ABD’de Johns Hopkins University bünyesinde geliştirilen yeni nesil cerrahi robot sistemi, kontrollü laboratuvar ortamında safra kesesi çıkarma işlemini (kolesistektomi) otonom şekilde gerçekleştirmeyi başardı.
Araştırma ekibi tarafından geliştirilen ve SRT-H olarak adlandırılan sistem, ameliyat videoları üzerinden eğitildi. Robot, gerçek bir insan üzerinde değil; insan dokusuna oldukça benzeyen deneysel bir model üzerinde test edildi.
Ameliyat Videolarını İzleyerek Öğrendi
SRT-H, klasik robotik cerrahi sistemlerinden farklı olarak yalnızca cerrahın komutlarını uygulayan bir makine değil. Sistem, önceden kaydedilmiş cerrahi görüntüler üzerinden eğitilerek dokuları tanımayı, anatomik yapıları ayırt etmeyi ve prosedür sırasını öğreniyor.
Deneysel çalışmada robot:
• Safra kesesini çevreleyen anatomik yapıları tespit etti
• Atardamar ve safra kanallarını ayırt edebildi
• Kesme ve ayırma işlemlerini prosedüre uygun şekilde gerçekleştirdi
• Görsel ortam değişikliklerine uyum sağlayabildi
• Sesli komutlara yanıt verdi
Araştırmacılar, test edilen koşullar altında işlemin yüksek doğruluk oranıyla tamamlandığını bildirdi.
İnsan Üzerinde Değil, Gerçekçi Modelde Test Edildi
Önemli bir nokta şu: Operasyon bir insan üzerinde yapılmadı. Çalışma, gerçek doku özelliklerini taklit eden deneysel bir model üzerinde yürütüldü.
Bu nedenle sistem henüz klinik uygulama aşamasında değil ve rutin ameliyatlarda kullanılmıyor.
Mevcut Robotik Sistemlerden Farkı Ne?
Bugün dünyada en yaygın kullanılan robotik cerrahi platformlarından biri olan Intuitive Surgical tarafından geliştirilen da Vinci sistemi, tamamen cerrah kontrolünde çalışıyor. Bu sistemlerde robot, cerrahın el hareketlerini birebir taklit eder.
SRT-H ise belirli bir prosedürü kendi başına planlayıp uygulayabilen kısmi otonomi özelliği gösteriyor. Bu yönüyle cerrahi yapay zekâ alanında yeni bir aşamayı temsil ediyor.
Klinik Kullanım İçin Henüz Erken
Uzmanlar, sistemin henüz deneysel aşamada olduğunu ve gerçek hasta üzerinde uygulanabilmesi için kapsamlı klinik çalışmalar, güvenlik testleri ve regülasyon onaylarının gerektiğini vurguluyor.
Bununla birlikte araştırma, gelecekte cerrahi standardizasyonun artırılması, hata oranlarının azaltılması ve karmaşık işlemlerde destek sistemlerinin geliştirilmesi açısından önemli bir potansiyel taşıyor.
Cerrahi robotlar insan cerrahların yerini almış değil. Ancak bu gelişme, yapay zekâ destekli otonom cerrahinin bilim kurgu olmaktan çıkıp laboratuvar gerçeğine dönüştüğünü gösteriyor.
