Zayıflama Ameliyatı Sonrası Tehlikeli Kan Şekeri Düşüşlerine Yeni İlaç Umudu
Obezite cerrahisinin ardından bazı hastalarda ortaya çıkabilen tekrarlayan ve tehlikeli kan şekeri düşüşlerine karşı geliştirilen avexitide adlı deneysel ilaçtan güçlü Faz III sonuçları geldi.
Amylyx Pharmaceuticals, 18 Ağustos 2026’da açıkladığı üst düzey sonuçlarda, avexitide’in Roux-en-Y gastrik bypass ameliyatı sonrasında post-bariatrik hipoglisemi gelişen yetişkinlerde Faz III LUCIDITY çalışmasının temel hedefini karşıladığını duyurdu.
Ciddi kan şekeri düşüşleri yüzde 55 azaldı
Çalışmanın en dikkat çekici sonucu, klinik açıdan önemli kan şekeri düşüşlerinde görüldü.
Avexitide kullanan grupta Seviye 2 ve Seviye 3 hipoglisemi olaylarının birleşik görülme oranı, 16 haftalık tedavi döneminde plasebo grubuna kıyasla yüzde 55 daha düşük bulundu.
Sonuç istatistiksel olarak da oldukça güçlüydü.
Araştırmada Seviye 2 hipoglisemi, kan şekerinin ciddi biçimde düştüğü olayları; Seviye 3 ise kişinin yardım almak zorunda kalabileceği ağır hipoglisemi tablolarını ifade ediyor. Şiddetli ataklar bilinç kaybı, nöbet veya ciddi fiziksel ve zihinsel bozulmayla sonuçlanabiliyor.
Faz III çalışmaya 78 yetişkin katıldı
LUCIDITY, çok merkezli, randomize, çift kör ve plasebo kontrollü bir Faz III klinik araştırma olarak yürütüldü.
Çalışmaya Roux-en-Y gastrik bypass ameliyatından sonra post-bariatrik hipoglisemi gelişen 78 yetişkin dahil edildi.
Katılımcılar 3’e 2 oranında iki gruba ayrıldı. Bir gruba günde bir kez deri altından 90 miligram avexitide uygulanırken diğer grup plasebo aldı.
Çift kör tedavi dönemi 16 hafta sürdü. Çalışmada ayrıca yaklaşık 32 haftalık açık etiketli uzatma dönemi bulunuyor.
Yalnızca ana hedef değil, diğer ölçümler de olumlu
Şirketin açıkladığı sonuçlara göre LUCIDITY yalnızca temel hedefini karşılamakla kalmadı, araştırmanın bildirilen ikincil hedeflerinin tamamında da olumlu sonuç verdi.
Hastaların kendi kan şekeri ölçümleriyle belirlenen Seviye 2 hipoglisemi olaylarında, sürekli glikoz takip cihazlarının tespit ettiği ciddi düşüşlerde ve bağımsız olarak değerlendirilen Seviye 3 olaylarda avexitide lehine sonuç elde edildi.
Ancak bu sonuçlar şu aşamada şirket tarafından açıklanan üst düzey Faz III verileri niteliğinde. Gruplardaki olay sayıları ve bütün güvenlilik verilerinin ayrıntılı bilimsel sunum veya hakemli yayınla değerlendirilmesi gerekiyor.
Zayıflama ameliyatından sonra neden kan şekeri düşebiliyor?
Post-bariatrik hipoglisemi, özellikle Roux-en-Y gastrik bypass ameliyatından sonra bazı kişilerde gelişebilen kronik bir metabolizma sorunu.
Yemeklerden sonra bağırsaklardan GLP-1 adlı hormonun aşırı miktarda salgılanması, pankreasın gereğinden fazla insülin üretmesine neden olabiliyor.
Bunun sonucunda kan şekeri yemekten bir süre sonra normal sınırların çok altına düşebiliyor.
Bazı hastalarda bu durum yalnızca hafif halsizlik veya terlemeye yol açarken, daha ağır vakalarda kafa karışıklığı, görme bozukluğu, bilinç kaybı, nöbet ve dışarıdan yardım gerektiren ciddi ataklar görülebiliyor.
GLP-1 ilaçlarının ters yönünde çalışıyor
Avexitide’in bilimsel açıdan ilginç taraflarından biri, son yıllarda obezite ve diyabet tedavisinin merkezine yerleşen GLP-1 mekanizmasını ters yönde hedeflemesi.
Semaglutid ve benzeri yaygın ilaçlar GLP-1 reseptörünü aktive ederken, avexitide bir GLP-1 reseptör antagonisti, yani bu reseptörün etkisini engelleyen bir molekül olarak geliştiriliyor.
Post-bariatrik hipoglisemide sorun, GLP-1 etkisinin yetersiz olması değil, bazı hastalarda aşırı güçlü hale gelmesi.
Avexitide, pankreastaki beta hücrelerinde GLP-1 reseptörünü bloke ederek aşırı insülin salınımını azaltmayı ve böylece kan şekerinin tehlikeli düzeylere düşmesini önlemeyi amaçlıyor.
Diyet tedavisine rağmen sorun yaşayan hastalar seçildi
LUCIDITY çalışmasına yalnızca ameliyat geçirmiş herkes alınmadı.
Katılımcıların Roux-en-Y gastrik bypass operasyonunun üzerinden en az bir yıl geçmiş olması, post-bariatrik hipoglisemi tanısının doğrulanması ve beslenme düzenlemelerine rağmen hipoglisemi ataklarının devam etmesi gerekiyordu.
Çalışmanın başlangıcındaki üç haftalık takip döneminde hastaların en az üç ayrı hipoglisemi olayı yaşamış olması da katılım koşulları arasında yer aldı.
Bu nedenle sonuçlar, özellikle diyet ve yaşam tarzı önlemleriyle yeterince kontrol edilemeyen hasta grubunu ilgilendiriyor.
Güvenlilik açısından yeni bir büyük sorun açıklanmadı
Amylyx, avexitide’in çalışma boyunca genel olarak iyi tolere edildiğini ve güvenlilik profilinin olumlu olduğunu bildirdi.
Ancak üst düzey açıklamada yan etkilerin bütün ayrıntıları ve gruplar arasındaki oranları henüz paylaşılmadı.
Bu nedenle ilacın yarar-risk dengesine ilişkin kesin değerlendirme için tam Faz III verilerinin görülmesi önem taşıyor.
Henüz onaylanmış bir ilaç değil
Faz III çalışmasının başarılı olması, avexitide’in hastalarda rutin kullanılmak üzere FDA tarafından onaylandığı anlamına gelmiyor.
Avexitide hâlen araştırma aşamasında bulunuyor.
Bununla birlikte FDA daha önce avexitide’e post-bariatrik hipoglisemi için Breakthrough Therapy, yani Çığır Açan Tedavi statüsü vermişti. Bu statü, ciddi hastalıklarda mevcut seçeneklere göre anlamlı iyileşme potansiyeli gösteren tedavilerin geliştirme ve değerlendirme sürecini hızlandırmayı amaçlıyor.
İlk onaylı tedavi olma potansiyeli taşıyor
Post-bariatrik hipogliseminin yönetiminde beslenme düzenlemeleri temel yaklaşım olmaya devam ediyor. Ancak ağır ve tekrarlayan atakları bulunan kişiler için tedavi seçenekleri sınırlı.
Amylyx, avexitide’in bu hasta grubuna yönelik ilk onaylı tedavi olma potansiyelini taşıdığını belirtiyor.
Faz III çalışmasının FDA ile önceden üzerinde anlaşılmış temel hedefi karşılamış olması, olası ruhsat başvurusu açısından önemli bir eşik niteliğinde. Yine de nihai karar ancak düzenleyici kurumun tüm etkinlik ve güvenlilik verilerini değerlendirmesinden sonra verilecek.
Türkiye’deki hastalar açısından ne anlama geliyor?
Türkiye’de de obezite cerrahisi uygulanan hasta sayısının artması, operasyon sonrası uzun dönem metabolik sorunların takibini önemli hale getiriyor.
LUCIDITY sonuçlarının ruhsat sürecine dönüşmesi halinde avexitide, özellikle Roux-en-Y gastrik bypass sonrasında tekrarlayan ciddi hipoglisemi yaşayan ve beslenme düzenlemeleriyle yeterli kontrol sağlanamayan belirli hastalar için yeni bir tedavi seçeneği oluşturabilir.
Türkiye’de kullanıma girebilmesi için ise uluslararası ruhsat sürecinin ardından TİTCK değerlendirmesi, erişim koşulları ve olası geri ödeme kararları gibi aşamaların ayrıca tamamlanması gerekecek.
Güçlü sonuç, ancak tam veriler henüz bekleniyor
LUCIDITY’nin yüzde 55’lik azalma göstermesi, post-bariatrik hipoglisemi gibi tedavi seçeneğinin sınırlı olduğu bir hastalık açısından dikkat çekici.
Bununla birlikte mevcut açıklama henüz hakemli tam Faz III makalesi değil.
Asıl tablo; hipoglisemi olaylarının mutlak sayıları, hastaların günlük yaşamına etkisi, uzun dönem güvenlilik verileri ve açık etiketli uzatma çalışmasının sonuçlarının ayrıntılı biçimde açıklanmasıyla netleşecek.
Bu nedenle gelişme güçlü bir Faz III başarısı olarak değerlendirilebilir, ancak henüz onaylanmış yeni bir tedavi olarak sunulmamalı.
KAYNAKLAR
• Amylyx Pharmaceuticals
• LUCIDITY Faz III klinik araştırması
• Stanford University School of Medicine
• PREVENT klinik araştırması
• Metabolism: Clinical and Experimental
