Bir an ayağa kalkıyorsunuz ve dünya dönmeye başlıyor… Duvarlar kayıyor, zemin yer değiştiriyor. Bu sadece basit bir sersemlik mi, yoksa vücudunuzun verdiği kritik bir alarm mı?
Baş dönmesi, milyonlarca insanın yaşadığı ama çoğu zaman ciddiye almadığı bir belirti. Oysa uzmanlar uyardı: Bazı durumlarda bu tablo “sessiz tehlike” olabilir.
⸻
Bu hastalık aslında nedir?
Baş dönmesi tek başına bir hastalık değildir. Bir belirtidir. En sık görülen türü vertigodur. Vertigoda kişi ya kendisinin ya da çevrenin döndüğünü hisseder.
Baş dönmesi genellikle şu sistemlerle ilişkilidir:
• İç kulak denge sistemi
• Beyin ve beyincik
• Kan basıncı ve dolaşım sistemi
• Boyun omurları
• Anksiyete ve panik atak
En sık nedenlerden biri iç kulaktaki kristallerin yer değiştirmesiyle oluşan pozisyonel vertigodur. Ancak nadiren beyin damar tıkanıklığı gibi ciddi tablolar da baş dönmesiyle başlayabilir.
⸻
En sinsi belirtiler
Herkes risk altında olabilir çünkü belirtiler bazen hafif başlar:
• Ani dönme hissi
• Bulantı ve kusma
• Denge kaybı
• Göz kararması
• Kulakta çınlama
• Baş ağrısı ile birlikte sersemlik
Şok gerçek şu: Baş dönmesi bazen inmenin ilk işareti olabilir. Özellikle konuşma bozukluğu, kol-bacak güçsüzlüğü eşlik ediyorsa acil değerlendirme gerekir.
⸻
Kimler farkında olmadan risk altında?
• Yüksek tansiyon hastaları
• Diyabeti olanlar
• Migren hastaları
• Boyun fıtığı olanlar
• Yoğun stres yaşayanlar
• Uzun süre ekran başında kalanlar
• Kansızlık sorunu yaşayanlar
Yaş ilerledikçe denge sistemi zayıflar. 60 yaş üzeri bireylerde düşme riskinin en önemli nedenlerinden biri baş dönmesidir.
⸻
Evde nasıl korunabilirsiniz?
Basit ama etkili önlemler:
• Ani hareketlerden kaçının
• Yeterli su için
• Tansiyonunuzu düzenli ölçün
• Uzun süre aç kalmayın
• Ekran molaları verin
• Uyku düzenine dikkat edin
Pozisyonel vertigo tanısı konmuş kişilerde doktorun öğrettiği manevralar atakları azaltabilir.
⸻
Doktorlar nasıl teşhis koyuyor?
Tanı, detaylı öyküyle başlar. Hekim şu soruların yanıtını arar:
• Dönme hissi var mı?
• Ne kadar sürüyor?
• Hangi hareketle artıyor?
Ardından:
• Nörolojik muayene
• Denge testleri
• Göz hareketlerinin incelenmesi
• Gerekirse MR ve kan testleri
Amaç, iç kulak kaynaklı mı yoksa beyinle ilgili mi ayırt etmektir.
⸻
Güncel ve yeni tedaviler neler?
Tedavi altta yatan nedene göre değişir:
• Pozisyonel vertigoda manevra tedavileri
• Enfeksiyona bağlı durumlarda ilaç
• Migrene bağlı vertigoda özel migren tedavileri
• Damar kaynaklı durumlarda acil müdahale
Son yıllarda denge rehabilitasyonu ve sanal gerçeklik destekli egzersizler umut verici sonuçlar gösteriyor.
⸻
Son dönemde çıkan çarpıcı gelişmeler
Araştırmalar, uzun COVID sonrası baş dönmesi şikayetlerinin arttığını gösteriyor. Ayrıca dijital yaşam tarzının boyun kaynaklı baş dönmesini artırdığı belirtiliyor.
Uzmanlar uyardı: Sürekli ekran eğilimi boyun damarlarını ve denge mekanizmasını etkileyebilir.
⸻
Çok Aranan Sorular – Kısa ve Net Cevaplar
Baş dönmesi tehlikeli midir?
Çoğu zaman iyi huyludur, ancak ani ve şiddetliyse acil değerlendirilmelidir.
Baş dönmesi kaç gün sürer?
Pozisyonel vertigo saniyeler sürer. Enfeksiyona bağlı vertigo günler sürebilir.
Baş dönmesi tansiyondan olur mu?
Evet. Düşük veya yüksek tansiyon baş dönmesine yol açabilir.
Ne zaman doktora gidilmeli?
Konuşma bozukluğu, felç hissi, şiddetli baş ağrısı eşlik ediyorsa hemen.
Evde baş dönmesi geçer mi?
Sebebe bağlıdır. Tekrarlıyorsa mutlaka uzman değerlendirmelidir.
⸻
Uzman değerlendirmesi
Kulak Burun Boğaz ve Nöroloji uzmanları, baş dönmesini “küçümsenen ama hayat kalitesini ciddi etkileyen bir tablo” olarak tanımlıyor. Özellikle ani başlayan, şiddetli ve nörolojik bulgularla birlikte görülen baş dönmesi vakaları acil değerlendirilmelidir.
⸻
Net Uyarı
Baş dönmesini basit bir yorgunluk belirtisi sanıp geçiştirmeyin. Özellikle ani başlayan ve başka belirtilerle birlikte görülen durumlarda vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurun.