oogle’da son yıllarda en sık aranan sorulardan biri şu:
“Uyku felci uyku apnesi midir?”
Uzmanlara göre bu iki durum aynı hastalık değildir, ancak bazı belirtiler nedeniyle birbirine karıştırılabiliyor. Her ikisi de uyku sırasında yaşanıyor, korkutucu olabiliyor ve “nefes alamama” hissi yaratabiliyor. Ancak ortaya çıkış nedenleri ve vücutta yarattıkları etkiler farklı.
Uyku Felci Nedir, Nasıl Ortaya Çıkar?
Uyku felci, kişinin uyanık olduğunu hissettiği halde kısa bir süre hareket edememesiyle tanımlanıyor. Bu sırada konuşamama, göğüste baskı hissi ve yoğun korku yaşanabiliyor.
Bilimsel çalışmalara göre uyku felci, beynin uyanmasıyla kasların devreye girmesi arasındaki zamanlama uyumsuzluğundan kaynaklanıyor. REM uykusu sırasında kasların geçici olarak kilitlenmesi normal kabul ediliyor. Uyku felcinde bu kilitlenme, uyanıklık anına kısa süreli sarkıyor.
Uyku Apnesi Nedir, Ne Olur?
Uyku apnesi ise tamamen farklı bir mekanizmaya dayanıyor. Bu durumda kişi uyurken nefesi tekrar tekrar duruyor veya ciddi şekilde azalıyor. Araştırmalar, bunun çoğunlukla üst solunum yollarının uyku sırasında daralmasıyla ilişkili olduğunu gösteriyor.
Uyku apnesi olan kişilerde:
-
Gece boyunca sık sık nefes durmaları
-
Şiddetli horlama
-
Sabah yorgun uyanma
-
Gün içinde aşırı uyku hali
gibi belirtiler daha sık görülüyor.
Neden Birbirine Karıştırılıyor?
Yeni çalışmalar, iki durumun şu ortak hisler nedeniyle karıştırıldığını gösteriyor:
-
Gece yaşanması
-
Nefes alamıyormuş gibi hissetme
-
Yoğun korku ve panik
-
Uyandıktan sonra olayı net hatırlama
Ancak uzmanlar, uyku felcinde nefesin durmadığını, yalnızca göğüste baskı hissinin yanlış algıya yol açtığını vurguluyor. Uyku apnesinde ise gerçek anlamda solunum kesintileri yaşanıyor.
Yeni Araştırmalar Ne Diyor?
Son yıllarda yapılan gözlemsel çalışmalar, uyku felcinin daha çok:
-
Düzensiz uyku
-
Stres ve anksiyete
-
Uykusuzluk
-
Gece vardiyası
ile ilişkili olduğunu gösteriyor.
Uyku apnesi ise daha çok:
-
Fazla kilo
-
Boyun çevresinin geniş olması
-
Sigara kullanımı
-
Aile öyküsü
gibi fiziksel risk faktörleriyle bağlantılı bulunuyor.
Araştırmacılar, bazı kişilerde her iki durumun bir arada görülebileceğini, ancak bunun uyku felcinin apne olduğu anlamına gelmediğini özellikle vurguluyor.
Ne Zaman Ciddiye Alınmalı? (Kırmızı Bayraklar)
Uzmanlar, aşağıdaki durumlarda ayrıntılı değerlendirme gerektiğini belirtiyor:
-
Gece nefes durması fark edilmesi
-
Şiddetli horlama
-
Gündüz uyuklama hali
-
Sabah baş ağrıları
-
Uyku felci ataklarının çok sıklaşması
Bu belirtiler, uyku apnesi gibi daha ciddi bir uyku bozukluğuna işaret edebilir.
Çok Sorulan Sorular
Uyku felci uyku apnesine dönüşür mü?
Bilimsel veriler, uyku felcinin tek başına uyku apnesine dönüştüğünü göstermiyor.
Uyku felci sırasında nefes durur mu?
Hayır. Nefes durmaz, ancak göğüs baskısı nefes alamıyormuş hissi yaratabilir.
Uyku apnesi tehlikeli midir?
Tedavi edilmediğinde kalp ve damar sağlığıyla ilişkili riskler artabilir.
İkisi birlikte görülebilir mi?
Evet, bazı kişilerde her iki durum bir arada bulunabilir.
Hangisi daha ciddi?
Uyku apnesi, uzun vadeli sağlık riskleri nedeniyle daha yakından izlenmesi gereken bir durumdur.
Bilimsel Sınırlılıklar
-
Her uyku felci vakası uyku apnesi anlamına gelmez.
-
Bulgular kişiden kişiye değişebilir.
-
Uzun vadeli etkiler üzerine çalışmalar sürmektedir.
-
Tek başına yaşanan ataklar tanı koydurmaz.
