Multipl skleroz belirtileri çoğu zaman tek bir şikâyetle başlayabiliyor. Hastalığın ilk döneminde belirtiler düzelip yeniden ortaya çıkabildiği için tanı süreci gecikebiliyor. Uzmanlara göre erken tanı, hastalığın seyrini yavaşlatmaya yönelik tedavilere daha erken başlanmasını sağlayarak uzun vadeli yaşam kalitesini olumlu etkileyebiliyor.
Multipl skleroz belirtileri nasıl başlıyor?
Multipl skleroz, bağışıklık sisteminin sinir liflerini çevreleyen miyelin kılıfına saldırması sonucu gelişen kronik bir nörolojik hastalık olarak tanımlanıyor. Miyelin hasarı, beyin ile vücudun diğer bölümleri arasındaki sinir iletimini bozabiliyor. [1]
Hastalık çoğunlukla 20 ile 40 yaş arasında ilk belirtilerini veriyor. İlk atak bazı kişilerde tek bir olay olarak kalabilirken, bazılarında zaman içinde tekrarlayan ataklarla MS tanısı kesinleşebiliyor.
Erken dönemde görülebilen belirtiler
Multipl sklerozun ilk belirtileri kişiden kişiye değişse de en sık bildirilen bulgular şunlar oluyor:
- Tek gözde görme azalması veya bulanık görme
- Göz hareketiyle artan ağrı (optik nörit: görme sinirinin iltihabı)
- Kol ve bacaklarda uyuşma veya karıncalanma
- Kas güçsüzlüğü
- Denge kaybı ve yürüme güçlüğü
- Günlük yaşamı etkileyen şiddetli yorgunluk
- Baş dönmesi
- Kas sertliği ve istemsiz kas spazmları [1]
Hastalık ilerledikçe hangi yakınmalar görülebiliyor?
MS yalnızca hareket sistemini etkilemiyor. Hastalığın ilerleyen dönemlerinde farklı sinir sistemi işlevlerine bağlı belirtiler de ortaya çıkabiliyor.
Bunlar arasında:
- Çift görme
- Mesane ve bağırsak kontrolünde sorunlar
- Hafıza ve dikkat güçlüğü
- Konuşmada zorlanma
- Titreme
- Yutma güçlüğü
- Sinir kaynaklı yanıcı veya elektrik çarpması tarzında ağrılar
- Depresyon ve anksiyete gibi ruhsal belirtiler yer alabiliyor. [1]
Uzmanlar, her hastada tüm belirtilerin görülmeyeceğini ve hastalığın kişiye özgü seyir gösterebildiğini belirtiyor.
Sıcak hava belirtileri artırabiliyor
MS’li bireylerde sıcak hava, ateş veya yoğun egzersiz sonrasında mevcut belirtilerde geçici kötüleşme görülebiliyor. Görme bulanıklığı, kas güçsüzlüğü ve yorgunluk gibi şikâyetler vücut ısısı yükseldiğinde belirginleşebiliyor. Dinlenme ve serinleme sonrasında bu belirtiler çoğu zaman hafifliyor. [1]
Kimler daha fazla risk altında?
MS’nin kesin nedeni henüz bilinmiyor. Ancak genetik yatkınlık, çevresel faktörler ve bağışıklık sistemiyle ilişkili mekanizmaların birlikte rol oynadığı düşünülüyor. Hastalık kadınlarda erkeklere göre yaklaşık üç kat daha sık görülüyor. Erkeklerde ise ilerleyici seyir ve fiziksel engellilik gelişme riski daha yüksek olabiliyor.
Hangi belirtilerde doktora başvurulmalı?
Tek gözde ani görme kaybı, açıklanamayan uyuşma, güç kaybı, denge bozukluğu veya uzun süren nörolojik belirtiler ortaya çıktığında nöroloji uzmanına başvurulması öneriliyor. Bu belirtiler yalnızca MS’ye özgü olmadığı için tanı; nörolojik muayene, manyetik rezonans görüntüleme (MR) ve gerekli görülen diğer testlerle konuluyor. [1]
Sonuç
Multipl skleroz belirtileri erken dönemde başka hastalıklarla karışabilecek kadar değişken olabiliyor. Bu nedenle özellikle görme değişiklikleri, açıklanamayan uyuşma, denge kaybı ve uzun süren yorgunluk gibi nörolojik belirtilerin ihmal edilmemesi önem taşıyor. Erken tanı, hastalığın tamamen ortadan kaldırılmasını sağlamasa da uygun tedavi ve düzenli takip sayesinde ilerleyişin kontrol altına alınmasına katkı sağlayabiliyor. [1][2]
Kaynaklar
[1] WebMD, Multiple Sclerosis (MS): Early Warning Signs and Symptoms
[2] WebMD, What Is Multiple Sclerosis?
