Sessiz ilerleyen bir hastalık: Varikosel
Çoğu zaman belirti vermeden ilerleyen varikosel, erkeklerde kısırlığın en önemli nedenlerinden biri olarak kabul ediliyor. Birçok erkek testis bölgesinde ciddi bir şikâyet yaşamasa da damar genişlemesi sperm üretimini olumsuz etkileyebiliyor.
Sağlık Bilimleri Üniversitesi Öğretim Üyesi Üroloji Uzmanı Prof. Dr. Tuncay Toprak, varikoselin özellikle genç yaşlarda ortaya çıkabildiğini ve çoğu zaman yıllarca fark edilmeden ilerlediğini belirterek erkeklerin bu konuda bilinçli olması gerektiğini söyledi.
Toprak, “Varikosel erkeklerin yaklaşık yüzde 15’inde görülür. Ancak çocuk sahibi olma sorunu yaşayan erkeklerde bu oran yüzde 35–40’a kadar çıkabiliyor” dedi.
Varikosel nedir?
Varikosel, testisleri çevreleyen toplardamarların genişlemesiyle ortaya çıkan bir damar hastalığıdır. Halk arasında bazen “testis varisi” olarak da adlandırılır.
Normalde testislerden çıkan kan damar kapakçıkları sayesinde yukarı doğru taşınır. Ancak bazı kişilerde bu kapakçıklar düzgün çalışmaz ve kan geri kaçmaya başlar. Bu durum damarların genişlemesine ve testis çevresinde kan birikmesine neden olur.
Bu süreç:
• Testis çevresinde sıcaklık artışı
• Kan dolaşımında bozulma
• Sperm üretiminde azalma
gibi sorunlara yol açabilir.
Dr. Tuncay Toprak, testislerin sağlıklı çalışması için vücut sıcaklığından daha düşük bir ortam gerektiğini belirterek, varikoselin bu dengeyi bozabileceğini ifade etti.
En sinsi belirtiler
Varikoselin en dikkat çekici özelliği çoğu zaman belirti vermemesi. Bu nedenle birçok kişi hastalığı uzun süre fark etmeyebilir.
Ancak bazı hastalarda şu belirtiler görülebilir:
• Testiste künt ağrı veya ağırlık hissi
• Uzun süre ayakta kalınca artan rahatsızlık
• Testis torbasında şişlik
• Damarların belirginleşmesi
• Testislerde küçülme
Dr. Toprak, varikoselin çoğunlukla sol testiste görüldüğünü ve hastaların çoğunun yalnızca hafif bir rahatsızlık hissettiğini belirtti.
Kimler risk altında?
Her erkekte görülebilse de bazı kişilerde varikosel riski daha yüksektir.
Risk grubunda olanlar:
• Ergenlik çağındaki genç erkekler
• Uzun süre ayakta çalışan kişiler
• Yoğun spor yapanlar
• Ailede varikosel öyküsü bulunanlar
• Damar yapısı doğuştan zayıf olanlar
Varikosel çoğu zaman ergenlik döneminde ortaya çıkar, ancak birçok kişi hastalığı ancak yıllar sonra öğrenir.
Neden artıyor?
Son yıllarda yapılan üroloji değerlendirmelerinde varikosel tanısında artış görülüyor.
Uzmanlara göre bunun arkasında birkaç önemli neden bulunuyor:
• Erkek kısırlığı araştırmalarının artması
• Daha geç yaşta baba olma eğilimi
• Hareketsiz yaşam tarzı
• Obezite oranlarının yükselmesi
Prof. Dr. Tuncay Toprak, modern görüntüleme yöntemlerinin gelişmesinin de varikoselin daha sık teşhis edilmesini sağladığını söyledi.
Ne zaman doktora gidilmeli?
Aşağıdaki durumlarda üroloji uzmanına başvurmak önemlidir:
• Testiste ağrı veya rahatsızlık
• Testis torbasında damar belirginliği
• Testislerde boyut farkı
• Bir yıl boyunca çocuk sahibi olamama
Varikosel tanısı genellikle fizik muayene ve doppler ultrason ile konulabiliyor.
Varikosel tedavisi nasıl yapılır?
Her varikosel vakası tedavi gerektirmeyebilir. Ancak bazı durumlarda tedavi önerilir.
Dr. Tuncay Toprak’a göre özellikle şu durumlarda tedavi gündeme gelir:
• Kısırlık problemi varsa
• Sperm kalitesi düşükse
• Testiste küçülme görülüyorsa
• Sürekli ağrı varsa
Varikosel tedavisinde en etkili yöntem cerrahi müdahaledir.
En sık kullanılan yöntem:
Mikrocerrahi varikosel ameliyatı
Bu yöntem günümüzde altın standart kabul edilir.
Ameliyatın özellikleri:
• Mikroskop altında yapılır
• Hasarlı damarlar bağlanır
• Sağlıklı damarlar korunur
• Komplikasyon riski düşüktür
Dr. Toprak, bu yöntemle sperm kalitesinde önemli iyileşmeler görülebildiğini belirtiyor.
Bazı durumlarda embolizasyon adı verilen girişimsel radyoloji yöntemi de uygulanabilir. Bu yöntemde genişlemiş damarlar özel materyallerle kapatılır.
Nasıl korunulur?
Varikoseli tamamen önlemek her zaman mümkün olmayabilir. Ancak bazı yaşam alışkanlıkları riski azaltabilir.
Uzmanların önerileri:
• Uzun süre ayakta kalmaktan kaçınmak
• Düzenli egzersiz yapmak
• Sağlıklı kilo seviyesini korumak
• Çok dar iç çamaşırlarından kaçınmak
• Testis bölgesinde ağrı veya şişlik fark edildiğinde erken muayene olmak
Prof. Dr. Tuncay Toprak sözlerini şu uyarıyla tamamladı:
“Varikosel çoğu zaman sessiz ilerleyen bir hastalıktır. Ancak erken teşhis ve doğru tedavi ile sperm kalitesi korunabilir ve erkek kısırlığı riski önemli ölçüde azaltılabilir.”
