En güçlü ve neredeyse vazgeçilmez risk faktörü tütün kullanımıdır. Hastalık çoğunlukla genç ve orta yaş erkeklerde görülse de son yıllarda kadınlarda da artış gözlenmektedir.
Bu hastalıkta damar adeta içten içe daralır, kanın yolu kesilir ve özellikle el ile ayak parmakları “oksijensizliğin sessiz çığlığına” dönüşür.
⸻
🔎 Belirtiler Nelerdir?
• El ve ayaklarda istirahat halinde bile görülebilen şiddetli ağrı
• Yürümekle artan, dinlenince azalan ağrı (intermittan kladikasyon)
• Parmaklarda morarma, solukluk
• Soğuğa aşırı hassasiyet
• İyileşmeyen yaralar
• İleri evrede doku kaybı ve kangren
Belirtiler genellikle uç bölgelerde başlar. Çünkü vücudun en uzak noktaları kan azaldığında ilk “alarm veren” yerlerdir.
⸻
🚭 Korunma Yolları
Burger hastalığında korunma deyince tek kelime yeterlidir: Nikotin sıfır.
1️⃣ Tüm tütün ürünlerini tamamen bırakmak
Sigara, puro, pipo, nargile, elektronik sigara ve nikotin bantları dahil. Hastalıkta “az içiyorum” diye bir güvenli alan yoktur.
2️⃣ Pasif dumandan kaçınmak
Sigara içilen ortamda bulunmak bile damarları yeniden tetikleyebilir.
3️⃣ Soğuktan korunmak
Soğuk damarları büzüştürür. Eldiven, kalın çorap ve uygun ayakkabı önemlidir.
4️⃣ Ayak bakımı
En küçük yara bile ciddi soruna dönüşebilir. Diyabetik ayak hassasiyeti gibi dikkatli takip gerekir.
⸻
🧪 Teşhis Nasıl Konur?
Burger hastalığı için tek bir kan testi yoktur. Tanı genellikle dışlama yöntemiyle konur.
Kullanılan yöntemler:
• Ayrıntılı hasta öyküsü (özellikle sigara kullanımı)
• Fizik muayene
• Doppler ultrason
• Anjiografi
• MR anjiyografi / BT anjiyografi
• Otoimmün ve pıhtılaşma hastalıklarını dışlayan kan testleri
Anjiyografide tipik olarak “tirbuşon” görünüm denilen küçük damar kıvrımları izlenebilir.
⸻
💊 Tedavi Yöntemleri
🔥 1. En Etkili Tedavi: Sigaranın Kesin Bırakılması
Bilimsel olarak hastalığın ilerlemesini durdurduğu kanıtlanmış tek yöntem budur. Bırakılmadığında ilaçların etkisi son derece sınırlıdır.
⸻
💉 2. İlaç Tedavileri
• Damar genişletici ilaçlar
• Kan sulandırıcılar
• Antiplatelet ilaçlar
• Ağrı kesiciler
• Prostasiklin türevleri (ileri vakalarda damar genişletici etki için)
Bu tedaviler hastalığı ortadan kaldırmaz fakat dolaşımı destekler.
⸻
🧠 3. Girişimsel ve Cerrahi Yöntemler
• Sempatektomi (ağrıyı azaltmak için)
• Damar bypass girişimleri (çoğu zaman küçük damar yapısı nedeniyle sınırlı başarı)
• Amputasyon (ileri kangren durumunda son seçenek)
⸻
🧬 En Güncel ve Umut Veren Tedaviler
Bilim dünyası damarları yeniden “yeşertmenin” yollarını arıyor.
🌱 Kök Hücre Tedavileri
Mezenkimal kök hücre uygulamalarıyla yeni damar oluşumunun desteklenmesi üzerine çalışmalar sürüyor. Erken faz klinik araştırmalarda yara iyileşmesinde olumlu sonuçlar bildirilmiş durumda.
🧪 Büyüme Faktörü ve Anjiyogenez Çalışmaları
Damar oluşumunu tetikleyen biyolojik ajanlar üzerine deneysel çalışmalar devam ediyor.
🧬 Genetik ve Bağışıklık Mekanizmaları
Hastalığın bağışıklık sistemiyle ilişkisini anlamaya yönelik yeni araştırmalar, hedefe yönelik tedavilerin kapısını aralayabilir.
Henüz standart klinik uygulama haline gelmiş bir rejeneratif tedavi yoktur ancak alan hızla gelişmektedir.
⸻
❓ Merak Edilen Sorular
Burger hastalığı tamamen iyileşir mi?
Sigara tamamen bırakılırsa ilerleme durabilir. Ancak hasar oluşmuş damarlar geri dönmez.
Elektronik sigara güvenli mi?
Hayır. Nikotin içeren tüm ürünler hastalığı tetikleyebilir.
Kadınlarda görülür mü?
Evet. Sigara kullanımının artmasıyla kadın vakalar artmaktadır.
Diyabetle karışır mı?
Evet. Ayak yaraları ve dolaşım bozukluğu nedeniyle karışabilir. Ancak Burger hastalığı daha genç yaşta ve sigara öyküsü ile dikkat çeker.
Amputasyon kaçınılmaz mı?
Hayır. Erken dönemde sigara bırakılırsa çoğu hastada bu noktaya gelinmez.
⸻
⚖️ Sonuç
Burger hastalığı bir damar yangınıdır. Ve bu yangının yakıtı nikotindir.
Yakıt kesildiğinde alev söner.
Kesilmezse, en uç noktadan başlayarak dokuyu yakar.
Erken tanı, kesin sigara bırakma ve düzenli damar cerrahisi takibi hayat kurtarıcıdır.
