ABD’de yürütülen uzun süreli bir araştırma, şekerle tatlandırılmış içecek tüketimi ile mide kanseri arasında daha önce bu ülkede gösterilmemiş bir ilişki saptadı. Mass General Brigham Kanser Enstitüsü öncülüğündeki çalışma, 17 Ağustos 2026’da Gastro Hep Advances dergisinde çevrim içi yayımlandı.
Araştırmacılar, Hemşirelerin Sağlık Çalışması ile Sağlık Profesyonları İzlem Çalışması kapsamındaki 68 bin 311 kadın ve 42 bin 973 erkeğin verilerini değerlendirdi. Katılımcıların beslenme alışkanlıkları 1986’dan itibaren düzenli aralıklarla kaydedildi; kanser tanıları kadınlarda Haziran 2021’e, erkeklerde Ocak 2022’ye kadar izlendi.
Toplam 3,2 milyon kişi-yılı aşan takip döneminde 278 mide kanseri vakası doğrulandı. Bunların 140’ı kadınlarda, 138’i erkeklerde görüldü.
Günde birden fazla tüketimde risk 2,45 kat çıktı
Çalışmada bir porsiyon yaklaşık 237 mililitre olarak kabul edildi. Şekerli gazlı içecekler, meyveli içecekler, limonata ve spor içecekleri bu grupta değerlendirildi.
Günde birden fazla porsiyon tüketenlerde mide kanseri gelişme riski, bu içecekleri hiç tüketmeyenlere kıyasla 2,45 kat yüksek bulundu. Hesaplamada yaş, vücut ağırlığı, sigara ve alkol kullanımı, diyabet, toplam enerji alımı ve beslenmenin diğer özellikleri gibi olası etkiler dikkate alındı.
Bu sonucun yüzde 95 güven aralığı 1,49 ile 4,04 arasındaydı. Başka bir ifadeyle bulgu istatistiksel açıdan anlamlı olsa da risk artışının kesin büyüklüğü konusunda geniş bir belirsizlik aralığı bulunuyor.
Kadınlarda hesaplanan risk oranı 3,04, erkeklerde ise 1,99 oldu. Erkek grubundaki güven aralığının alt sınırının 1,00 olması, cinsiyete göre yapılan bu alt analizlerin temkinli yorumlanmasını gerektiriyor.
Diyet içeceklerde aynı ilişki görülmedi
Yapay tatlandırıcılı düşük kalorili gazlı içeceklerle mide kanseri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir bağlantı belirlenmedi. Bu bulgu, diyet içeceklerin bütünüyle risksiz olduğu veya kanserden koruduğu anlamına gelmiyor; yalnızca incelenen katılımcılarda aynı ilişkinin saptanmadığını gösteriyor.
Toplam fruktoz tüketimi arttıkça mide kanseri sıklığının da yükseldiği görüldü. Araştırmacılar; kilo artışı, insülin direnci, hormonal değişiklikler, iltihabi süreçler ve bağırsak mikrobiyotasındaki bozulmaların olası açıklamalar arasında bulunabileceğini belirtti. Çalışma bu mekanizmaları doğrudan test etmedi.
Neden-sonuç ilişkisi kanıtlanmadı
Araştırmanın gözlemsel yapısı, şekerli içeceklerin mide kanserine doğrudan yol açtığının söylenmesine izin vermiyor. Katılımcılara belirli bir içecek verilmedi; yıllar içinde bildirdikleri tüketim miktarları ile kanser tanıları arasındaki ilişki incelendi.
Mide kanserinin önemli nedenlerinden biri olan Helicobacter pylori enfeksiyonuna ilişkin bilgi yalnızca 940 kişilik bir alt grupta mevcuttu. Bu grupta şekerli içecek tüketimiyle enfeksiyon arasında bağlantı bulunmadı ancak sınırlı örneklem, bakterinin genel sonuç üzerindeki etkisini kesin biçimde dışlamaya yeterli değil.
Ailede mide kanseri öyküsü, tümörün midedeki yerleşimi ve geçirilmiş üst sindirim sistemi endoskopileri hakkında da eksik veriler bulunuyordu. Katılımcıların çoğunun beyaz ve sağlık çalışanı olması, bulguların farklı toplumlara doğrudan uyarlanmasını güçleştiriyor.
Mutlak risk göz ardı edilmemeli
Takip boyunca 111 bin 284 katılımcı arasında 278 mide kanseri vakası kaydedildi. Bu nedenle 2,45 katlık değer göreceli riski gösteriyor; bireyin kesin olarak kansere yakalanacağı veya her gün içilen tek bir içeceğin tek başına kansere yol açtığı anlamına gelmiyor.
Araştırma, şekerli içeceklerle mide kanseri arasında doğrulanması gereken yeni bir risk sinyali sunuyor. Bağlantının farklı yaş ve etnik gruplarda tekrarlanması, mutlak risk farkının ayrıntılı hesaplanması ve olası biyolojik mekanizmaların açıklanması için yeni çalışmalara ihtiyaç bulunuyor.
KAYNAKLAR
• Gastro Hep Advances – Şekerle ve yapay tatlandırıcılarla tatlandırılmış içecek tüketimi ile mide kanseri görülme sıklığı arasındaki ilişki araştırması
• Mass General Brigham Kanser Enstitüsü – Günlük şekerli içecek tüketimi ve mide kanseri araştırma açıklaması
• Hemşirelerin Sağlık Çalışması – Uzun dönemli kadın katılımcı verileri
• Sağlık Profesyonları İzlem Çalışması – Uzun dönemli erkek katılımcı verileri
