Vietnam’da Hanoi Medical University ve farklı sağlık kuruluşlarından araştırmacıların yürüttüğü çalışmada, depresyon belirtisi yüksek 242 yetişkin değerlendirildi. Sekiz haftalık grup temelli davranışsal etkinleştirme programına katılanlarda depresyon belirtileri ve psikolojik sıkıntı azalırken, günlük yaşama katılım ve zorluklarla başa çıkma kapasitesi arttı. [1]
Araştırma, Vietnam’ın Thanh Hoa bölgesindeki altı toplum biriminde 18-65 yaş arasındaki yetişkinlerle gerçekleştirildi. Katılımcıların çalışmaya alınabilmesi için depresyon belirtilerini değerlendiren PHQ-9 ölçeğinde en az 10 puan almaları gerekiyordu. Çalışma, birinci basamak sağlık hizmetleri içinde uygulanan küme randomize kontrollü bir araştırma olarak planlandı. [2]
Terapiyi özel eğitim alan sağlık çalışanları verdi
Araştırmanın en dikkat çekici yönlerinden biri, psikolojik müdahalenin psikiyatrist veya uzman psikoterapistler yerine özel eğitim verilen toplum sağlığı çalışanlarınca uygulanması oldu.
Bu çalışanlar, davranışsal etkinleştirme grup terapisi konusunda toplam 80 saat eğitim aldı. Seanslar Thanh Hoa Psychiatric Hospital tarafından sürdürülen gözetim ve değerlendirme sistemiyle desteklendi. Uygulamanın belirlenen programa uygun yürütülmesi için seans kayıtları ve kontrol listelerinden yararlanıldı. [2]
Bu nedenle araştırma, herhangi bir sağlık çalışanının eğitim almadan psikoterapi uygulayabileceği anlamına gelmiyor. Çalışmada standartlaştırılmış bir tedavi programı, kapsamlı eğitim ve uzman gözetimi birlikte kullanıldı.
Davranışsal etkinleştirme neyi amaçlıyor?
Davranışsal etkinleştirme, depresyonda sık görülen geri çekilme ve hareketsizlik döngüsünü kırmayı amaçlayan yapılandırılmış bir psikolojik tedavi yaklaşımıdır.
Depresyon yaşayan kişiler zamanla sosyal ilişkilerden, günlük işlerden, fiziksel etkinliklerden ve daha önce keyif aldıkları uğraşlardan uzaklaşabilir. Bu geri çekilme kişinin kendisini daha kötü hissetmesine, kötü hissetmek ise daha fazla geri çekilmesine yol açabilir.
Tedavide kişinin küçük ve ulaşılabilir hedefler belirlemesi, günlük yaşamını yeniden planlaması, anlamlı etkinliklere dönmesi, sorun çözme becerilerini geliştirmesi ve sosyal ilişkilerini güçlendirmesi hedeflenir.
Vietnam’daki programda sağlıklı etkinlikler oluşturma, yaşam dengesi, hedef belirleme, etkinlik planlama, sorun çözme, sosyal bağlantılar, iletişim becerileri ve yeniden kötüleşmeyi önleme gibi başlıklar ele alındı. [2]
Depresyon puanı 15,86’dan 7,00’a geriledi
Çalışmanın sekiz haftalık sonuçları Vietnam Journal of Community Medicine’de 2 Mart 2026’da yayımlandı.
Depresyon belirtileri, dokuz sorudan oluşan PHQ-9 ölçeğiyle değerlendirildi. Bu ölçekte toplam puan 0 ile 27 arasında değişiyor; yüksek puan daha belirgin depresyon belirtilerine işaret ediyor.
Müdahale grubunda başlangıçta ortalama 15,86 olan PHQ-9 puanı, sekiz haftanın sonunda 7,00’a geriledi. Araştırmacılar bu değişimin istatistiksel olarak anlamlı olduğunu bildirdi. [1]
Psikolojik sıkıntıyı ölçen BSRS-5 puanı da aynı grupta ortalama 13,77’den 6,56’ya düştü. [1]
Sonuçlar, grup programının yalnızca depresyon belirtilerini değil, katılımcıların genel psikolojik sıkıntısını da azaltabileceğine işaret etti.
Günlük yaşama katılım ve dayanıklılık arttı
Araştırmacılar depresyon belirtilerinin yanı sıra katılımcıların günlük yaşamdaki etkinlik düzeylerini ve stresli durumlarla başa çıkma becerilerini de değerlendirdi.
Davranışsal etkinliği gösteren BADS-SF puanı müdahale grubunda ortalama 24,22’den 34,87’ye yükseldi. Zorluklarla başa çıkma kapasitesini değerlendiren BRCS puanı ise 12,62’den 15,81’e çıktı. [1]
Kontrol grubunda aynı göstergelerde benzer büyüklükte bir değişim görülmedi. Araştırmacılar, sekiz haftalık grup programının depresyon belirtilerini azaltmanın yanı sıra kişinin günlük yaşama yeniden katılmasını ve psikolojik dayanıklılığını destekleyebileceği sonucuna vardı. [1]
Ruh sağlığı uzmanının az olduğu bölgeler için önemli
Depresyon yaygın bir sağlık sorunu olmasına rağmen psikiyatrist, klinik psikolog ve psikoterapistlere erişim dünyanın her bölgesinde aynı değil. Özellikle uzman sayısının düşük olduğu yerlerde uzun süreli bireysel psikoterapiye ulaşmak güç olabiliyor.
Vietnam araştırması, bazı yapılandırılmış psikolojik tedavilerin yeterli eğitim ve uzman gözetimi sağlandığında birinci basamak sağlık çalışanları tarafından grup halinde uygulanabileceğine ilişkin önemli veri sunuyor. [1][2]
Grup modeli, bir sağlık çalışanının aynı zaman diliminde birden fazla kişiye ulaşmasını da mümkün kılıyor. Bu yaklaşım, ruh sağlığı uzmanlarının yerini almak yerine hizmet kapasitesini genişletebilecek bir görev paylaşımı modeli olarak değerlendiriliyor.
Araştırmanın sonuçları ağır depresyon, psikotik belirtiler veya acil psikiyatrik değerlendirme gerektiren ciddi intihar düşünceleri bulunan kişilere doğrudan genellenemez. Bu kişiler araştırmanın dışında tutuldu. [2]
Çalışmanın önemli sınırlılıkları var
Araştırma yalnızca altı toplum biriminde gerçekleştirildi. Küme randomizasyonunda bireyler yerine merkezlerin veya bölgelerin gruplara ayrılması, merkezler arasındaki özelliklerin sonuçları etkileme ihtimalini artırabilir. [2]
Katılımcıların ve terapiyi uygulayan sağlık çalışanlarının hangi müdahalenin verildiğini bilmemesi mümkün değildi. Buna karşılık çalışma kaydında sonuç değerlendirmesini yapan kişilerin körlendiği belirtiliyor. Depresyon ve psikolojik sıkıntı gibi temel sonuçların önemli bölümü de katılımcıların kendi yanıtlarına dayanan ölçeklerle ölçüldü. [2]
Bir diğer metodolojik sınırlılık araştırmanın kayıt zamanıyla ilgili. Çalışma kayıtlarına göre araştırma Ağustos 2024’te başladı ve Kasım 2025’te tamamlandı; ClinicalTrials.gov kaydı ise Nisan 2026’da yayımlandı. Dolayısıyla klinik çalışma kaydı araştırma başlamadan önce değil, çalışma tamamlandıktan sonra yapıldı. [2]
Mevcut doğrulanmış bilimsel yayın, sekiz haftalık grup programının depresyon belirtilerinde belirgin iyileşmeyle ilişkili olduğunu gösteriyor. Ancak aynı modelin farklı ülkelerde ve sağlık sistemlerinde benzer sonuç verip vermeyeceğini belirlemek için daha fazla merkezde, daha geniş örneklemlerle ve bağımsız araştırma gruplarınca yürütülen çalışmalara ihtiyaç var.
Bu haber hazırlanırken Scientific Reports’ta 8 Ağustos 2026 tarihinde yayımlandığı belirtilen ayrı uzun dönem çalışmasının kesin başlığı, yazar listesi ve DOI numarası bağımsız olarak doğrulanamadı. Bu nedenle doğrulanamayan dokuz aylık sonuçlar habere dahil edilmedi.
Kaynaklar
[1] Pham Thi Thu Huong, Nguyen Thanh Tam, Le Bat Tan ve ark. The Effectiveness of Group Behavioral Activation Therapy Intervention for Patients With Depression in Thanh Hoa Province. Vietnam Journal of Community Medicine. 2026;67(2). DOI: 10.52163/yhc.v67i2.4353.
[2] Hanoi Medical University. Effectiveness of Behavioral Activation Group Therapy for Patients With Depression at the Community in Thanh Hoa. ClinicalTrials.gov. 2026. Kayıt numarası: NCT07527312
