Bu durum, uzmanların daha önce 2040 yılı civarında beklediği değişimin yıllar önce gerçekleştiğini gösteriyor.
Araştırma, çeşitli kanser türlerine bağlı ölüm oranlarını 1990’dan 2023’e kadar inceleyerek, genel kanser ölüm oranlarının 50 yaş altı yetişkinlerde yaklaşık yüzde 44 azaldığını ortaya koyuyor. Buna karşın kolon ve rektum kanserine bağlı ölümler 2005 yılından bu yana her yıl ortalama yüzde 1 oranında artış gösterdi. Bu artış, akciğer, meme, beyin ve lösemi gibi diğer yaygın kanser türlerindeki ölüm oranlarının düşüşüne rağmen kolon kanserinin genç yetişkinler arasında nihai ölüm nedeni olarak öne çıkmasına yol açtı.
Uzmanlar, bu trendi çarpıcı olarak nitelendiriyor çünkü genel kanser tedavilerindeki ilerlemelere ve tarama programlarının genişlemesine karşın, özellikle genç yetişkinler arasında kolon kanserine bağlı ölümlerin artması beklenmiyordu.
Nedenleri Belirsizliğini Koruyor
Araştırmada yer alan bilim insanları, kolon kanserindeki bu artışı tek bir faktöre bağlamıyor. Bunun yerine birden çok yaşam tarzı ve çevresel unsurun bir araya gelmesinin rol oynadığı düşünülüyor. Obezite, düşük fiziksel aktivite, ultra işlem görmüş gıdaların yaygın tüketimi ve bağırsak mikrobiyomundaki değişiklikler gibi etkenler bu kompleks bulgularda potansiyel risk faktörleri olarak değerlendiriliyor. Ancak mevcut veriler, bu faktörlerin tüm artışı açıklamakta yetersiz kalıyor.
Erken Tanı ve Tarama Hayat Kurtarıyor
Çalışma ayrıca, genç yetişkinlerin büyük çoğunluğunun hastalığı ileri evrede teşhis ettiğine dikkat çekiyor. Bu da tedavi başarısını zorlaştıran bir tablo ortaya koyuyor. Bu nedenle sağlık profesyonelleri, belirtiler konusunda farkındalığın artırılması ve yaşa uygun tarama programlarının yaygınlaştırılmasının önemine vurgu yapıyor.
Uzmanlara göre, genel risk taşıyan kişiler için 45 yaş civarında kolorektal kanser taramalarına başlanması, aile öyküsü olan bireyler içinse daha erken değerlendirmelerin gündeme gelmesi öneriliyor.
Gençlerdeki Artış Alarm Verici
Kolon kanserinin 50 yaş altı yetişkinlerde en önemli kanser ölüm nedeni haline gelmesi, modern epidemiolojik süreçte beklenmedik ve ciddi bir sağlık göstergesi olarak değerlendiriliyor. Toplum sağlığı uzmanları, genel kanser ölüm oranlarının azalmasına rağmen genç yetişkinlerdeki bu artışın alarm niteliği taşıdığını belirtiyorlar. Erken teşhis, risk faktörlerinin azaltılması ve farkındalık artırma çalışmaları bu meydan okumayı tersine çevirebilecek stratejiler arasında yer alıyor.
