Obezite tedavisinde kullanılan ve son yıllarda küresel ölçekte hızla yaygınlaşan GLP-1 grubu ilaçlar için Dünya Sağlık Örgütü ilk kez kapsamlı bir küresel kılavuz yayımladı. Kılavuz, JAMA’da yer alan tıbbi haber analizinde ayrıntılarıyla ele alındı.
WHO tarafından yayımlanan bu rehber, obezitenin küresel bir halk sağlığı sorunu olduğuna dikkat çekerken, farmakolojik tedavilerin “herkes için uygun” çözümler olarak sunulmaması gerektiğini vurguluyor. Kılavuzda, GLP-1 reseptör agonistlerinin kilo kaybı sağladığına dair klinik çalışmalar bulunduğu ifade edilirken, bu etkinin uzun vadeli sonuçları, yan etkileri ve bırakıldıktan sonraki kilo geri dönüşleri konusunda belirsizlikler olduğu bildirildi.
Çalışmalar Ne Diyor?
WHO’nun değerlendirmesi; randomize kontrollü klinik çalışmalar, uzun dönem gözlemsel veriler ve gerçek yaşam bulgularına dayanıyor. Çalışmalarda bu ilaçlarla ortalama kilo kaybı oranlarının kişiden kişiye değiştiği, bazı hastalarda anlamlı sonuçlar alınırken bazılarında sınırlı etki görüldüğü ifade edildi. Ayrıca mide bulantısı, kusma, ishal gibi yan etkilerin yaygın olduğu; bazı hastalarda tedavinin sürdürülemediği belirtildi.
Kılavuzun Kritik Uyarıları
Yeni rehberde, GLP-1 ilaçlarının:
• Çocuklar ve ergenlerde,
• Hamilelerde,
• Yeme bozukluğu öyküsü olan bireylerde,
• Uzun süreli tıbbi izlem sağlanamayan hastalarda
rutin kullanım için önerilmediği açıkça ifade edildi. Ayrıca bu ilaçların, sağlıklı beslenme ve fiziksel aktivitenin yerine geçemeyeceği özellikle vurgulandı.
Tıbbiye Bülteni Uzman Görüşü
Tıbbiye Bülteni’ne göre bu kılavuz, obezite tedavisinde “tek başına ilaç” yaklaşımının sınırlarını net biçimde ortaya koyuyor. Uzmanlar, GLP-1 grubu ilaçların uygun hasta seçimiyle ve multidisipliner takip altında kullanılabileceğini, ancak popüler kültürde sunulduğu gibi hızlı ve risksiz bir çözüm olarak görülmemesi gerektiğini belirtiyor.
Deneysel Süreç ve Belirsizlikler
WHO, bu ilaçların tamamen deneysel olmadığı ancak uzun dönem güvenlik verilerinin henüz yeterli düzeyde olmadığı uyarısında bulunuyor. Özellikle ilacın bırakılmasından sonra kilo geri alımı ve metabolik etkilerin kalıcılığı konusunda daha uzun süreli çalışmalara ihtiyaç olduğu ifade ediliyor.
⸻
Sonuç
Yeni kılavuz, obeziteyle mücadelede bilimsel veriye dayalı, temkinli ve kişiye özel yaklaşımların önemini bir kez daha hatırlatıyor. Uzmanlara göre bu ilaçlar, doğru hasta için bir seçenek olabilir; ancak mucize olarak sunulmaları halk sağlığı açısından ciddi riskler barındırıyor.
