Bir sabah uyandınız ve eliniz sanki size ait değil gibi… Karıncalanma, iğnelenme, his kaybı. Çoğu kişi “üzerine yatmışımdır” deyip geçiyor. Oysa el ve ayak uyuşması bazen vücudun alarm düğmesine basmasıdır.
Uzmanlar uyardı: Sürekli tekrar eden uyuşmalar “sessiz tehlike” olabilir.
⸻
Bu hastalık aslında nedir?
El ve ayak uyuşması genellikle sinirlerin etkilenmesi sonucu ortaya çıkar. Tıpta buna “parestezi” denir.
En sık nedenler:
• Diyabete bağlı sinir hasarı (nöropati)
• Boyun ve bel fıtıkları
• B12 vitamini eksikliği
• Multipl Skleroz (MS)
• Sinir sıkışmaları (Karpal Tünel Sendromu gibi)
• Dolaşım bozuklukları
Bazen basit bir vitamin eksikliği, bazen de ciddi bir nörolojik hastalık…
⸻
En sinsi belirtiler
Şok eden detay şu: Uyuşma genelde tek başına gelmez.
Dikkat edilmesi gereken belirtiler:
• Karıncalanma ve iğnelenme
• Yanma hissi
• Gece artan ağrı
• Kas güçsüzlüğü
• Elinden düşürme, denge kaybı
• Konuşma bozukluğu (acil durum olabilir)
Özellikle ani başlayan, tek taraflı uyuşmalar felç belirtisi olabilir. Bu durumda zaman kaybetmek hayati risk taşır.
⸻
Kimler farkında olmadan risk altında?
Herkes risk altında olabilir ama bazı gruplar özellikle dikkat etmeli:
• Diyabet hastaları
• Uzun süre masa başında çalışanlar
• Yoğun telefon ve bilgisayar kullananlar
• B12 eksikliği olanlar
• Sigara kullananlar
• Tiroid hastaları
• Obez bireyler
Diyabetli hastalarda ayak uyuşması bazen yıllarca fark edilmeden ilerler.
⸻
Evde nasıl korunabilirsiniz?
Basit ama etkili önlemler:
• B12 ve D vitamini düzeyinizi kontrol ettirin
• Kan şekerinizi düzenli takip edin
• Uzun süre aynı pozisyonda kalmayın
• El ve bilek egzersizleri yapın
• Dengeli beslenin
• Sigara kullanmayın
Ancak unutmayın: Geçmeyen uyuşma evde çözülecek bir durum değildir.
⸻
Doktorlar nasıl teşhis koyuyor?
Teşhis için genellikle:
• Kan tahlilleri
• Vitamin seviyeleri ölçümü
• EMG (sinir iletim testi)
• MR görüntüleme
• Nörolojik muayene
kullanılır.
Özellikle EMG testi sinir hasarını net şekilde ortaya koyabilir.
⸻
Güncel ve yeni tedaviler neler?
Tedavi nedene göre değişir:
• Diyabet kontrolü
• Vitamin takviyeleri
• Sinir ağrısı ilaçları
• Fizik tedavi
• Sinir sıkışmalarında cerrahi
Son yıllarda sinir yenilenmesini destekleyen tedaviler ve rejeneratif yaklaşımlar üzerine çalışmalar artıyor.
⸻
Son dönemde çıkan çarpıcı gelişmeler
Nöroloji alanında yapılan yeni çalışmalar, erken teşhisin kalıcı sinir hasarını büyük oranda önleyebileceğini gösteriyor.
Ayrıca giyilebilir sensör teknolojileri sayesinde diyabetik ayak nöropatisi erken dönemde tespit edilebiliyor.
Bu gelişmeler, özellikle risk grubundaki hastalar için umut verici.
⸻
Uzman değerlendirmesi
Nöroloji uzmanları, “Uyuşma birkaç dakikayı aşan ve tekrarlayan bir durumsa hafife alınmamalı. Özellikle güç kaybı eşlik ediyorsa acil değerlendirme gerekir” uyarısında bulunuyor.
⸻
Sık Sorulan Sorular
El ayak uyuşması hangi hastalığın belirtisidir?
Diyabet, B12 eksikliği, sinir sıkışması, MS ve felç gibi hastalıkların belirtisi olabilir.
Uyuşma ne zaman tehlikelidir?
Ani başlıyorsa, tek taraflıysa ve konuşma bozukluğu eşlik ediyorsa acildir.
B12 eksikliği uyuşma yapar mı?
Evet. Uzun süreli eksiklik sinir hasarına yol açabilir.
Stres uyuşma yapar mı?
Evet. Anksiyete ve panik atak sırasında geçici uyuşmalar görülebilir.
Hangi doktora gidilmeli?
Nöroloji uzmanına başvurulmalıdır.
⸻
Net Uyarı
Geçmeyen, tekrarlayan ya da güç kaybıyla birlikte görülen el ve ayak uyuşmasını asla hafife almayın. Vücudunuz size sessiz bir sinyal gönderiyor olabilir.
