Bulgular, yalnızca yaz güneşine güvenmenin bazı risk grupları için yeterli olmayabileceğine işaret ediyor.
Yaz aylarında güneş ışığına çıkmanın D vitamini eksikliğini doğal olarak düzelttiği düşüncesi, yeni bir bilimsel çalışmayla yeniden tartışmaya açıldı. İngiltere’deki Newcastle Üniversitesi İnsan Beslenmesi ve Egzersiz Araştırma Merkezi tarafından yürütülen, hakemli bir beslenme dergisinde yayımlanan gözlemsel araştırmada yaklaşık 300 kişinin D vitamini düzeyleri değerlendirildi. Çalışma, özellikle 65 yaş ve üzerindeki bireylerde ile koyu ten rengine sahip yetişkinlerde yaz mevsiminin tek başına yeterli iyileşmeyi sağlamadığını gösterdi.[1]
Yaklaşık 300 kişi bir yıl boyunca takip edildi
Araştırmada Aralık 2024 ile Ağustos 2025 arasında kuzey İngiltere’de yaşayan 299 gönüllünün parmak ucundan alınan kan örnekleri incelendi. Katılımcıların yaklaşık yarısını 65 yaş ve üzerindeki bireyler, diğer yarısını ise 18 yaş üstü koyu ten rengine sahip yetişkinler oluşturdu. Çalışmaya D vitamini takviyesi kullanan kişiler dahil edilmedi.[1]
Analizlere göre 65 yaş ve üzerindeki katılımcıların yaklaşık yüzde 55’inde, koyu ten rengine sahip grubun ise yüzde 72’sinden fazlasında D vitamini düzeyleri önerilen sınırların altında kaldı. En dikkat çekici bulgu ise ölçümlerin kıştan yaz aylarına ilerlemesine rağmen bu oranların anlamlı biçimde değişmemesi oldu.[1]
Neden yaz güneşi herkeste aynı etkiyi göstermiyor?
Araştırmacılar bunun birkaç temel nedeni olabileceğini belirtiyor.
İlk neden yaşlanma. İlerleyen yaşla birlikte cildin ultraviyole B (UVB) ışınlarını kullanarak D vitamini üretme kapasitesi azalıyor. Ayrıca yaşlı bireyler genellikle daha az süre açık havada vakit geçiriyor.[1]
İkinci önemli faktör ise cilt pigmentasyonu. Deriye rengini veren melanin, UV ışınlarının bir kısmını engelleyerek doğal koruma sağlıyor. Ancak bu durum aynı zamanda D vitamini üretimi için daha uzun süre güneş ışığına maruz kalmayı gerektirebiliyor.[1]
Üçüncü etken coğrafi konum. Kuzey İngiltere gibi yüksek enlemlerde UVB ışınlarının şiddeti yılın önemli bölümünde düşük olduğu için yaz aylarında bile yeterli D vitamini sentezi herkeste gerçekleşmeyebiliyor.[1]
D vitamini neden önemli?
D vitamini, bağırsaklardan kalsiyum emilimini artırarak kemik sağlığının korunmasına katkı sağlıyor. Bunun yanında kas fonksiyonları ve bağışıklık sistemi üzerinde de önemli görevleri bulunuyor.[2]
Bilim insanları D vitamini ile depresyon, bağışıklık sistemi ve bazı kronik hastalıklar arasındaki ilişkilerin araştırılmaya devam ettiğini ancak bu alanlarda elde edilen bulguların henüz kesin neden-sonuç ilişkisi ortaya koymadığını vurguluyor.[1][2]
Bulgular tüm toplum için geçerli değil
Araştırmanın önemli sınırlılıkları da bulunuyor. Çalışmaya yalnızca başlangıçta D vitamini düzeyi düşük kişiler alındı ve D vitamini takviyesi kullanan bireyler araştırmaya dahil edilmedi. Bu nedenle elde edilen sonuçlar toplumun tamamına genellenemiyor.[1]
Ayrıca araştırmanın finansmanı besin takviyesi üreten bir şirket tarafından sağlandı. Araştırmacılar şirketin çalışma tasarımı ve veri analizine müdahil olmadığını belirtirken, çıkar çatışması bilgisini de bilimsel şeffaflık kapsamında yayımladı.[1]
Uzmanlar bu bulguların özellikle yaşlı bireyler, koyu ten rengine sahip kişiler ve güneş ışığına sınırlı maruz kalan gruplarda D vitamini eksikliğinin yalnızca yaz aylarına güvenilerek giderilemeyebileceğini gösterdiğini ifade ediyor. Bununla birlikte hangi kişilerin takviyeye ihtiyaç duyduğunun kan testi ve bireysel risk değerlendirmesiyle belirlenmesi gerektiğinin altı çiziliyor.[1][2]
Kaynaklar
[1] Corfe B ve ark. Vitamin D insufficiency in at-risk populations in northern Britain. European Journal of Clinical Nutrition. 2026.
[2] Institute of Medicine. Dietary Reference Intakes for Calcium and Vitamin D. National Academies Press. 2011.
