüs çeşitliliğine ilişkin önemli veriler ortaya koydu. Communications Biology dergisinde 18 Temmuz 2026 tarihinde yayımlanan çalışmada, insanlarla aynı yaşam alanlarını paylaşan dört kemirgen türünden alınan örneklerde toplam 35 omurgalı ilişkili virüs belirlendi. Araştırmacılar, bu virüslerden dokuzunun bilim dünyası için yeni tür adayları olabileceğini bildirdi.[1]
Araştırmada 1.072 kemirgen incelendi
Çalışma, Wuhan ve Shenzhen’de yaşayan 1.072 kemirgen üzerinde gerçekleştirildi.[1]
Bilim insanları, hayvanlardan alınan örnekleri metatranskriptomik analiz yöntemiyle inceledi. Bu yöntem, canlılarda bulunan tüm RNA’ların analiz edilerek virüs topluluklarının ayrıntılı biçimde belirlenmesini sağlayan gelişmiş bir moleküler araştırma tekniği olarak kullanılıyor.[1]
Analizler sonucunda 35 farklı omurgalı ilişkili virüs saptandı. Bunların arasında daha önce tanımlanmamış olabilecek dokuz potansiyel yeni virüs türü de yer aldı.[1]
Araştırmacılar, yeni adaylar arasında norovirüs ve orthopicobirnavirus gruplarıyla ilişkili virüslerin bulunduğunu bildirdi.[1]
Yeni virüs bulunması salgın anlamına gelmiyor
Araştırmanın dikkat çeken yönlerinden biri, kamuoyunda yanlış yorumlanabilecek bulgular için yapılan bilimsel uyarılar oldu.
Araştırmacılar, bir kemirgende yeni veya bilinmeyen bir virüse ait genetik materyalin saptanmasının, o virüsün insanlara bulaşabildiği ya da yakın zamanda salgın oluşturacağı anlamına gelmediğini vurguladı.[1]
Çalışma, kemirgenlerde dolaşan viral çeşitliliğin ortaya çıkarılmasını ve olası zoonotik (hayvandan insana bulaşma potansiyeli taşıyan) risklerin daha yakından izlenmesini amaçlıyor.[1]
Zoonotik potansiyel taşıyan virüsler de belirlendi
Araştırmada belirlenen virüslerden üçünün zoonotik potansiyel taşıdığı bildirildi.[1]
Makalenin mevcut sürümünde bunlardan ikisi Orthohantavirus seoulense ve insan koronavirüsü OC43 (HCoV-OC43) olarak belirtilirken, üçüncü virüsün adı henüz açık şekilde paylaşılmadı.[1]
Bilim insanları ayrıca daha önce kemirgenlerde rapor edilmemiş iki virüsün de tespit edildiğini aktardı. Bunun, farklı hayvan türleri arasında virüs dolaşımının daha ayrıntılı araştırılması gerektiğini gösterdiği ifade edildi.[1]
Wuhan ve Shenzhen’in virüs profilleri neden farklı?
Araştırmanın önemli sonuçlarından biri de iki şehirdeki kemirgenlerin taşıdığı virüs topluluklarının birbirinden belirgin şekilde farklı olmasıydı.[1]
Araştırmacılar, bu farklılığın yalnızca kemirgen türlerinden kaynaklanmadığını; iklim koşulları, coğrafi uzaklık ve çevresel faktörlerin de viral çeşitliliği etkileyebileceğini belirtti.[1]
Analizlere göre meteorolojik değişkenler, şehirler arasındaki viral farklılığın yaklaşık yüzde 5’ini bağımsız olarak açıklayabiliyor.[1]
“Yüksek riskli” ifadesi yanlış anlaşılmamalı
Araştırmacılar çalışmada 22 virüsü “yüksek riskli” olarak sınıflandırdı.[1]
Ancak bu sınıflandırma, söz konusu virüslerin yakın zamanda insanlarda salgına neden olacağı anlamına gelmiyor.
Bilim insanlarına göre bu değerlendirme, yalnızca gelecekte daha yakından takip edilmesi gereken virüslerin önceliklendirilmesi amacıyla kullanılan bilimsel bir risk analizini ifade ediyor.[1]
Büyük şehirlerde kemirgen kaynaklı virüs gözetimi neden önemli?
Uzmanlar, yoğun nüfuslu kentlerde insanlarla aynı yaşam alanlarını paylaşan kemirgenlerin düzenli olarak izlenmesinin gelecekte ortaya çıkabilecek zoonotik tehditlerin erken fark edilmesine katkı sağlayabileceğini belirtiyor.[1]
Bu nedenle farklı şehirlerde sürdürülebilir virom (bir canlıdaki tüm virüs topluluğu) izleme programlarının kurulmasının halk sağlığı açısından önem taşıdığı değerlendiriliyor.
Araştırmanın önemli sınırlılığı
Araştırmanın yayımlandığı Communications Biology, makalenin şu an için erken erişim (advance online) sürümünü yayımladığını ve nihai editoryal inceleme tamamlanmadan erişime açıldığını belirtiyor.[1]
Bu nedenle makaledeki bazı sınıflandırmalar, isimlendirmeler veya teknik ayrıntılar nihai yayımlanmış versiyonda değişiklik gösterebilir.
Sonuç
Çalışma, Wuhan ve Shenzhen’de yaşayan kemirgenlerde beklenenden daha geniş bir viral çeşitlilik bulunduğunu ortaya koyuyor.[1] Ancak elde edilen bulgular, yeni bir insan salgınının başladığını ya da bu virüslerin insanlara bulaştığını göstermiyor. Araştırmanın en önemli katkısı, büyük şehirlerde kemirgen kaynaklı virüslerin sistematik olarak izlenmesinin gelecekteki olası zoonotik risklerin değerlendirilmesine bilimsel temel sağlaması olarak öne çıkıyor.
Kaynaklar
[1] Communications Biology. Metatranscriptomics reveals urbanization-driven divergence in rodent viromes and zoonotic risks in Chinese megacities.
