Hava sıcaklıklarının artmasıyla birlikte vücudun sıvı ve mineral dengesi daha hızlı bozulabiliyor. Bu durum sağlıklı bireylerde bile halsizlik, baş ağrısı ve yorgunluk yaparken; diyabet, hipertansiyon, kalp ve böbrek hastalığı olan kişilerde tablo daha ciddi hale gelebiliyor.
Sıcak havalarda vücut serinlemek için daha fazla terliyor. Terleme arttıkça su ve elektrolit kaybı yaşanıyor. Yeterli sıvı alınmadığında kan dolaşımı, tansiyon dengesi, böbrek fonksiyonları ve kan şekeri kontrolü olumsuz etkilenebiliyor.
Diyabet Hastaları Sıcaklarda Neden Daha Fazla Risk Altında?
Diyabet hastalarında susuzluk, kan şekerinin yükselmesine yol açabiliyor. Kan şekeri yükseldiğinde ise sık idrara çıkma artabiliyor ve bu da vücuttaki sıvı kaybını daha da derinleştirebiliyor. Yani sıcak hava, susuzluk ve kan şekeri yüksekliği arasında bir kısır döngü oluşabiliyor.
Özellikle insülin kullanan hastaların sıcak havalarda daha dikkatli olması gerekiyor. Çünkü yüksek sıcaklık, insülinin saklama koşullarını etkileyebilir. İnsülin kalemleri, ölçüm cihazları ve test stripleri doğrudan güneş altında veya araç içinde bırakılmamalı.
Yaz aylarında diyabet hastalarının kan şekeri takibini aksatmaması, yeterli sıvı alması ve olağan dışı değerlerde hekim önerisi olmadan ilaç ya da doz değişikliği yapmaması önem taşıyor.
Tansiyon Hastaları İçin Sıcak Hava Uyarısı
Sıcak havalarda damarlar genişleyebilir, terlemeyle sıvı kaybı artabilir ve tansiyon değerlerinde dalgalanma görülebilir. Bazı kişilerde tansiyon düşerken, bazı kişilerde sıvı kaybı ve stres nedeniyle tansiyon yükselmeleri yaşanabilir.
Hipertansiyon tedavisinde kullanılan bazı ilaçlar, özellikle idrar söktürücü özellik taşıyanlar, sıvı kaybını artırabilir. Bu nedenle tansiyon hastalarının yaz aylarında ilaçlarını kendi kendine kesmesi ya da değiştirmesi doğru değildir. Ancak baş dönmesi, bayılacak gibi olma, çarpıntı, aşırı halsizlik veya olağan dışı tansiyon değerleri görülüyorsa mutlaka sağlık profesyoneline danışılmalıdır.
Bu Belirtileri Hafife Almayın
Sıcak havalarda görülen bazı belirtiler basit yorgunluk sanılsa da altta ciddi sıvı kaybı, tansiyon dalgalanması veya kan şekeri bozukluğu olabilir.
Dikkat edilmesi gereken belirtiler şunlardır:
- Aşırı susama
- Ağız kuruluğu
- Baş dönmesi
- Bayılacak gibi olma
- Çarpıntı
- Şiddetli halsizlik
- Bulanık görme
- Baş ağrısı
- Kas krampları
- Bulantı veya kusma
- Bilinç bulanıklığı
- Normalden az idrara çıkma
- Kan şekerinde olağan dışı yükselme veya düşme
- Tansiyonda belirgin dalgalanma
Özellikle bilinç bulanıklığı, bayılma, göğüs ağrısı, nefes darlığı, sürekli kusma, çok yüksek ateş, şiddetli halsizlik veya kontrol edilemeyen kan şekeri değerleri varsa acil tıbbi yardım alınmalıdır.
Sıcaklarda Korunmak İçin Ne Yapılmalı?
Yaz aylarında korunmanın temel yolu, sıcak maruziyetini azaltmak ve sıvı dengesini korumaktır. Özellikle kronik hastalığı olanların günün en sıcak saatlerinde dışarı çıkmaması, doğrudan güneş altında uzun süre kalmaması ve ağır fiziksel aktiviteden kaçınması önerilir.
Günlük yaşamda şu önlemler faydalı olabilir:
- Su tüketimi gün içine yayılmalı
- Susamayı beklemeden sıvı alınmalı
- Şekerli ve gazlı içeceklerle sıvı ihtiyacı karşılanmamalı
- Açık renkli, hafif ve terletmeyen kıyafetler tercih edilmeli
- Güneş altında uzun süre kalınmamalı
- Ağır yemeklerden kaçınılmalı
- Diyabet hastaları kan şekeri takibini aksatmamalı
- Tansiyon hastaları düzenli ölçüm yapmalı
- İlaçlar hekim önerisi olmadan değiştirilmemeli
- İnsülin ve tıbbi cihazlar sıcaktan korunmalı
Yaşlılar ve Kronik Hastalığı Olanlar Daha Dikkatli Olmalı
Yaşlı bireyler, bebekler, hamileler, diyabet hastaları, kalp-damar hastalığı olanlar, böbrek hastaları, tansiyon ilacı kullananlar ve açık havada çalışanlar sıcak havalardan daha fazla etkilenebilir. Bu gruptaki kişilerin sıcak günlerde daha sık takip edilmesi, yeterli sıvı alıp almadıklarının kontrol edilmesi ve kapalı, serin ortamlarda kalmaları önemlidir.
Sıcak havalarda en büyük hata, belirtileri “normal yaz yorgunluğu” olarak görmektir. Oysa halsizlik, baş dönmesi, çarpıntı ve aşırı susama vücudun yardım çağrısı olabilir.
Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?
Diyabet veya tansiyon hastası olan kişilerde kan şekeri ve tansiyon değerleri olağan dışı seyrediyorsa, tekrarlayan baş dönmesi, baygınlık hissi, çarpıntı, göğüs ağrısı, nefes darlığı, bilinç bulanıklığı veya ciddi halsizlik varsa vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Sıcak havalarda korunmak yalnızca konfor meselesi değildir. Özellikle kronik hastalığı olanlar için doğru sıvı alımı, düzenli takip ve erken belirti farkındalığı hayat kurtarıcı olabilir.