Hangi Belirtide Hangi Doktora Gidilmeli? Yanlış Bölüme Gitmemek İçin Klinik Rehber

Önce Şunu Bilin: Bazı Belirtiler Poliklinik Değil, Acildir

Her belirti için doğrudan bir branşa gitmek doğru olmayabilir. Bazı şikâyetlerde ilk durak Acil Servis / 112 olmalıdır.

Acil değerlendirme gerektiren belirtiler:

Belirti İlk Başvuru
Göğüste baskı, sıkışma, kola/çeneye yayılan ağrı Acil Servis / Kardiyoloji
Ani nefes darlığı, morarma, konuşamayacak kadar soluksuz kalma Acil Servis
Yüzde kayma, konuşma bozukluğu, kol/bacakta ani güçsüzlük Acil Servis / Nöroloji
Hayatın en şiddetli baş ağrısı Acil Servis / Nöroloji
Ani görme kaybı veya çift görme Acil Servis / Göz / Nöroloji
Bayılma, bilinç bulanıklığı Acil Servis
Şiddetli karın ağrısı, kanlı kusma/dışkılama Acil Servis / Genel Cerrahi / Gastroenteroloji

NHS, göğüs ağrısının baskı veya sıkışma şeklinde olması, kola, boyna ya da çeneye yayılması ve nefes darlığıyla birlikte görülmesi halinde acil yardım çağrılması gerektiğini belirtiyor.

Hangi Belirtide Hangi Doktora Gidilmeli?
Baş Ağrısı

Sürekli, tekrarlayan veya migren benzeri baş ağrılarında:
Nöroloji

Acil durumlar:
Ani başlayan, çok şiddetli baş ağrısı; bilinç bulanıklığı, ateş, ense sertliği, konuşma bozukluğu, görme kaybı, kol-bacak güçsüzlüğü eşlik ediyorsa Acil Servis.

Göğüs Sıkışması ve Göğüs Ağrısı

İlk değerlendirme:
Şikâyet yeni başladıysa, baskı/sıkışma tarzındaysa veya nefes darlığı, terleme, bulantı, kola/çeneye yayılma varsa Acil Servis.

Takip ve ileri değerlendirme:
Kardiyoloji

Nefes Darlığı

Ani ve şiddetliyse:
Acil Servis

Uzun süredir varsa, öksürük/hırıltı eşlik ediyorsa:
Göğüs Hastalıkları

Nefes darlığının ani ve beklenmedik başlaması altta yatan tıbbi bir durumun işareti olabilir.

Çarpıntı ve Ritim Bozukluğu

Başvuru:
Kardiyoloji

Acil durumlar:
Çarpıntıya göğüs ağrısı, bayılma, nefes darlığı veya ciddi baş dönmesi eşlik ediyorsa Acil Servis. British Heart Foundation, çarpıntının göğüs sıkışması, nefes darlığı veya bayılmayla birlikte olması halinde acil yardım gerektiğini bildiriyor.

Mide Yanması, Şişkinlik, Hazımsızlık

Başvuru:
Gastroenteroloji veya ilk basamakta Dahiliye / Aile Hekimi

Dikkat:
Göğüs ağrısı sanılan bazı şikâyetler mide kaynaklı olabilir; ancak göğüste baskı ve nefes darlığı varsa önce kalp krizi dışlanmalıdır.

Karın Ağrısı

Tekrarlayan, yemekle ilişkili, şişkinlik ve bağırsak değişikliğiyle giden ağrılarda:
Gastroenteroloji

Ani, şiddetli, ateşli, kusmalı veya sağ alt karında yoğun ağrı varsa:
Acil Servis / Genel Cerrahi

Bel ve Diz Ağrısı

Travma, eklem ağrısı, dizde şişlik, hareket kısıtlılığı:
Ortopedi ve Travmatoloji

Bel ağrısına bacağa vuran ağrı, uyuşma, güç kaybı eşlik ediyorsa:
Beyin ve Sinir Cerrahisi veya Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon

İdrar/ dışkı kaçırma, bacakta ani güç kaybı varsa:
Acil Servis

Ciltte Döküntü, Kaşıntı, Ben Değişikliği

Başvuru:
Dermatoloji

Acil durumlar:
Döküntüye nefes darlığı, dudak-göz şişmesi, yaygın kabarıklık eşlik ediyorsa alerjik reaksiyon açısından Acil Servis.

Ellerde ve Ayaklarda Uyuşma

Tekrarlayan, yavaş gelişen uyuşmalarda:
Nöroloji

Diyabet, tiroit, B12 eksikliği gibi nedenler açısından:
Dahiliye / Endokrinoloji

Ani tek taraflı uyuşma, konuşma bozukluğu, yüz kayması varsa:
Acil Servis

Halsizlik ve Çabuk Yorulma

İlk başvuru:
Dahiliye / Aile Hekimi

Bu belirti kansızlık, tiroit hastalıkları, vitamin eksiklikleri, enfeksiyonlar, kalp-akciğer hastalıkları, uyku bozuklukları veya psikolojik nedenlerle ilişkili olabilir.

Görme Bulanıklığı

Başvuru:
Göz Hastalıkları

Ani görme kaybı, çift görme, baş ağrısı veya nörolojik bulgular varsa:
Acil Servis / Nöroloji

Mayo Clinic, ani görme ya da konuşma kaybı gibi belirtilerin acil tıbbi değerlendirme gerektirdiğini vurguluyor.

Sık İdrara Çıkma, Yanma

Başvuru:
Üroloji veya ilk değerlendirme için Aile Hekimi / Dahiliye

Kadınlarda tekrarlayan idrar yolu şikâyetlerinde:
Kadın Hastalıkları ve Doğum da gerekebilir.

Ateş, bel ağrısı, titreme varsa:
Böbrek enfeksiyonu açısından Acil Servis değerlendirmesi gerekebilir.

Ani Kilo Alımı veya Kilo Kaybı

Başvuru:
Dahiliye / Endokrinoloji

Açıklanamayan kilo kaybı, iştah değişikliği, gece terlemesi, çarpıntı, aşırı susama, sık idrara çıkma gibi belirtilerle birlikteyse geciktirilmemelidir. Mayo Clinic, açıklanamayan kilo kaybını dikkate alınması gereken belirtiler arasında sayıyor.

Uzun Süren Öksürük

Başvuru:
Göğüs Hastalıkları

3 haftadan uzun süren öksürük, kanlı balgam, kilo kaybı, gece terlemesi, nefes darlığı veya göğüs ağrısı ile birlikteyse mutlaka değerlendirilmelidir.

Kaygı, Ruh Hali Değişimi, Uyku Bozukluğu

Başvuru:
Psikiyatri

Kendine zarar verme düşüncesi, gerçeklikten kopma, ağır panik tablosu varsa:
Acil Servis / Psikiyatri Acili

Çocuklarda Ateş, İştahsızlık, Halsizlik

Başvuru:
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları

Bebeklerde yüksek ateş, havale, bilinç bulanıklığı, morarma, sıvı alamama, sürekli kusma varsa:
Acil Servis

Kısa Klinik Rehber: Belirtiye Göre Doğru Bölüm
Belirti Öncelikli Bölüm
Sürekli baş ağrısı Nöroloji
Göğüs ağrısı / sıkışma Acil Servis, sonra Kardiyoloji
Nefes darlığı Acil Servis / Göğüs Hastalıkları
Çarpıntı Kardiyoloji
Mide yanması / şişkinlik Gastroenteroloji / Dahiliye
Karın ağrısı Gastroenteroloji / Genel Cerrahi
Bel ve diz ağrısı Ortopedi / Fizik Tedavi
Cilt döküntüsü / kaşıntı Dermatoloji
Ellerde-ayaklarda uyuşma Nöroloji / Dahiliye
Halsizlik Dahiliye
Görme bulanıklığı Göz Hastalıkları
Sık idrara çıkma / yanma Üroloji
Ani kilo değişimi Endokrinoloji / Dahiliye
Uzun süren öksürük Göğüs Hastalıkları
Ruh hali değişimi Psikiyatri
Çocuklarda ateş / iştahsızlık Pediatri
Unutulmaması Gereken Uyarı

Bu tablo tanı koymaz; yalnızca doğru başvuru yolunu göstermeye yardımcı olur. Şikâyetin süresi, şiddeti, yaş, ek hastalıklar, kullanılan ilaçlar ve eşlik eden belirtiler yönlendirici olur. Özellikle göğüs ağrısı, ani nefes darlığı, bayılma, felç bulguları, bilinç değişikliği ve ani görme kaybında randevu beklenmemeli, 112 veya Acil Servis tercih edilmelidir.