Diyabet ve obezite tedavisinde son yılların en çok konuşulan ilaç gruplarından biri olan GLP-1 reseptör agonistleri, bu kez bağırsak kanseriyle ilgili yeni bir araştırmayla gündeme geldi. ASCO Gastrointestinal Kanserler Sempozyumu 2026’da sunulan geniş ölçekli gerçek yaşam verilerine göre, GLP-1 kullanan kişilerde kolorektal kanser gelişme riski, aspirin kullananlara kıyasla daha düşük bulundu.
Araştırmada 281 binden fazla kişinin sağlık kaydı incelendi. Katılımcıların yarısı GLP-1 grubu ilaçları, diğer yarısı ise aspirin kullanıyordu. Ortalama takip süresi GLP-1 grubunda yaklaşık 6 yıl, aspirin grubunda ise yaklaşık 5 yıl olarak bildirildi. Bulgulara göre GLP-1 kullananlarda kolorektal kanser riski aspirin kullananlara göre yüzde 36 daha düşük çıktı.
Yüksek risk grubunda etki daha belirgin görüldü
Çalışmada dikkat çeken noktalardan biri, ailesel ya da kişisel sağlık geçmişi nedeniyle kolorektal kanser açısından daha yüksek risk taşıyan kişilerde görülen sonuç oldu. Bu grupta GLP-1 kullananlarda risk azalmasının yaklaşık yüzde 42’ye ulaştığı belirtildi.
Araştırmacılar, bu etkinin yalnızca kilo kaybıyla açıklanamayabileceğini düşünüyor. GLP-1 ilaçlarının kan şekeri kontrolü, insülin direnci, iştah, inflamasyon ve metabolik süreçler üzerindeki etkileri; kanser gelişiminde rol oynayan bazı biyolojik yollarla kesişiyor. Ancak bu nokta henüz kesinleşmiş bir neden-sonuç ilişkisi değil, bilimsel olarak daha fazla çalışmaya ihtiyaç var.
Aspirine göre bazı yan etkiler daha az görüldü
Aspirin uzun yıllardır kolorektal kanserden korunma ihtimali açısından araştırılan ilaçlardan biri. Ancak düzenli aspirin kullanımı özellikle mide kanaması, ülser ve bazı kanama riskleri nedeniyle herkes için uygun kabul edilmiyor. Yeni analizde GLP-1 grubunda akut böbrek hasarı, mide ülseri ve gastrointestinal kanama gibi olayların aspirin grubuna göre daha az görüldüğü aktarıldı. Buna karşılık ishal ve karın ağrısı GLP-1 kullananlarda daha sık bildirildi.
Herkes için koruyucu ilaç anlamına gelmiyor
Uzmanların özellikle altını çizdiği nokta şu: Bu çalışma, GLP-1 ilaçlarının kolorektal kanseri kesin olarak önlediğini kanıtlamıyor. Veriler gözlemsel nitelikte ve tıbbi toplantıda sunulan bulgular, hakemli dergide yayımlanmış kesin klinik sonuçlar gibi değerlendirilmemeli. Medical Xpress’in aktardığı değerlendirmede de bu bulguların klinik araştırmalarla doğrulanması gerektiği vurgulandı.
Ayrıca bireysel düzeyde mutlak faydanın sınırlı olabileceği belirtiliyor. Araştırmada, bir kişide kolorektal kanser riskinin azalması için 2 binden fazla kişinin GLP-1 tedavisi alması gerekebileceğine dair istatistiksel değerlendirme de yer aldı. Bu nedenle çalışma, “kanserden korunmak için GLP-1 kullanın” mesajı olarak okunmamalı.
En güçlü korunma hâlâ tarama ve yaşam tarzı
Kolorektal kanser, erken dönemde yakalandığında tedavi başarısı yüksek olan kanserlerden biri. Bu nedenle dışkıda gizli kan testi, kolonoskopi, aile öyküsüne göre risk değerlendirmesi ve düzenli hekim kontrolü hâlâ korunmanın ana omurgasını oluşturuyor.
Yeni çalışma GLP-1 ilaçlarının gelecekte kanser önleme stratejilerinde farklı bir başlık açabileceğini gösteriyor. Ancak bugünkü tablo net: Bu ilaçlar diyabet ve obezite tedavisinde hekim kararıyla kullanılan güçlü tedavilerdir; kanserden korunma amacıyla rastgele başlanacak ürünler değildir.
