Sağlık Bilimleri Üniversitesi Öğretim Üyesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Vefik Arıca, dünyada boy kısalığına yaklaşımın sanıldığı gibi “herkese ilaç” olmadığını vurguluyor.

Prof. Dr. Arıca’ya göre modern tıpta temel amaç, çocuğu akranlarıyla yarıştırmak değil, kendi biyolojik sınırlarına sağlıklı biçimde ulaşmasını sağlamak.

Dünyada Ortak Yaklaşım: Önce Neden Araştırılıyor

ABD, Avrupa ve Uzak Doğu’daki merkezlerde kısa boylu bir çocukta ilk adım tedavi değil, nedenin net olarak ortaya konması.

Bu amaçla:

  • Ayrıntılı büyüme takibi

  • Kemik yaşı ölçümü

  • Hormon testleri

  • Tiroid ve sindirim sistemi taramaları

  • Gerekirse genetik incelemeler

yapılıyor. Nedeni bulunmayan çocuklarda rastgele tedavi uygulanmıyor.
Vefik Arıca

1️⃣ Büyüme Hormonu Tedavisi (GH)

Dünyada en bilinen ve en çok tartışılan yöntem.

Nerede uygulanıyor?
ABD, Almanya, Fransa, Japonya, Güney Kore başta olmak üzere pek çok ülkede.

Kimlere veriliyor?

  • Büyüme hormonu eksikliği olan çocuklar

  • Bazı genetik sendromlar

  • Çok düşük doğum ağırlığıyla doğup uzayamayan çocuklar

Önemli nokta:
Bu tedavi her kısa çocuğa verilmez. Yıllarca süren takip, düzenli enjeksiyon ve yakın izlem gerektirir.

2️⃣ Altta Yatan Hastalığın Tedavisi

Dünyada en sık fayda sağlayan yaklaşım aslında budur.

  • Çölyak hastalığı saptanan çocuklar → glutensiz diyetle tekrar uzamaya başlar

  • Tiroid bozukluğu olanlar → hormon dengesi sağlanınca büyüme hızlanır

  • Demir, çinko, D vitamini eksikliği → yerine konduğunda büyüme normale döner

Prof. Dr. Arıca’ya göre birçok çocukta “boy kısalığı” değil, gecikmiş büyüme vardır.

3️⃣ Ergenlik Zamanlamasına Müdahale

Bazı ülkelerde:

  • Çok erken ergenliğe giren çocuklarda ergenlik baskılayıcı tedaviler

  • Geç ergenliğe girenlerde yakından izlem

uygulanıyor. Amaç, büyüme kıkırdaklarının erken kapanmasını önlemek.

4️⃣ Deneysel ve Gelecek Vadeden Yaklaşımlar

Dünya genelinde araştırma aşamasında olan yöntemler de bulunuyor:

  • Uzun etkili büyüme hormonu formları

  • Genetik temelli hedef tedaviler

  • Büyüme plaklarını etkileyen moleküler çalışmalar

Ancak bu yöntemlerin büyük kısmı henüz rutin tedavi değil.

Spor, Beslenme, Takviyeler: Dünya Ne Diyor?

Uluslararası rehberler net:

  • Spor sağlıklıdır ama mucize yaratmaz

  • Protein, süt, yumurta büyümeyi destekler ama sınırı aşmaz

  • “Boy uzatan kürler” bilimsel değildir

Uzmandan Net Mesaj

Prof. Dr. Vefik Arıca şu vurguyu yapıyor:

“Dünyada boy kısalığı, estetik bir sorun gibi değil, tıbbi bir büyüme süreci olarak ele alınıyor. Amaç uzatmak değil, çocuğun hakkı olan boyu kaybetmesini önlemektir.”

Aileler İçin Özet

Bu haber: