Sonbahar ve kış aylarının gelişiyle birlikte mevsimsel grip yeniden gündeme gelir ve tüm dünyada bulaşıcı hastalıklar arasında lider konumda yer alır. Grip hâlâ ciddi bir tıbbi ve sosyal sorun olmaya devam etmektedir. Her yıl milyonlarca insan bu virüse yakalanmakta, yüz binlerce kişi hastaneye kaldırılmakta ve özellikle risk grubundaki insanlar arasında ölüm vakaları kaydedilmektedir. Dünya Sağlık Örgütü'nün verilerine göre, dünyada her yıl yaklaşık 1 milyara yakın enfeksiyon vakası meydana gelmekte, bunların 3-5 milyonu ağır seyretmekte, 290-650 bini ise ölümle sonuçlanmaktadır. Bu istatistik, gribin sadece mevsimsel bir rahatsızlık değil, halk sağlığı için ciddi bir tehdit olduğunu göstermektedir.

2025–2026 Sezonunda Epidemiyolojik Durum

2025–2026 sezonunda Kuzey Yarımküre'de gribin epidemik artışı erken başlamış ve virüs yüksek yoğunlukla yayılmaktadır. Erken başlangıç, virüsün daha uzun süre aktif kalması anlamına gelir. Bu sezonda özellikle A tipi grip virüsleri, başta A(H3N2) alt tipi baskın durumdadır. Bu alt tip genellikle daha ağır klinik seyirle ilişkilendirilmektedir.

Avrupa bölgesindeki birçok ülkede, akut solunum yolu virüs enfeksiyonu belirtileri gösteren hastaların yarıdan fazlasında A tipi grip virüsü tespit edilmiştir. Bu da mevcut epidemiyolojik süreçte bu virüsün lider rol oynadığını göstermektedir.

Azerbaycan'da Durum

Azerbaycan, DSÖ'nün Avrupa bölgesinde yer almakta ve mevsimsel düzenlilikler burada da aynı şekilde gözlemlenmektedir. Sonbahar-kış aylarında akut solunum yolu virüs enfeksiyonlarıyla ilgili tıbbi başvuruların artması geleneksel bir durumdur ve hastalıklar arasında ana payı grip tutmaktadır.

Sağlık Bakanlığı ve TƏBİB (Tamamlayıcı Tıbbi Sigorta Devlet Ajansı), halkı mevsimsel hastalık artışı ve koruyucu önlemler konusunda düzenli olarak bilgilendirmektedir. Özellikle vurgulanmaktadır ki, ağır seyir ve komplikasyon riski daha çok A tipi gripte görülmekte ve bu risk esas olarak hassas grupları kapsamaktadır.

Grip Nasıl Yayılır?

Grip esas olarak hava-damla yoluyla yayılır. Öksürme, hapşırma ve hatta konuşma sırasında virüs içeren mikrodamlacıklar havaya karışır ve diğer insanlara geçer. Virüs yüzeylerde de kalabilir ve ellerle ağız, burun ve göze dokunmak suretiyle vücuda girebilir.

Kuluçka dönemi genellikle 1-4 gün sürer. Kişi, belirtiler başlamadan bir gün önce bulaştırıcı hale gelir ve ortalama 5-7 gün virüsü yaymaya devam eder. Çocuklarda ve bağışıklık sistemi zayıf olan kişilerde bu süre daha uzun olabilir.

Gribin Belirtileri ve Tehlikesi

Grip genellikle ani ve şiddetli başlar. Vücut sıcaklığı kısa sürede 38-40°C'ye kadar yükselebilir. Şiddetli halsizlik, yorgunluk, kas ve eklem ağrıları, alın ve göz arkasında keskin baş ağrısı hastalığın tipik belirtileridir.

Boğaz ağrısı, kuru öksürük, burun tıkanıklığı, titreme, üşüme halleri sıkça gözlemlenir. Çocuklarda mide bulantısı, kusma ve ishal gibi belirtiler de mümkündür.

Grip sadece solunum yollarını değil, tüm vücudu etkisi altına alan sistemik bir inflamatuar yanıttır. Ateş düştükten sonra bile uzun süre halsizlik ve dikkat azalması devam edebilir.

En tehlikeli tarafı ise komplikasyonlardır. Pnömoni, otit, sinüzit, larenjit, trakeit ve kronik hastalıkların alevlenmesi grip zemininde daha sık gelişmektedir.

Kimler Risk Altındadır?

En yüksek enfeksiyon oranları çocuklar arasında kaydedilmektedir. Onlar, toplu yaşam alanlarında yoğun temas halinde oldukları için virüsün yayılmasında ana rol oynarlar. Bağışıklık sistemlerinin tam olgunlaşmamış olması, onların daha hassas olmasına neden olmaktadır.

65 yaş üstü kişiler, hastalığın ağır seyretmesi ve komplikasyon riski bakımından yüksek risk grubunda yer alır. Hamile kadınlar da bağışıklık sistemindeki fizyolojik değişiklikler nedeniyle daha hassastır.

Tedavi ve Korunma

Grip sırasında ana tedavi semptomatik yaklaşımdır. Gerektiğinde doktor tarafından antiviral ilaçlar reçete edilebilir. Antibiyotiklerin gelişigüzel kullanımı ise ciddi bir hatadır. Bunlar virüslere etki etmez ve kontrolsüz kullanım, bakteriyel direnç riskini artırır.

En etkili korunma yöntemi yıllık aşılama olarak kabul edilmektedir. Azerbaycan'da 8 Ekim 2025 tarihinden itibaren aşılama kampanyası başlamış ve devlet tıp kurumlarında ücretsiz olarak yürütülmektedir. Aşı, hastalığın ağır seyrini ve ölüm riskini önemli ölçüde azaltmaktadır.

Risk gruplarındaki kişiler için pnömokok enfeksiyonuna karşı aşılama da önerilmektedir. El hijyeni, maske kullanımı, hasta olunduğunda kamusal alanlardan uzak durmak ve odaları havalandırmak gibi basit önlemler de önemli rol oynamaktadır.

Sonuç

Modern koşullarda grip artık "sıradan mevsimsel hastalık" değildir. Değişen virüs suşları ve zayıflayan toplum bağışıklığı zemininde bu enfeksiyon dikkat ve sorumluluk gerektirmektedir. Zamanında doktora başvuru, kendi kendine tedaviden kaçınma ve aşılama, hem bireysel hem de halk sağlığının korunması için temel koşullardır.