Berkeley’den dikkat çeken analiz
University of California, Berkeley araştırmacıları tarafından yapılan analizlerde, piyasadaki bazı yaygın parfüm ve kozmetik ürünlerinde ftalatlar gibi “endokrin bozucu” olarak tanımlanan kimyasallara rastlandığı bildirildi.
Ftalatlar, ürünlerin kokusunu kalıcı hâle getirmek ve esneklik sağlamak amacıyla kullanılan maddeler arasında yer alıyor. Ancak bilim dünyasında bu maddeler uzun süredir hormon sistemi üzerindeki potansiyel etkileri nedeniyle tartışılıyor.
Endokrin bozucular nedir?
Endocrine Society gibi tıbbi kuruluşların yayımladığı çalışmalara göre, endokrin bozucular:
• Vücudun doğal hormonlarını taklit edebilir
• Hormon reseptörlerini bloke edebilir
• Hormon üretim ve iletim süreçlerini bozabilir
Özellikle tiroit hormonları başta olmak üzere metabolizma ve enerji dengesiyle ilgili sistemlerin bu maddelerden etkilenebileceği belirtiliyor.
Boyun bölgesi neden önemli?
Uzmanlar, parfümün en sık uygulandığı bölgelerden biri olan boynun dikkat çekici bir anatomik yapıya sahip olduğuna işaret ediyor:
• Deri daha ince
• Damar ağı yoğun
• Emilim kapasitesi görece yüksek
Bu nedenle boyun ve tiroit çevresine sık ve yoğun şekilde uygulanan kimyasalların cilt yoluyla emiliminin artabileceği değerlendiriliyor. Bu durum tek seferlik kullanımlarda ciddi risk anlamına gelmese de, uzun vadeli ve tekrarlayan maruziyetin hormonal yük oluşturabileceği ifade ediliyor.
Her kullanım tehlikeli mi?
Uzman görüşleri net bir panik çağrısı yapmıyor. Araştırmacılar, ara sıra kullanılan parfümün doğrudan hastalık oluşturduğunu gösteren kesin bir kanıt olmadığını vurguluyor. Ancak:
• Günlük ve yoğun kullanım
• Aynı bölgeye sürekli uygulama
• Birden fazla kozmetik ürünün eş zamanlı kullanımı
gibi durumların toplam kimyasal maruziyeti artırabileceği belirtiliyor.
Bilim insanları bu noktada “doz ve süre” kavramına dikkat çekiyor. Vücudun hormon sistemi, küçük değişimlere bile hassas yanıt verebilen karmaşık bir ağ. Bu nedenle gereksiz kimyasal yükten kaçınmak öneriliyor.
Ne yapılabilir?
Uzmanların önerileri ise oldukça basit:
• İçerik listesini okumak
• “Phthalate-free” ibaresi olan ürünleri tercih etmek
• Parfümü doğrudan boyun yerine kıyafete uygulamak
• Günlük kullanım sıklığını azaltmak
Kozmetik endüstrisi milyarlarca dolarlık bir sektör. Ancak cilt sadece estetik bir yüzey değil; aynı zamanda vücudun en büyük organı. Üzerine sürülen her şeyin bir kısmı dolaşım sistemine katılabiliyor.
Sonuç olarak bilim dünyası kesin hükümler vermek için daha fazla veriye ihtiyaç duyuyor. Fakat uzmanların ortak mesajı net: Gereksiz kimyasal yükten kaçınmak, hormon sağlığı için akıllıca bir tercih olabilir.
