Lupus, tıp literatüründe sistemik lupus eritematozus olarak bilinen ve bağışıklık sisteminin vücudun kendi dokularına saldırması sonucu ortaya çıkan kronik bir hastalık olarak tanımlanıyor. Hastalık kimi zaman sessiz, kimi zaman şiddetlenen dönemlerle ilerlediği için “dalgalı seyirli” olarak nitelendiriliyor.
Uzmanlara göre lupus, her yaştan bireyde görülebilse de özellikle 15–45 yaş arası kadınlarda daha yaygın. Genetik yatkınlık, hormonal faktörler ve çevresel tetikleyiciler hastalığın ortaya çıkışında rol oynuyor.
Lupus nasıl belirti verir?
Lupus tek bir organı değil, vücudu bir ağ gibi saran bağışıklık sistemini etkiliyor. Bu nedenle belirtiler kişiye göre değişebiliyor. En sık görülen bulgular şöyle sıralanıyor:
• uzun süren yorgunluk
• eklem ve kas ağrıları
• yüzde kelebek şeklinde kızarıklık
• saç dökülmesi
• ışığa hassasiyet
• ağız ve burun içinde yaralar
• ateş, halsizlik
Bazı hastalarda böbrek, akciğer, kalp ve sinir sistemi de etkilenebiliyor. Bu nedenle lupus yalnızca bir cilt hastalığı olarak düşünülmemeli.
Kesin nedeni bilinmiyor, tetikleyen faktörler var
Hastalığın tek bir nedeni olmadığı, genetik yatkınlığın üzerine çevresel etkenlerin eklendiği belirtiliyor. Olası tetikleyiciler arasında:
• yoğun güneş ışığına maruz kalma
• enfeksiyonlar
• bazı ilaçlar
• şiddetli stres dönemleri
sayılıyor. Bu nedenle lupus hastalarına güneşten korunma ve düzenli doktor kontrolü öneriliyor.
Lupus bulaşıcı değildir
Uzmanlar önemli bir yanlış inanışı düzeltiyor: Lupus bulaşıcı bir hastalık değil. Bağışıklık sisteminin kendi hücrelerini yabancı gibi algılaması sonucu ortaya çıkıyor.
Tedavi mümkün mü?
Lupus tamamen ortadan kaldırılabilen bir hastalık olarak kabul edilmese de, güncel tedavilerle kontrol altına alınabiliyor. Tedavinin ana hedefi alevlenmeleri azaltmak ve organ hasarını önlemek.
Tedavi seçenekleri arasında:
• bağışıklık sistemini düzenleyici ilaçlar
• kortikosteroidler
• antimalaryal ilaçlar (özellikle cilt ve eklem belirtileri için)
• organ tutulumu varsa hedefe yönelik tedaviler
• yaşam tarzı düzenlemeleri
yer alıyor. Düzenli takip, laboratuvar kontrolleri ve doktor önerilerine uyum tedavinin en önemli parçası.
“Sessiz ilerleyebilir, ihmal edilmemeli”
Uzmanların ortak uyarısı şöyle özetleniyor: Uzun süren yorgunluk, eklem ağrıları, yüz döküntüsü ve güneşe belirgin hassasiyet yaşayan kişilerin bir romatoloji uzmanına başvurması öneriliyor. Erken tanı, ileride oluşabilecek kalıcı organ hasarını önleyebiliyor.
Lupus hastalığıyla yaşayan milyonlarca insan, düzenli tedavi ve takip ile eğitimine, işine ve sosyal yaşamına devam ediyor. Kısacası lupus bir “yasaklı hayat” değil, dikkat gerektiren bir yol arkadaşı.
