Aşırı Sıcak Hangi Hastalıkları Kötüleştirebilir? Kalpten Böbreğe Vücudu Böyle Etkiliyor
Aşırı Sıcak Hangi Hastalıkları Kötüleştirebilir? Kalpten Böbreğe Vücudu Böyle Etkiliyor
İçeriği Görüntüle

Statinlerin kalp krizi ve inme geçirmiş kişilerde yararı uzun süredir biliniyor. Ancak bilinen kalp-damar hastalığı bulunmayan ileri yaştaki kişilerde bu ilaçların koruyucu amaçla kullanılıp kullanılmaması daha tartışmalı bir alan olarak kalmıştı.
Avustralya’da yürütülen STAREE çalışması, bu soruya bugüne kadarki en güçlü randomize kontrollü yanıtlardan birini verdi.
Araştırmaya bilinen kardiyovasküler hastalığı, diyabeti veya demansı bulunmayan 70 yaş ve üzerindeki 9.971 yetişkin katıldı.
Katılımcılar rastgele iki gruba ayrıldı. Bir gruba günlük 40 mg atorvastatin, diğer gruba plasebo verildi.
Ortanca takip süresi 5,9 yıl oldu.
Büyük Kalp-Damar Olaylarında Yüzde 30 Göreli Azalma
Çalışmanın en dikkat çekici sonucu kardiyovasküler olaylarda görüldü.
Majör kardiyovasküler olaylar:
atorvastatin grubunda yüzde 6,0
plasebo grubunda yüzde 8,3
oranında görüldü.
Bu sonuç atorvastatin grubunda yaklaşık yüzde 30 göreli risk azalmasına karşılık geldi.
Çalışmada majör kardiyovasküler olay; kardiyovasküler ölüm, ölümcül olmayan kalp krizi, inme veya koroner revaskülarizasyon bileşik sonlanımı olarak değerlendirildi.
Bu nedenle sonuç, yalnızca “kalp krizi yüzde 30 azaldı” ya da “inme yüzde 30 azaldı” şeklinde yorumlanmamalı. Yüzde 30’luk azalma bu olayların oluşturduğu toplam kardiyovasküler sonlanım için bildirildi.
Mutlak Fark Ne Kadardı?
Göreli risk azalması dikkat çekici olmakla birlikte mutlak rakamlar da önem taşıyor.
Yaklaşık altı yıllık izlemde majör kardiyovasküler olay oranı:
yüzde 8,3’ten yüzde 6,0’a düştü.
Başka bir ifadeyle iki grup arasındaki ham mutlak fark yaklaşık 2,3 yüzde puanı oldu.
Bu ayrım, araştırmanın sonuçlarını günlük klinik uygulamada değerlendirirken önemli.
Engelliliksiz Yaşam Süresi Uzamadı
STAREE yalnızca kalp-damar olaylarına bakmadı.
Araştırmanın önemli hedeflerinden biri de statinlerin ileri yaşta kişinin engelliliksiz yaşam süresini artırıp artırmadığını görmekti.
Ölüm, demans veya kalıcı fiziksel engellilikten oluşan bileşik sonuç:
atorvastatin grubunda yüzde 12,8
plasebo grubunda yüzde 13,6
olarak gerçekleşti.
Aradaki fark istatistiksel olarak anlamlı değildi.
Dolayısıyla çalışma, atorvastatinin bu yaş grubunda engelliliksiz sağkalımı anlamlı biçimde uzattığını göstermedi.
Yan Etkilerde Ne Görüldü?
Araştırmanın güvenlik sonuçları da dikkat çekti.
Kas, karaciğer ve diyabetle ilişkili advers olaylar atorvastatin kullananlarda daha sık bildirildi.
Buna karşılık ciddi advers olayların oranı her iki grupta da yüzde 2,7 olarak bulundu.
Bu bulgular, statin başlanırken yalnızca potansiyel kardiyovasküler yararın değil, kişinin diğer hastalıklarının, kullandığı ilaçların ve yan etki riskinin de değerlendirilmesi gerektiğini gösteriyor.
Her 70 Yaş Üstü Kişi Statin Kullanmalı mı?
Çalışmadan çıkarılmaması gereken en önemli sonuçlardan biri bu.
STAREE:
“70 yaşını geçen herkes statin kullanmalıdır”
demiyor.
Araştırmaya bilinen kardiyovasküler hastalığı, diyabeti veya demansı bulunmayan kişiler dahil edildi. Dolayısıyla sonuçlar belirli bir yaş grubunda birincil korunma açısından değerlendirilmeli.
Bir kişide statin başlanıp başlanmayacağına karar verilirken yalnızca yaş değil;
LDL kolesterol düzeyi,
tansiyon,
sigara kullanımı,
böbrek fonksiyonları,
eşlik eden hastalıklar,
diğer ilaçlar,
genel kardiyovasküler risk
birlikte değerlendirilir.
Bu nedenle çalışma sonuçları kişisel tedavi kararının yerine geçmez.
STAREE Neden Önemli?
İleri yaştaki bireyler birçok büyük kolesterol çalışmasında ya sınırlı sayıda temsil edilmiş ya da çalışmalar daha önce kardiyovasküler hastalık geçirmiş kişilere odaklanmıştı.
STAREE ise özellikle 70 yaş ve üzerindeki kişilerde statinlerin birincil korunmadaki etkisini değerlendirmek üzere tasarlanan büyük randomize kontrollü çalışmalardan biri olması nedeniyle önem taşıyor.
Araştırma ayrıca yalnızca kalp-damar olaylarını değil, demans, fiziksel engellilik ve bağımsız yaşam gibi ileri yaş açısından kritik sonuçları da değerlendirdi.
Çalışmanın Sınırlılıkları Neler?
Sonuçların tüm yaşlı bireylere doğrudan genellenmesinde dikkatli olmak gerekiyor.
Katılımcılar büyük ölçüde Avustralya’da yaşayan kişilerden oluşuyordu. Farklı etnik ve sosyoekonomik gruplarda sonuçların aynı ölçüde geçerli olup olmadığı ayrıca değerlendirilmek zorunda.
Ayrıca çalışma yaklaşık altı yıllık bir takip dönemi sundu. Statin kullanımının çok daha uzun dönemde demans, engellilik ve yaşam süresi üzerindeki etkileri için ek takip verileri önem taşıyor.
Sonuç
STAREE çalışması, bilinen kardiyovasküler hastalığı, diyabeti veya demansı bulunmayan 70 yaş ve üzerindeki yetişkinlerde atorvastatinin majör kardiyovasküler olayları azaltabildiğine ilişkin güçlü randomize kanıt sağladı.
Yaklaşık altı yıllık takipte majör kardiyovasküler olay oranı yüzde 8,3’ten yüzde 6,0’a düştü ve göreli risk yaklaşık yüzde 30 azaldı.
Ancak atorvastatin engelliliksiz sağkalımı anlamlı biçimde artırmadı ve bazı advers olaylar ilaç kullanan grupta daha sık görüldü.
Dolayısıyla araştırmanın mesajı “her 70 yaş üstü statin kullanmalı” değil; ileri yaşta statin tedavisinin yarar ve risklerinin kişiye özel değerlendirilmesi gerektiği yönünde.
KAYNAKLAR
European Society of Cardiology — STAREE, ESC Congress 2026 Hot Line sonuçları
STAREE Araştırma Grubu — 2026 ana çalışma sonuçları
ClinicalTrials.gov — STAREE, NCT02099123
National Health and Medical Research Council
Heart Foundation of Australia