Üçlü negatif meme kanseri (TNBC), hedefe yönelik tedavi seçeneklerinin sınırlı olması nedeniyle klinikte en zorlayıcı meme kanseri türlerinden biri olarak biliniyor. Kore Üniversitesi’nden Prof. Dr. Jae Hong Seo’nun liderliğindeki bir araştırma ekibi, yaygın olarak kolesterol düşürücü olarak kullanılan pitavastatin adlı ilacın bu kanser türünde hücrelerin hayatta kalmasını sağlayan Mcl-1 adlı proteini baskılayabildiğini bildirdi.
Çalışma nerede ve nasıl yapıldı?
Çalışma Güney Kore’deki Korea University araştırma grubu tarafından yürütüldü ve laboratuvar hücreleri, hastalardan elde edilen tümör organoidleri ve fare modelleri kullanıldı. Bulgular bilimsel bir dergide yayımlanan ön klinik bir araştırmaya dayanıyor. Yani sonuçlar insan hastalarda henüz test edilmiş değil.
Temel bulgular ne?
Araştırmacılara göre pitavastatin:
• TNBC hücrelerinde mitokondri hasarı ve programlı hücre ölümünü tetikleyebildi.
• Tümör büyümesini ve yeni damar oluşumunu azaltabildi.
• Akciğer metastazlarının gelişimini sınırlayabildi.
• En önemlisi, kemoterapide sık kullanılan paklitaksele dirençli hale gelmiş hücrelerde bu direncin kısmen geri döndüğünü gösterdi.
Bu etkilerin, Mcl-1 proteininin baskılanmasıyla ilişkili olduğu düşünülüyor. Mcl-1, birçok kanser hücresinin “ölmemesini” sağlayan kritik bir hayatta kalma anahtarı olarak biliniyor.
Uzman yorumu
Çalışma ekibi, “Halihazırda klinikte kullanılan bir ilacın kanser hücrelerinde yeni bir hedefe etki ettiğini görmek önemli, ancak bunun tedaviye dönüşmesi için insan çalışmaları gerekir” uyarısında bulunuyor. Onkoloji uzmanları da benzer biçimde, bu tür ilaç yeniden konumlandırma yaklaşımlarının umut verici olduğunu, fakat etkinlik, güvenlilik ve uygun dozun ancak klinik deneylerle netleşebileceğini vurguluyor.
Neden önemli ama neden temkinliyiz?
Statinler genelde kalp-damar hastalıkları için güvenli kabul edilse de, kanserde kullanılacak dozlar ve olası yan etkiler farklı olabilir. Ayrıca hücre ve hayvan modellerinde görülen bir etkinin insanlarda da aynı sonucu vereceğinin garantisi yoktur.
Özetle: Pitavastatin’in TNBC’de kemoterapi direncini etkileyebileceğine dair güçlü ön klinik bulgular var. Ancak bu yaklaşım henüz deneysel ve hastaların bu ilacı kanser tedavisi amacıyla doktorlarına danışmadan kullanmamaları gerekiyor.
