Kalp nakli nedir?
Kalp nakli, görevini geri dönüşsüz biçimde kaybetmiş bir kalbin, beyin ölümü gerçekleşmiş sağlıklı bir donörden alınan kalple cerrahi olarak değiştirilmesidir. Amaç yalnızca yaşam süresini uzatmak değil, hastanın yaşam kalitesini yeniden kazandırmaktır.
⸻
Kimler kalp nakli adayıdır?
• İleri evre (Evre D) kalp yetmezliği olanlar
• İlaç, cihaz ve girişimsel tedavilere rağmen düzelmeyen hastalar
• Günlük yaşam aktivitelerini sürdüremeyenler
• Beklenen yaşam süresi ciddi biçimde kısalmış olanlar
Aktif kanser, ağır enfeksiyon, kontrolsüz akciğer hastalığı veya tedaviye uyumsuzluk genellikle nakle engel durumlar arasında yer alır.
⸻
Kalp nakli hangi hastalıklarda yapılır?
• İleri evre kalp yetmezliği
• Dilate kardiyomiyopati
• İskemik kalp hastalığına bağlı kalp yetersizliği
• Doğuştan kalp hastalıklarının ileri evreleri
• Bazı kapak hastalıklarının son aşamaları
⸻
Kalp nakli öncesi süreç nasıl işler?
• Ayrıntılı kardiyolojik değerlendirme
• Enfeksiyon, böbrek, karaciğer ve akciğer fonksiyon testleri
• Psikososyal uyum değerlendirmesi
• Uygun hastalar ulusal bekleme listesine alınır
Bekleme süresi; kan grubu, vücut uyumu, aciliyet ve uygun donör bulunmasına göre değişir.
⸻
Kalp nakli ameliyatı kaç saat sürer?
Ameliyat genellikle 4–6 saat sürer. Hasta kalp çıkarılır, donör kalbi büyük damarlar aracılığıyla bağlanır ve kalp çalıştırılır. Ameliyat sonrası hasta yoğun bakımda izlenir.
⸻
Ameliyat sonrası en kritik dönem hangisidir?
İlk 3–6 ay, reddetme (rejeksiyon) ve enfeksiyon riski açısından en hassas dönemdir. Bu süreçte:
• Sık kan testleri
• Kalp biyopsileri
• Yakın klinik takip yapılır
⸻
Kalp reddi (rejeksiyon) nedir?
Bağışıklık sisteminin, yeni kalbi “yabancı” olarak algılayıp saldırmasıdır.
• Erken fark edilirse ilaçlarla kontrol altına alınabilir
• Bu nedenle düzenli takip hayati önemdedir
⸻
Ömür boyu ilaç kullanmak gerekir mi?
Evet. Kalp nakli hastaları ömür boyu bağışıklık baskılayıcı (immünsüpresif) ilaçlar kullanır. Bu ilaçlar:
• Nakli korur
• Ancak enfeksiyon ve bazı yan etki risklerini artırabilir
İlaçların düzenli ve saatinde kullanımı hayati önemdedir.
⸻
Kalp nakli sonrası yaşam nasıldır?
• Çoğu hasta günlük yaşamına ve işine dönebilir
• Fiziksel kapasite belirgin şekilde artar
• Düzenli egzersiz ve sağlıklı beslenme önerilir
• Sigara ve alkol kesin olarak yasaktır
Uygun takip ile hastalar yıllarca aktif ve üretken bir yaşam sürebilir.
⸻
Kalp nakli sonrası yaşam süresi ne kadardır?
Verilere göre:
• İlk 1 yıl sağkalım oranı yüksektir
• Ortalama yaşam süresi 10–15 yıl, bazı hastalarda daha uzundur
Başarı; merkez deneyimi, hasta uyumu ve erken komplikasyonların yönetimiyle doğrudan ilişkilidir.
⸻
Türkiye’de kalp nakli yapılıyor mu?
Türkiye’de deneyimli merkezlerde kalp nakli başarıyla uygulanmaktadır. En büyük sorun organ bağışının yetersizliğidir. Uygun donör bulunamadığı için çok sayıda hasta bekleme listesinde hayatını kaybetmektedir.
⸻
Organ bağışı neden hayati önemdedir?
Tek bir donör:
• Birden fazla hayata umut olabilir
• Kalp, karaciğer, böbrek, akciğer gibi organlarla zincirleme yaşam sağlar
Organ bağışı, yalnızca tıbbi değil toplumsal bir sorumluluktur.
