Uzmanlar, ameliyat kararının yalnızca ağrıya değil, kişinin yürüme, merdiven çıkma ve günlük işlerini yapabilme durumuna göre verilmesi gerektiğini belirtiyor.
Diz protezi ameliyatı, diz eklemindeki aşınmış kıkırdak ve hasarlı kemik dokusunun çıkarılarak yerine metal ve dayanıklı plastikten oluşan yapay eklem yerleştirilmesi işlemidir. En sık neden ileri evre osteoartrit (yaşa bağlı eklem kireçlenmesi) olsa da romatoid artrit (bağışıklık sisteminin eklemlere saldırdığı iltihaplı romatizma) veya eski diz yaralanmalarına bağlı gelişen eklem hasarı da bu ameliyatı gerektirebilir. Bu bilgiler, WebMD tarafından ortopedi uzmanlarının değerlendirmeleri doğrultusunda hazırlanan güncel klinik içeriklerde yer alıyor. [1].
Her Diz Ağrısı Protez Gerektirmiyor
Uzmanlara göre diz protezi, ilk başvurulan tedavi yöntemi değil. Öncelikle ağrı kesici ilaçlar, fizik tedavi, kilo kontrolü, egzersiz programları ve eklem içi enjeksiyonlar gibi cerrahi dışı yöntemler uygulanıyor. Bu tedavilere rağmen ağrı devam ediyor, kişi yürümekte zorlanıyor veya dinlenirken bile şiddetli ağrı hissediyorsa cerrahi seçenek gündeme geliyor. [1].
Ameliyat kararı verilirken yalnızca röntgen görüntüsüne değil, kişinin yaşam kalitesindeki kayba da bakılıyor. Özellikle sandalyeden kalkmakta zorlanma, kısa mesafelerde bile yürüyememe ve dizde belirgin şekil bozukluğu önemli değerlendirme ölçütleri arasında bulunuyor. [1].
Ameliyatta Neler Yapılıyor?
Diz protezi ameliyatı genellikle 1 ila 2 saat sürüyor. Cerrah, aşınmış kıkırdak ve hasarlı kemik yüzeylerini temizledikten sonra uyluk kemiği ile kaval kemiğine metal parçalar yerleştiriyor. Bu parçaların arasına ise eklemin rahat hareket etmesini sağlayan özel plastik bir ara yüz konuluyor. Bazı merkezlerde bu işlemler robot destekli sistemlerle de gerçekleştirilebiliyor. [1].
Hastanede Kalış Süresi ve İlk Günler
Çoğu hasta ameliyattan sonra bir veya iki gün hastanede kalıyor. Bazı hastalarda bu süre sağlık durumuna göre değişebiliyor. Uzmanlar, ameliyat sonrası mümkün olan en erken dönemde ayağa kalkmanın ve bacağı hareket ettirmenin kan dolaşımını artırarak şişliği azalttığını ve pıhtı oluşma riskini düşürdüğünü vurguluyor. [1].
Fizik Tedavi Başarıyı Belirleyen En Önemli Unsurlardan Biri
Yeni diz ekleminin uzun yıllar sorunsuz kullanılabilmesi için fizik tedavi büyük önem taşıyor. Tedavi programında kas güçlendirme, esneklik ve yürüme egzersizleri yer alıyor. Egzersizlerin en az iki ay boyunca düzenli sürdürülmesi öneriliyor. [1].
İyileşme süreci kişiden kişiye değişse de genel olarak ev işleri 3 ila 6 hafta içinde yapılabilir hâle geliyor. Araç kullanımı çoğu hastada 2 ila 6 hafta arasında mümkün olurken, yüzme gibi düşük darbeli sporlar genellikle 6 ila 8 hafta sonra öneriliyor. İşe dönüş süresi ise yapılan işe göre farklılık gösterebiliyor. [1].
Olası Riskler Neler?
Her büyük cerrahi işlemde olduğu gibi diz protezi ameliyatının da bazı riskleri bulunuyor. Bunlar arasında enfeksiyon, aşırı kanama, bacak toplardamarlarında pıhtı oluşması, sinir veya damar yaralanmaları ve protezin zamanla gevşemesi yer alıyor. Komplikasyonların görülme sıklığı düşük olsa da ameliyat sonrası önerilere uyulması büyük önem taşıyor. [1].
Ani nefes darlığı, göğüs ağrısı, ameliyat bölgesinde artan kızarıklık, yüksek ateş veya yaradan iltihap gelmesi gibi belirtiler ise acil tıbbi değerlendirme gerektiriyor. [1].
Protezin Ömrü Ne Kadar?
Günümüzde kullanılan diz protezleri geçmişe göre daha dayanıklı üretiliyor. Uzun dönem sonuçlar, diz protezlerinin yaklaşık yüzde 85’inin 20 yıl boyunca işlevini koruyabildiğini gösteriyor. Bu süre; kişinin kilosu, fiziksel aktivite düzeyi ve protezin korunmasına yönelik önerilere uyup uymamasına göre değişebiliyor. Düşük darbeli yürüyüş, bisiklet ve yüzme gibi aktiviteler önerilirken koşu, zıplama ve temas sporları protezin ömrünü kısaltabiliyor. [1].
Diz protezi ameliyatı birçok kişi için ağrıyı azaltıp hareket kabiliyetini artırsa da her hasta için uygun seçenek olmayabiliyor. Bu nedenle cerrahi kararının ayrıntılı ortopedik değerlendirme sonrasında, hastanın yaşam kalitesi ve beklentileri birlikte değerlendirilerek verilmesi öneriliyor.
Kaynaklar
[1] Hallie Levine. Knee Replacement Surgery: Benefits, Risks, and Rehabilitation. WebMD. Medically reviewed by Jabeen Begum, MD. 2024.
[2] WebMD Editorial Team. A Visual Guide to Knee Replacement. WebMD Slideshow. Medically reviewed by Jabeen Begum, MD. 2025.
