Serbest dalış, nefes tutularak gerçekleştirilen bir dalış türüdür. Destek sağlayan bir dalış tüpü olmadan, su yüzeyinde derin bir soluk alıp nefes tutma yeteneği kullanılarak suya dalma tekniğidir.
Görünüşte oldukça basit gibi görünse de, bu aktivite aslında eğitim, teknik bilgi ve sağlık gerektiren sonsuz bir deneyimdir. Her yaş grubundan bireylerin yapabildiği bu etkinlikte, serbest dalışa başlamanın çeşitli nedenleri olabilir. Bu nedenler şöyle sıralanabilir; Eğlence/rekreasyonel amaçlı, rekabet/rekor denemeleri, sanatsal eylemler, deniz ürünleri toplamak, nefes tutma çalışması. Serbest dalışla ilgili olarak dalgıçlar arasında, zihin, beden ve ruh açısından birçok fayda sağladığına dair güçlü bir inanç mevcuttur. Bu bağlamda, diğer adayları da cesaretlendirme gayreti içerisindedirler. Rekreasyonel amaçlarla gerçekleştirilen serbest dalış faaliyetlerinde, dalgıçların okyanusu keşfetme, deniz canlılarıyla tanışma ve dalış tekniklerini geliştirme arzusu ön plana çıkar. Aslen, su altı dünyasının gizemli yapısını keşfetmek ve meditasyonun temel itici güç olduğu bu aktivitede, dalgıçlar tarafından dile getirilmektedir. Serbest dalış, yalnızca okyanusla sınırlı kalmamaktadır; güvenli bir biçimde gerçekleştirilebilecek çeşitli ortamlar mevcuttur. Bunlar arasında yüzme havuzları, göller, okyanuslar, denizler, pınarlar, taş ve maden ocakları ile derin su birikintileri bulunmaktadır. Yüzme havuzları, bu sporu öğrenmek ve tekniklerini geliştirmek isteyenler için uygun ortamlar sunar. Tüplü dalışa kıyasla daha az malzeme gerektiren bu aktivitede, soğuktan korunmak amacıyla bir dalış elbisesi, palet, hafif bir ağırlık, derinlik ölçen dijital dalış bilgisayarı, uygun maske ve snorkel ile yüzen bir şamandıra genellikle yeterlidir.
Dünyada serbest dalışa olan ilgi artmaktadır. Uluslararası yarışmalar, giderek popülerlik kazanan bir etkinlik olarak öne çıkmaktadır. Farklı kategorilerde gerçekleştirilen yarışmalarda, 100 metreyi aşan ve hatta 213 metreye ulaşan serbest dalış rekor denemeleri kayıtlara geçmiştir. Havuzda veya açık denizde düzenlenen bu yarışmalar, statik, dinamik, paletli ve paletsiz, değişken ya da sabit ağırlık kategorilerine ayrılmaktadır. Ülkemiz, geçmiş yıllarda dünya ve Avrupa yarışmalarına ev sahipliği yapmıştır. Bu alandaki deneyimlerimiz ve özellikle dünya serbest dalış şampiyonasında geçmiş yıllardaki sağlık yönetimi konusundaki başarılı yaklaşımlarımız takdirle karşılanmaktadır. Günümüzde de bu alandaki uluslararası iş birliklerimiz ve çalışmalarımız devam etmektedir.
Sualtı hekimliği ve hiperbarik tıp, serbest dalışta sağlık sorunlarıyla ilgilenen tek tıpta uzmanlık alanıdır. Tüplü dalışta olduğu gibi, bu aktivite sonrasında da bazı sağlık sorunlarıyla karşılaşılabileceği unutulmamalıdır. Özellikle kulak/akciğer barotravmaları, dekompresyon hastalığı, akciğer ödemi, sığ/derin su bayılması ve boğulma gibi sağlık sorunları olasıdır. Bu durumlara ilişkin bilgi ve deneyim sahibi olunması, koruyucu önlemlerin alınması, özellikle yarışmalarda görev alacak sualtı hekimlerinin yönlendirmesiyle sağlık ekiplerinin planlanması, yarışma alanında basınç odası ve tedavi ünitesinin bulundurulması şarttır. Uluslararası standartların sağlanması ve bu standartların sürdürülebilirliği daha da büyük önem kazanacaktır. Suyun altındaki güzellikleri keşfederken ve rekor denemeleri gerçekleştirirken sağlıklı kalmanın önemli olduğunu hiç unutmamalıyız.
