Baş ve boyun kanserleri, ağız boşluğu, yutak, gırtlak, bademcik, dil kökü ve boğazın farklı bölgelerinde görülebilen kanser türlerini kapsıyor. Washington Post’un aktardığı güncel değerlendirmeye göre özellikle ağız boşluğu ve yutak kanserlerinde artış eğilimi dikkat çekiyor. ABD’de 2007’de 100 binde 10 olan görülme oranının 2023’te 100 binde 11,6’ya yükseldiği bildirildi.
Uzmanlara göre bu artışta klasik risk faktörleri olan tütün ve alkol hâlâ önemini korurken, özellikle HPV enfeksiyonu giderek daha belirgin bir başlık hâline geliyor. HPV’nin, ağız ve boğaz bölgesindeki bazı kanserlerle ilişkili olduğu; sigara içmeyen ve daha genç yaş gruplarında da risk oluşturabildiği belirtiliyor.
En Önemli Riskler: Sigara, Alkol ve HPV
Ulusal Kanser Enstitüsü’ne göre tütün kullanımı, alkol kullanımı, tütün ve alkolün birlikte kullanılması, betel/areka cevizi çiğneme ve HPV enfeksiyonu baş-boyun kanserleri için kanıt düzeyi güçlü risk faktörleri arasında yer alıyor.
CDC ise baş ve boyun kanserleri riskini azaltmak için tütün ürünlerinden uzak durulmasını, alkolün sınırlandırılmasını ve güneş/solaryum maruziyetinden kaçınılmasını öneriyor.
HPV Aşısı Neden Öne Çıkıyor?
HPV aşısı, kansere yol açabilen HPV enfeksiyonlarına karşı koruma amacıyla öneriliyor. CDC’ye göre HPV aşısı 11-12 yaşlarında öneriliyor; 9 yaşından itibaren uygulanabiliyor. Aşı serisini tamamlamamış gençler ve 26 yaşına kadar olan yetişkinler için de aşılama öneriliyor.
27-45 yaş aralığında ise aşının gerekliliği kişisel risk durumuna göre hekimle birlikte değerlendirilmelidir. Bu nedenle “her yaşta otomatik uygulanır” gibi kesin bir ifade doğru değildir.
Hangi Belirtiler Ciddiye Alınmalı?
Üç haftadan uzun süren boğaz ağrısı, geçmeyen ağız yarası, yutma güçlüğü, ses kısıklığı, boyunda şişlik, ağız içinde beyaz/kırmızı lezyonlar ve açıklanamayan kilo kaybı ihmal edilmemelidir.
Bu belirtiler her zaman kanser anlamına gelmez; ancak uzayan şikâyetlerde kulak burun boğaz veya ilgili hekime başvurmak önemlidir.
Sonuç: Önlenebilir Riskler Küçük Görülmemeli
Baş ve boyun kanserlerinde tablo, koruyucu sağlık açısından net bir mesaj veriyor: Tütünsüz yaşam, alkolü sınırlama, HPV aşısı konusunda bilinçlenme ve geçmeyen belirtileri ertelememe hayat kurtarıcı olabilir.
