Kalbiniz her attığında damarlarınıza bir basınç uygular. Eğer o basınç uzun süre yüksek kalırsa, fark etmeden içinizde bir saatli bomba kurulmuş olabilir. İşte adı: hipertansiyon. Sessiz tehlike… Çoğu kişi hasta olduğunu bile bilmiyor.
⸻
Bu hastalık aslında nedir?
Hipertansiyon, kanın damar duvarlarına uyguladığı basıncın normalin üzerine çıkmasıdır. Büyük tansiyonun 140 mmHg, küçük tansiyonun 90 mmHg üzerinde olması genellikle yüksek tansiyon kabul edilir.
Sorun şu: Bu yükseklik günlerce, aylarca, hatta yıllarca fark edilmeden sürebilir. Damar duvarları yıpranır, kalp zorlanır, böbrekler etkilenir, beyin risk altına girer.
⸻
En sinsi belirtiler
Uzmanlar uyardı: Çoğu zaman belirti yok. Ama şu işaretlere dikkat:
• Sabahları ense kökünde ağrı
• Baş dönmesi
• Kulak çınlaması
• Çabuk yorulma
• Burun kanaması
• Görme bulanıklığı
Bu belirtiler her zaman hipertansiyon demek değildir, ancak göz ardı edilmemelidir.
⸻
Kimler farkında olmadan risk altında?
Herkes risk altında olabilir ama bazı gruplar özellikle dikkat etmeli:
• Ailesinde yüksek tansiyon olanlar
• Fazla kilolu bireyler
• Tuz tüketimi yüksek olanlar
• Hareketsiz yaşam sürenler
• Sigara kullananlar
• 40 yaş üzerindekiler
• Diyabet ve kolesterol hastaları
Gençlerde de görülüyor. Artık sadece “yaşlı hastalığı” değil.
⸻
Evde nasıl korunabilirsiniz?
Basit ama etkili adımlar:
• Tuzu azaltın. Sofrada tuzluğu kaldırın.
• Haftada en az 150 dakika tempolu yürüyüş yapın.
• Kilonuzu kontrol altında tutun.
• Sigara içiyorsanız bırakın.
• Stres yönetimini öğrenin.
• Evde düzenli tansiyon ölçümü yapın.
Tansiyon aleti artık evlerin termometresi gibi olmalı.
⸻
Doktorlar nasıl teşhis koyuyor?
Tanı tek ölçümle konmaz. Doktorlar:
• Farklı günlerde tansiyon ölçümü yapar
• Gerekirse 24 saatlik tansiyon holteri takar
• Kan ve idrar testleri ister
• Kalp ve böbrek fonksiyonlarını değerlendirir
Amaç sadece rakamı görmek değil, hasar olup olmadığını anlamaktır.
⸻
Güncel ve yeni tedaviler neler?
Tedavi kişiye özeldir.
• ACE inhibitörleri
• ARB grubu ilaçlar
• Kalsiyum kanal blokerleri
• Diüretikler
Bazı hastalarda tek ilaç yeterliyken, bazılarında kombinasyon gerekir.
Son yıllarda “tek tablet kombinasyon” tedaviler öne çıkıyor. Bu sayede hasta uyumu artıyor. Dirençli hipertansiyonda ise böbrek sinirlerine yönelik girişimsel tedaviler gündemde.
⸻
Son dönemde çıkan çarpıcı gelişmeler
Bilim dünyasında dikkat çeken gelişmeler var:
• Tuz duyarlılığına genetik yatkınlık araştırmaları hız kazandı.
• Yapay zekâ destekli tansiyon takibi sistemleri geliştiriliyor.
• Giyilebilir cihazlarla 24 saatlik takip kolaylaşıyor.
• Bazı çalışmalarda bağırsak mikrobiyotası ile tansiyon ilişkisi inceleniyor.
Hipertansiyon artık sadece bir “basınç sorunu” olarak görülmüyor; metabolik ve inflamatuar boyutu da tartışılıyor.
⸻
En çok aranan sorular ve net cevaplar
Hipertansiyon tamamen iyileşir mi?
Çoğu vakada kontrol altına alınır, tamamen ortadan kalkmaz.
İlaçlar bağımlılık yapar mı?
Hayır. Ancak doktor önerisi olmadan bırakmak tehlikelidir.
Tuzsuz yemek yeterli mi?
Hayır. Tek başına yeterli değildir.
Gençlerde olur mu?
Evet. Obezite arttıkça genç hipertansiyonu da artıyor.
Tansiyonum arada yükseliyorsa önemli mi?
Evet. Dalgalanmalar da risklidir.
⸻
Uzman değerlendirmesi
Kardiyoloji uzmanlarına göre hipertansiyon, kalp krizi ve inmenin en önemli önlenebilir nedenlerinden biri. Erken teşhis ve düzenli takip hayat kurtarıyor. “Belirti yoksa sorun yok” düşüncesi en büyük hata.
⸻
Son Uyarı
Tansiyonunuzu bilmiyorsanız risk altındasınız demektir. Bugün ölçtürün. Yarın geç olabilir.
