Epilepsi tedavisinde yıllardır kullanılan ilaçların yanına D vitamini eklenmeli mi? Son dönemde yayımlanan bilimsel çalışmalar, D vitamini düzeyi düşük olan bazı epilepsi hastalarında vitamin takviyesi sonrası nöbet sıklığında azalma bildirildiğini gösteriyor. Ancak uzmanlar, bu bulguların “mucize tedavi” olarak görülmemesi gerektiği konusunda özellikle uyarıyor.
Çalışma nerede yapıldı, kimler yürüttü?
Finlandiya ve Japonya merkezli nöroloji kliniklerinde yürütülen küçük ölçekli klinik çalışmalar ve gözlemsel araştırmalarda, epilepsi hastalarının önemli bir bölümünde D vitamini eksikliği bulunduğu bildirildi. Bu çalışmalarda hastaların 25-OH-D düzeyleri ölçüldü ve eksik saptanan kişilere doktor kontrolünde D vitamini desteği verildi.
Çalışma türü ağırlıklı olarak:
• küçük klinik çalışma
• gözlemsel takip çalışması
• hayvan deneylerinden elde edilen biyolojik mekanizma verileri
şeklinde sınıflandırıldı.
Bulgular neyi gösterdi?
Araştırmalarda:
• ciddi D vitamini eksikliği bulunan hastalarda
• kan düzeyi 30 ng/mL üzerine çıkarıldığında
bazı kişilerde nöbet sıklığında azalma bildirildi.
Bazen bu azalma belirgin oranlara ulaşsa da, bu oranların tüm epilepsi hastalarına genellenemeyeceği özellikle vurgulandı. Uzmanlar, sonuçların “bildirildi”, “gözlendi”, “ifade edildi” düzeyinde yorumlanması gerektiğinin altını çiziyor.
Mekanizma nasıl açıklanıyor?
Bilim insanları D vitamininin şu alanlarda rol oynayabileceğini ifade ediyor:
• beyindeki kalsiyum dengesine katkı
• inflamasyonu azaltma potansiyeli
• GABA ve glutamat sistemi üzerinde dolaylı düzenleyici etki
Ancak bu mekanizmaların insanlarda kesinleşmiş klinik kanıt düzeyine ulaşmadığı, daha çok biyolojik olasılık düzeyinde olduğu belirtiliyor.
“Mucize değil, destekleyici yaklaşım”
Nörologlar, D vitamininin:
• epilepsi ilaçlarının alternatifi olmadığını
• tek başına tedavi niteliği taşımadığını
• yalnızca eksikliği olan kişilerde destekleyici rol oynayabileceğini
özellikle vurguluyor.
Ayrıca yüksek doz D vitamini kullanımının:
• hiperkalsemi
• böbrek taşı
• ritim bozukluğu
gibi riskler doğurabileceği hatırlatılıyor.
Tıbbiye Bülteni Uzman Görüşü
Tıbbiye Bülteni’ne değerlendirmede bulunan uzmanlar şu çerçeveyi öneriyor:
• epilepside D vitamini takviyesi ancak kan tahlili ile eksiklik saptanırsa düşünülmeli
• her hastada aynı etki beklenmemeli
• sonuçlar umut verici olsa da henüz sınırlı sayıda çalışma bulunuyor
• tedaviyi bırakmak veya değiştirmek kesinlikle önerilmiyor
• takviyeler mutlaka hekim gözetiminde kullanılmalı
Uzmanların ortak mesajı net: “D vitamini, eksikliği giderildiğinde faydalı olabilir. Ancak bu, tek başına bir epilepsi tedavisi değildir.”
Sonuç: Temkinli iyimserlik
Çalışmalar D vitamini düzeylerinin normal sınırlarda tutulmasının beyin sağlığı için önemli olabileceğini düşündürüyor. Yine de bu bulguların geniş katılımlı, uzun süreli klinik araştırmalarla desteklenmesi gerektiği ifade ediliyor.
Okurun kulağına şu küçük notu bırakalım: Bir şişe vitamin, bir nörolog muayenesinin yerini tutmaz. Laboratuvar sonuçları ve tedavi planı ancak hekimle birlikte anlam kazanır.
