Kilo vermeye yardımcı “zayıflama iğneleri” kısa sürede popüler hale gelirken, safra kesesinde taşı olan kişilerin bu ilaçları kullanıp kullanamayacağı merak ediliyor. Uzmanlara göre bu ilaçlar bazı hastalarda etkili kilo kaybı sağlıyor, ancak safra kesesi ve safra yolları hastalıkları açısından ek riskler barındırabiliyor.
Bu ilaçların önemli bir bölümünü GLP-1 reseptör agonistleri oluşturuyor. Ayrıca son dönemde kullanılan tirzepatid etken maddesi de benzer şekilde iştahı azaltan ve kilo kaybını hızlandıran etkilere sahip. Yapılan araştırmalar, bu ilaçların kullanımı sırasında:
• safra kesesi taşı oluşumu
• safra kesesi iltihabı
• safra yolları tıkanıklığı riskinde artış
gözlenebileceğini ortaya koyuyor.
Uzmanlar bu durumu iki nedenle açıklıyor:
Birincisi, bu ilaçlar safra kesesinin kasılmasını yavaşlatabiliyor. İkincisi, hızlı kilo kaybı zaten başlı başına safra taşı için önemli bir risk faktörü. Bu nedenle safra kesesinde taş bulunan kişilerde riskin daha da artabileceğine dikkat çekiliyor.
Özellikle şu gruplarda daha fazla dikkat öneriliyor:
• safra kesesi taşı tanısı olanlar
• sık safra ağrısı yaşayanlar
• daha önce safra kesesi iltihabı veya pankreatit geçirenler
• safra kanalında tıkanma riski bulunanlar
Bu kişilerde zayıflama amacıyla yapılan enjeksiyonların bazı hekimler tarafından tercih edilmediği ve mümkünse alternatif yöntemlerin düşünülmesi gerektiği belirtiliyor. Ancak her hastanın durumu farklı olduğundan, kesin bir “yasak” yerine kişiye özel değerlendirme yapılması gerektiği vurgulanıyor.
Bu ilaçları kullananlarda ani ve şiddetli sağ üst karın ağrısı, ateş, bulantı, kusma ve gözlerde sararma gibi şikayetler gelişirse acil servise başvurulması öneriliyor. Bu bulgular, safra taşlarının hareket ettiğini ya da safra yollarının tıkandığını gösterebiliyor.
Uzmanların ortak mesajı şöyle özetleniyor: Safra kesesi taşı olan kişiler için zayıflama iğneleri ne tamamen yasak ne de tamamen güvenli. Risk ve fayda birlikte değerlendirilerek karar verilmeli; GLP-1 ve tirzepatid içeren enjeksiyonlar yalnızca doktor kontrolünde kullanılmalı.
