Kadın sağlığını ilgilendiren en yaygın hormonal bozukluklardan biri olan Polikistik Over Sendromu için küresel ölçekte önemli bir adım atıldı. Daha önce PCOS olarak bilinen hastalığın yeni adı Polyendocrine Metabolic Ovarian Syndrome yani Poliendokrin Metabolik Over Sendromu (PMOS) olarak açıklandı.
Endocrine News’te yer alan bilgilere göre PMOS, dünya genelinde her 8 kadından birini etkiliyor ve 170 milyondan fazla kadını ilgilendiriyor. Yeni isimlendirme sürecine Endocrine Society dâhil 50’den fazla hasta ve meslek örgütü katıldı.
Neden isim değişti?
Uzmanlara göre “polikistik over” ifadesi, hastalığı yıllarca dar bir çerçeveye hapsetti. Oysa bu tablo yalnızca yumurtalıklarda görülen bir sorun değil; hormon dengesi, kilo yönetimi, metabolik sağlık, cilt bulguları, ruh sağlığı ve üreme sistemiyle ilişkili çok yönlü bir durum.
Monash Üniversitesi’nden Prof. Helena Teede, hastalıkta “anormal yumurtalık kistlerinde artış” olmadığını, eski adın bu nedenle yanlış algıya yol açtığını belirtti. Teede’ye göre isim değişikliği, geç tanı ve yetersiz bakım sorunlarını azaltmak için kritik bir adım.
PMOS neyi anlatıyor?
Yeni ad, hastalığın üç temel yönünü daha açık biçimde ortaya koyuyor:
Poliendokrin: Birden fazla hormon sisteminin etkilenebileceğini,
Metabolik: Kilo, insülin direnci ve uzun vadeli metabolik risklerin önemini,
Ovarian: Üreme sistemiyle ilişkili bulguların hâlâ tablonun bir parçası olduğunu vurguluyor.
Bu değişiklikle amaç, hastalığın yalnızca adet düzensizliği ya da yumurtalık görüntüsü üzerinden değerlendirilmesinin önüne geçmek.
Tanı ve tedavi yaklaşımı değişebilir mi?
İsim değişikliği tek başına yeni bir tedavi anlamına gelmiyor. Ancak uzmanlar, yeni adın hekimlerin ve hastaların hastalığı daha geniş bir sağlık sorunu olarak görmesine katkı sağlayacağını belirtiyor.
Monash’ın 2023 uluslararası PCOS kılavuzunda, hastalığın değerlendirilmesi ve yönetimi için 6 kıta ve 71 ülkeden uzmanların katkı verdiği, 3 binden fazla sağlık profesyonelinin sürece dâhil olduğu bildiriliyor.
Geçiş süreci 2028’e kadar sürecek
Yeni adın hemen tüm klinik uygulamalara girmesi beklenmiyor. Açıklamaya göre üç yıllık bir geçiş süreci planlandı. PMOS adının, 2028’de güncellenecek uluslararası kılavuzda tam olarak yerleşmesi hedefleniyor.
Hastalar için ne anlama geliyor?
Bu değişiklik, hastaların yaşadığı belirtilerin daha bütüncül değerlendirilmesini sağlayabilir. Çünkü PCOS/PMOS; adet düzensizliği, tüylenme, akne, kilo artışı, insülin direnci, doğurganlık sorunları ve psikolojik etkilerle birlikte görülebiliyor.
Uzmanlar, tek bir belirtiyle tanı konulmaması gerektiğini, değerlendirmelerin hekim kontrolünde yapılması gerektiğini vurguluyor. İsim değişikliği de tam olarak bu nedenle önemli görülüyor: Hastalığı tek organa değil, tüm vücut sistemine yayılan bir endokrin-metabolik tablo olarak anlatmak.