Erken dönemde dinlenme, egzersiz ve doğru tedaviyle çoğu hastada cerrahiye gerek kalmadan düzelme sağlanabilir.
Tenisçi dirseği nedir?
Tıptaki adıyla lateral epikondilit, ön kol kaslarını dirseğin dış tarafındaki kemiğe bağlayan tendonların aşırı kullanım sonucu zorlanmasıyla ortaya çıkar. Mayo Clinic’e göre ağrı, tendonların dirsek dışındaki kemik çıkıntısına tutunduğu bölgede gelişir ve tekrarlayan el bileği-kol hareketleri temel etkendir.
Adı tenisle anılsa da hastaların önemli bölümü tenisçi değildir. Bilgisayar kullananlar, temizlik yapanlar, marangozlar, boyacılar, aşçılar, tesisatçılar, kuaförler, el işi yapanlar ve sürekli kavrama hareketi kullanan çalışanlar risk altındadır.
Tenisçi dirseği neden olur?
Başlıca neden, el bileğini geriye kaldıran kasların ve tendonların tekrar tekrar zorlanmasıdır. Ağır kaldırma, tornavida kullanma, fare-klavye kullanımı, spor sırasında yanlış teknik, ani yüklenme ve yetersiz dinlenme riski artırır. Bu hastalık genellikle enfeksiyon, bağışıklık sistemi, hormonal nedenler veya genetik geçişle ilişkili değildir.
Tenisçi dirseği belirtileri nelerdir?
En tipik belirti dirseğin dış tarafında ağrıdır. Ağrı bazen ön kola ve el bileğine yayılır. Kavanoz kapağı açarken, tokalaşırken, çay bardağı kaldırırken, kapı kolu çevirirken veya bilgisayar faresi kullanırken artabilir. İleri dönemde kavrama gücü azalabilir. NHS, şikâyetlerin kol dinlendirilince azalabileceğini ancak bazı vakalarda daha uzun sürebileceğini belirtir.
Tenisçi dirseği hangi hastalıklarla karıştırılabilir?
Boyun fıtığı, sinir sıkışması, dirsek kireçlenmesi, romatizmal hastalıklar, kırık-çatlak, bağ yaralanmaları ve golfçü dirseği ile karışabilir. Golfçü dirseğinde ağrı daha çok dirseğin iç tarafındadır. Kesin tanı hekim muayenesiyle konulur.
Tenisçi dirseği nasıl teşhis edilir?
Tanı çoğu zaman hasta öyküsü ve fizik muayene ile konur. Hekim dirseğin dış kısmına bası yaparak, el bileği ve parmak hareketleriyle ağrıyı değerlendirir. Röntgen genellikle başka kemik sorunlarını dışlamak için istenir. Ultrason veya MR, uzun süren ve tanısı netleşmeyen vakalarda kullanılabilir. Kan testi, biyopsi veya genetik test çoğu hastada gerekmez.
Tenisçi dirseği tedavisi nasıl yapılır?
Tedavi kişiye göre planlanır. İlk basamakta ağrıyı artıran hareketlerin azaltılması, kısa süreli dinlenme, soğuk uygulama, uygun egzersiz, ergonomi düzenlemesi ve doktor önerisiyle ağrı kesici ilaçlar kullanılabilir. Cochrane değerlendirmesi, steroid olmayan iltihap giderici ilaçların bazı hastalarda ağrı kontrolüne yardımcı olabileceğini ancak etkilerin sınırlı olabileceğini göstermektedir.
Fizik tedavi önemli bir basamaktır. Germe, güçlendirme ve özellikle kontrollü yüklenme egzersizleri tendonun yeniden güçlenmesine yardım edebilir. AAOS, yaralanan tendona bağlı kasları esnetme ve güçlendirmeye yönelik egzersiz programlarının iyileşme sürecinde rol oynadığını belirtir.
Dirsek bandı veya destek aparatı bazı hastalarda kısa süreli rahatlama sağlayabilir. Ancak NHS Inform, bu desteklerin yararı için kanıtların sınırlı olduğunu vurgular.
Tenisçi dirseği için güncel tedaviler
PRP, kuru iğneleme, şok dalga tedavisi ve enjeksiyon uygulamaları bazı hastalarda gündeme gelebilir. Ancak bu yöntemler herkes için standart tedavi değildir. Cochrane’in PRP ve otolog kan enjeksiyonlarına ilişkin derlemesi, mevcut verilerin lateral dirsek ağrısında rutin kullanımı güçlü biçimde desteklemediğini bildirmiştir.
Cerrahi tedavi nadiren gerekir. Genellikle 6-12 ay düzenli tedaviye rağmen geçmeyen, işlev kaybı oluşturan ve diğer nedenleri dışlanmış hastalarda değerlendirilir. Cochrane, cerrahinin daha çok dirençli vakalarda gündeme geldiğini belirtmektedir.
Tenisçi dirseği nasıl önlenebilir?
Tekrarlayan hareketlerde mola vermek, ağır yükü tek elle taşımamak, bilgisayar ve çalışma masasını ergonomik düzenlemek, sporda doğru teknik kullanmak, ani yüklenmeden kaçınmak ve ön kol kaslarını kademeli güçlendirmek riski azaltabilir.
Tenisçi dirseği tedavi edilmezse ne olur?
Ağrı kronikleşebilir, kavrama gücü azalabilir, kişi işini ve günlük aktivitelerini yapmakta zorlanabilir. Uzun süre devam eden ağrıda hareketten kaçınma kas zayıflığına ve yaşam kalitesinde düşüşe yol açabilir.
Tenisçi dirseği için ne zaman doktora başvurulmalı?
Ağrı 1-2 haftadan uzun sürüyorsa, kavrama gücü azaldıysa, dirsekte şişlik veya şekil bozukluğu varsa, uyuşma eşlik ediyorsa ya da günlük işler yapılamıyorsa ortopedi ve travmatoloji veya fizik tedavi ve rehabilitasyon uzmanına başvurulmalıdır. Travma sonrası şiddetli ağrı, kolu hareket ettirememe, belirgin şişlik, morarma veya his kaybı varsa acil servise gidilmelidir.
Merak edilen sorular
Tenisçi dirseği kendiliğinden geçer mi?
Hafif vakalar dinlenme ve aktivite düzenlemesiyle düzelebilir; uzun süren ağrıda hekim değerlendirmesi gerekir.
Tenisçi dirseği sadece tenisçilerde mi görülür?
Hayır. Bilgisayar, el aleti, ev işi ve ağır kavrama hareketleri de neden olabilir.
Tenisçi dirseğinde sıcak mı soğuk mu uygulanır?
Ağrılı dönemde kısa süreli soğuk uygulama rahatlatabilir. Uzun süren şikâyette kişiye özel öneri alınmalıdır.
Tenisçi dirseği için ameliyat şart mı?
Hayır. Çoğu hastada cerrahi gerekmez.
Tenisçi dirseği egzersizle geçer mi?
Doğru egzersiz tedavinin önemli parçasıdır; ancak yanlış ve aşırı egzersiz ağrıyı artırabilir.
Tenisçi dirseği boyun fıtığıyla karışır mı?
Evet. Boyundan kola yayılan ağrı ve uyuşma varsa ayırıcı tanı gerekir.
Kaynaklar: NHS, NHS Inform, Mayo Clinic, American Academy of Orthopaedic Surgeons, Cochrane Library.
