Son yıllarda yapılan çalışmalar, diş eti hastalıklarının başlıca etkenlerinden biri olan Porphyromonas gingivalis bakterisinin, Alzheimer hastalığıyla ilişkili olabileceğini gösteriyor.
Araştırmacılar, Alzheimer tanısı almış bireylerin beyin dokularında bu bakteriye ait genetik izlere ve toksik enzimlere rastladı. Söz konusu bakteri, özellikle periodontitis olarak bilinen ileri diş eti hastalığının temel sorumlusu olarak biliniyor.
Hayvan Deneylerinde Alzheimer Benzeri Bulgular Gözlendi
Laboratuvar ortamında yürütülen deneylerde, Porphyromonas gingivalis ile enfekte edilen farelerde, Alzheimer hastalığının ayırt edici özelliklerinden biri olan amiloid-beta plak birikiminin arttığı tespit edildi. Bu bulgu, ağız kaynaklı kronik enfeksiyonların beyin dokusunda iltihaplanmayı tetikleyebileceği ihtimalini güçlendirdi.
Bilim insanları ayrıca bakterinin ürettiği gingipain adı verilen toksik enzimlerin, Alzheimer’ın erken evrelerine ait beyin değişiklikleri bulunan bazı bireylerde, klinik belirtiler ortaya çıkmadan yıllar önce saptanabildiğini bildirdi.
Tedavi Umudu Doğdu, Ancak Klinik Sonuçlar Sınırlı Kaldı
Bu bulgular, Alzheimer’ın yalnızca dejeneratif değil, bazı vakalarda enfeksiyonla ilişkili olabileceği düşüncesini gündeme getirdi. Bu kapsamda geliştirilen deneysel bir ilaç, hayvan çalışmalarında hem bakteriyel yükü hem de amiloid-beta seviyelerini düşürmeyi başardı.
Ancak uzmanlar, insanlarda yürütülen geniş ölçekli klinik çalışmalarda beklenen klinik faydanın henüz gösterilemediğini ve bu nedenle tedavi yaklaşımının rutin kullanıma girmediğini vurguluyor.
Uzmanlar Uyarıyor: Nedensellik Henüz Kanıtlanmış Değil
Bilim çevrelerinde oluşan ortak görüşe göre:
• Alzheimer hastalığı tek bir nedene bağlı değil
• Genetik yatkınlık, yaşlanma, damar sağlığı ve bağışıklık sistemi faktörleri belirleyici rol oynuyor
• Kronik enfeksiyonlar ise hastalığı başlatan değil, hızlandıran veya tetikleyen faktörler arasında yer alabilir
Uzmanlar, mevcut verilerin “diş eti bakterileri Alzheimer’a neden olur” şeklinde kesin bir yargı için yeterli olmadığını, ancak ağız ve diş sağlığının beyin sağlığıyla yakından ilişkili olduğunun artık güçlü biçimde kabul edildiğini ifade ediyor.
Halk Sağlığı Açısından Net Mesaj
Düzenli diş hekimi kontrolleri, diş eti hastalıklarının erken tedavisi ve ağız hijyeninin korunması; Alzheimer’ı kesin olarak önlemese de beyin sağlığını korumaya yönelik önemli ve önlenebilir bir risk alanı olarak öne çıkıyor.
