Uzmanlar, beslenme düzeninde yapılacak değişiklikler, düzenli fiziksel aktivite ve gerektiğinde ilaç tedavisinin trigliserit düzeylerini düşürmede etkili olabileceğini belirtiyor.
Kandaki yağ türlerinden biri olan trigliserit, vücudun enerji depolama mekanizmasının doğal bir parçasını oluşturuyor. Ancak trigliserit seviyelerinin uzun süre yüksek seyretmesi, kalp ve damar hastalıkları riskini artırırken çok yüksek düzeylerde pankreatit gelişme olasılığını da yükseltebiliyor.[1][2] Uzmanlara göre trigliserit yüksekliğinin kontrol altına alınmasında yaşam tarzı değişiklikleri ilk basamak tedavi olarak kabul ediliyor.
Trigliserit neden yükseliyor?
Yüksek trigliserit düzeyleri çoğu zaman aşırı kalori alımı, şekerli ve rafine karbonhidratlardan zengin beslenme, hareketsiz yaşam, fazla kilo, diyabet, insülin direnci ve aşırı alkol tüketimiyle ilişkilendiriliyor.[1][3]
Bunun yanında bazı genetik hastalıklar, böbrek hastalıkları ve bazı ilaçlar da trigliserit seviyelerini yükseltebiliyor.
Trigliserit nasıl düşer?
Bilimsel kılavuzlara göre trigliserit seviyelerini düşürmede en güçlü kanıta sahip yöntemler şunlardır:
- Rafine şeker ve beyaz undan zengin beslenmenin azaltılması.[1]
- Fazla kilolu bireylerde vücut ağırlığının yüzde 5-10 oranında azaltılması.[2]
- Haftada en az 150 dakika orta şiddette fiziksel aktivite yapılması.[2]
- Alkol tüketiminin sınırlandırılması veya bırakılması.[3]
- Sebze, baklagil ve tam tahıllardan zengin lifli beslenmenin artırılması.[1]
- Somon, sardalya ve uskumru gibi omega-3 açısından zengin balıkların düzenli tüketilmesi.[4]
Araştırmalar, bu değişikliklerin birçok kişide trigliserit düzeylerinde anlamlı düşüş sağlayabildiğini gösteriyor.[2][4]
Omega-3 ve ilaç tedavisi hangi durumlarda gündeme geliyor?
Beslenme ve yaşam tarzı değişikliklerinin yeterli olmadığı veya trigliserit düzeylerinin çok yüksek olduğu kişilerde hekim değerlendirmesi sonrasında ilaç tedavisi planlanabiliyor.
Fibratlar, statinler ve reçeteli omega-3 yağ asitleri belirli hasta gruplarında kullanılabiliyor. Özellikle trigliserit düzeyinin 500 mg/dL’nin üzerinde olması pankreatit riskini artırdığı için daha yakından takip edilmesi öneriliyor.[2][5]
Takviyeler konusunda uzmanlar neden temkinli?
Son yıllarda birçok bitkisel ürün ve takviye trigliseridi düşürdüğü iddiasıyla pazarlanıyor. Ancak bilimsel kuruluşlar, omega-3 dışındaki birçok takviye için kanıtların sınırlı olduğuna dikkat çekiyor.[1][4]
Uzmanlar, herhangi bir takviyenin doktor önerisi olmadan ilaç yerine kullanılmaması gerektiğini vurguluyor.
Kalp sağlığı için sadece trigliserit yeterli değil
Kardiyoloji uzmanları, kalp damar riski değerlendirilirken yalnızca trigliserit değerine değil; LDL kolesterol, HDL kolesterol, kan şekeri, tansiyon, sigara kullanımı ve genel yaşam tarzının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor.[2][5]
Yüksek trigliserit çoğu zaman yaşam tarzıyla yakından ilişkili olsa da altta yatan hastalıkların araştırılması da önem taşıyor. Erken dönemde yapılacak beslenme ve yaşam tarzı değişiklikleri hem trigliserit düzeylerinin düşmesine hem de uzun vadede kalp ve damar sağlığının korunmasına katkı sağlayabiliyor.
Kaynaklar
[1] American Heart Association, Triglycerides and Cardiovascular Health
[2] American College of Cardiology, 2021 Expert Consensus Decision Pathway on Hypertriglyceridemia
[3] National Heart, Lung, and Blood Institute, High Blood Triglycerides
[4] European Society of Cardiology & European Atherosclerosis Society, Guidelines for the Management of Dyslipidaemias
[5] Endocrine Society, Evaluation and Treatment of Hypertriglyceridemia
