Çin’de 45 merkezde yürütülen randomize, çift kör Faz 3 klinik çalışma, EGFR mutasyonu taşıyan ileri küçük hücreli dışı akciğer kanserinin ilk basamak tedavisinde mefatinib için dikkat çekici sonuçlar ortaya koydu. Shanghai Pulmonary Hospital ve Tongji University School of Medicine araştırmacılarının da aralarında bulunduğu ekip, 336 hastada mefatinibi gefitinible karşılaştırdı. Mefatinib kullananlarda hastalık ilerlemeden geçirilen medyan süre 13,7 ay, gefitinib kullananlarda ise 9,7 ay oldu. [1]
336 hasta iki tedavi grubuna ayrıldı
Signal Transduction and Targeted Therapy dergisinde 13 Ağustos 2026’da yayımlanan araştırmaya, ameliyatla tedavi edilemeyen lokal ileri veya ileri evrede, yassı hücreli olmayan küçük hücreli dışı akciğer kanseri bulunan 336 yetişkin katıldı. Hastaların tümünde EGFR geninde L858R mutasyonu veya ekzon 19 delesyonu adı verilen iki yaygın genetik değişiklikten biri bulunuyordu. [1]
Hastalar rastgele iki gruba ayrıldı. 223 kişi günde 60 miligram mefatinib, 113 kişi ise günde 250 miligram gefitinib aldı. Hem hastaların hem de araştırmacıların hangi ilacın verildiğini bilmediği çift kör çalışma tasarımı kullanıldı. [1]
Araştırmanın temel hedefi progresyonsuz sağkalımı değerlendirmekti. Progresyonsuz sağkalım, tedavinin başlamasından sonra kanserin büyümeden veya yayılmadan kontrol altında kaldığı süreyi ifade ediyor. Bu ölçüm, hastanın toplam yaşam süresiyle aynı anlama gelmiyor.
Hastalığın ilerlemediği süre yaklaşık 4 ay daha uzundu
Bağımsız değerlendirme sonuçlarına göre mefatinib kullananlarda medyan progresyonsuz sağkalım 13,7 ay olarak hesaplandı. Gefitinib kullananlarda ise bu süre 9,7 ayda kaldı. [1]
İstatistiksel analizde tehlike oranı, yani hazard ratio (HR), 0,68 bulundu. Bu sonuç, çalışma süresince hastalığın ilerlemesi veya ölüm tehlike oranının mefatinib grubunda gefitinibe göre yaklaşık yüzde 32 daha düşük olduğunu gösteriyor. [1]
Bu oran, “hastaların yüzde 32’sinde kanser ilerlemedi” veya “ölüm riski kesin olarak yüzde 32 azaldı” anlamına gelmiyor. HR, iki grupta olayların zaman içinde gerçekleşme hızını karşılaştıran istatistiksel bir ölçüm.
Tümörün küçülmesi veya belirli ölçüde tedaviye yanıt vermesi açısından değerlendirildiğinde ise gruplar arasındaki fark daha sınırlıydı. Objektif yanıt oranı mefatinib grubunda yüzde 81,2, gefitinib grubunda yüzde 77,9 olarak bildirildi ve bu fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı. [1]
L858R mutasyonu taşıyanlarda fark daha belirgindi
Araştırmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri EGFR L858R mutasyonu taşıyan hastalarda ortaya çıktı.
Bu grupta mefatinib kullananlarda medyan progresyonsuz sağkalım 13,7 ay, gefitinib kullananlarda ise 8,3 ay olarak ölçüldü. Tehlike oranı 0,55 olarak hesaplandı. [1]
Bu bulgu, çalışma süresi içinde hastalığın ilerlemesi veya ölüm tehlike oranının L858R grubunda mefatinible yaklaşık yüzde 45 daha düşük olduğuna işaret ediyor.
Buna karşılık EGFR ekzon 19 delesyonu bulunan hastalarda iki ilaç arasındaki fark belirgin değildi. Medyan progresyonsuz sağkalım mefatinib grubunda 12,6 ay, gefitinib grubunda 12,5 ay olarak bulundu. [1]
Sonuçlar, mefatinibden elde edilebilecek yararın hastanın taşıdığı EGFR mutasyonunun türüne göre farklılık gösterebileceğini düşündürüyor.
Yaşam süresini uzattığı henüz gösterilmedi
Çalışmada genel sağkalım, yani hastaların tedaviden sonra ne kadar süre yaşadığı da değerlendirildi.
Mevcut analizde medyan genel sağkalım mefatinib grubunda 35,4 ay, gefitinib grubunda 33,3 ay olarak hesaplandı. Ancak iki grup arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı değildi. Genel sağkalım için HR 0,90 olarak bildirildi. [1]
Bu nedenle araştırmadan “mefatinib hastaların yaşam süresini uzatıyor” sonucu çıkarmak henüz mümkün değil.
Çalışma, mefatinibin gefitinibe kıyasla hastalığın ilerlemesini daha uzun süre geciktirdiğini gösteriyor. Bunun genel yaşam süresine de anlamlı biçimde yansıyıp yansımayacağını belirlemek için daha uzun takip verilerine ihtiyaç bulunuyor.
Ağır yan etkiler mefatinib grubunda daha sık görüldü
Tedavinin etkinliği kadar yan etkileri de dikkat çekti. Derece 3 veya daha ağır tedaviyle ilişkili yan etkiler mefatinib kullanan hastaların yüzde 45,7’sinde görülürken, gefitinib grubunda bu oran yüzde 24,8 oldu. [1]
Derece 3 veya üzeri ishal mefatinib grubunda yüzde 20, gefitinib grubunda yüzde 0,9 oranında görüldü. Ağır deri döküntüsü yüzde 11,7’ye karşı yüzde 1,8, ağır stomatit, yani ağız içinde iltihap ve yaralar, yüzde 6,3’e karşı yüzde 0,9 olarak bildirildi. [1]
Bununla birlikte tüm nedenlere bağlı ciddi yan etkilerin toplam oranı iki grupta birbirine oldukça yakındı: mefatinib grubunda yüzde 31,8, gefitinib grubunda yüzde 31,0. [1]
Araştırmacılar daha önce bilinmeyen yeni bir güvenlik sorunu saptamadıklarını bildirse de ağır tedaviye bağlı yan etkilerin mefatinib grubunda daha fazla görülmesi, ilacın yararı değerlendirilirken dikkate alınması gereken önemli bir bulgu.
Mefatinib neden doğrudan güncel standart tedaviyle karşılaştırılmadı?
Mefatinib, EGFR adlı proteinin kanser hücrelerine gönderdiği büyüme sinyallerini baskılamayı amaçlayan ikinci kuşak bir tirozin kinaz inhibitörü. Gefitinib ise aynı hedefe yönelik birinci kuşak ilaçlardan biri.
Çalışmanın önemli sınırlılıklarından biri, mefatinibin daha yeni bir EGFR ilacı yerine gefitinible karşılaştırılmış olması.
Günümüzde birçok ülkede EGFR mutasyonlu ileri küçük hücreli dışı akciğer kanserinin ilk basamak tedavisinde üçüncü kuşak EGFR inhibitörü osimertinib önemli seçeneklerden biri olarak kullanılıyor. Daha önce yayımlanan FLAURA Faz 3 çalışmasında osimertinibin gefitinib veya erlotinibe göre progresyonsuz sağkalımı uzattığı gösterilmişti. [2]
Bu nedenle yeni araştırmanın sonuçları, “mefatinib günümüzde kullanılan bütün EGFR ilaçlarından daha etkilidir” şeklinde yorumlanamaz. Bunun belirlenebilmesi için mefatinibin daha yeni tedavilerle doğrudan karşılaştırıldığı klinik çalışmalara ihtiyaç bulunuyor.
Beyin metastazı bulunan hastalar çalışmaya alınmadı
Araştırmanın sonuçlarını değerlendirirken bir başka önemli sınırlılık da hasta seçimiydi. Beyin metastazı bulunan hastalar Faz 3 çalışmaya dahil edilmedi. [1]
Akciğer kanseri beyne yayılabildiği için bu durum klinik açıdan önem taşıyor. Çalışmadan elde edilen sonuçların beyin metastazı bulunan hastalar için aynı şekilde geçerli olduğu söylenemez.
Araştırmanın yalnızca Çin’de yürütülmüş olması da sonuçların farklı etnik ve coğrafi topluluklara ne ölçüde genellenebileceğini sınırlıyor. Ayrıca çalışma Hangzhou Zhongmei Huadong Pharmaceutical Company tarafından desteklendi. [1]
Buna rağmen 336 hastanın katıldığı randomize, çift kör Faz 3 araştırma, özellikle EGFR L858R mutasyonu taşıyan ileri küçük hücreli dışı akciğer kanseri hastalarında mefatinib için güçlü klinik kanıt sunuyor. İlacın günümüzde kullanılan daha yeni EGFR tedavileri karşısındaki gerçek yerini ise doğrudan karşılaştırmalı çalışmalar, farklı ülkelerden elde edilecek veriler ve daha uzun süreli genel sağkalım sonuçları belirleyecek.
Kaynaklar
[1] Yu J, Xiong A, Wang Q, et al. Mefatinib versus gefitinib as a first-line treatment for EGFR-mutated non-small cell lung cancer: a randomized, double-blind, multicenter phase III study. Signal Transduction and Targeted Therapy. 2026;11:324. DOI: 10.1038/s41392-026-02904-0
[2] Soria JC, Ohe Y, Vansteenkiste J, et al. Osimertinib in Untreated EGFR-Mutated Advanced Non-Small-Cell Lung Cancer. New England Journal of Medicine. 2018;378:113-125. DOI: 10.1056/NEJMoa1713137
