Rebecca Cole: ABD’nin İkinci Afro-Amerikalı Kadın Hekimi

Pasteur’den İstanbul’a: Kuduz Aşısını Taşıyan Üç Bilim İnsanı

İçeriği Görüntüle

14 Ağustos 1922’de Philadelphia’da yaşamını yitiren Rebecca J. Cole, tıp tarihinin uzun süre gölgede kalmış öncü kadınlarından biri. Cole, 1867’de Woman’s Medical College of Pennsylvania’dan mezun olarak Rebecca Lee Crumpler’dan sonra ABD’de tıp diploması alan ikinci Afro-Amerikalı kadın oldu. Bunu, kadınların ve siyahların yükseköğretime erişiminin ciddi biçimde sınırlı olduğu 19. yüzyıl Amerika’sında başardı. [1]
1867’de tıp diplomasını aldığında tarihe geçti
Rebecca J. Cole, 1846’da Philadelphia’da doğdu. Eğitimini, siyah öğrencilerin öğrenim gördüğü dönemin önemli kurumlarından Institute for Colored Youth’ta sürdürdü ve 1863’te buradan mezun oldu. Ardından Woman’s Medical College of Pennsylvania’ya girdi. [1]
Cole’un tıp eğitimi aldığı yıllarda kadınların hekim olması dahi toplumun önemli bir kesimi tarafından sıra dışı görülüyordu. Siyah bir kadın için ise hem cinsiyet hem de ırk ayrımcılığının oluşturduğu daha ağır engeller söz konusuydu.
Cole bütün bu koşullara rağmen eğitimini tamamladı ve 1867’de tıp diplomasını aldı. Woman’s Medical College of Pennsylvania’nın ilk Afro-Amerikalı kadın mezunu olurken, ABD’de tıp diploması alan ikinci Afro-Amerikalı kadın olarak tarihe geçti. Ondan üç yıl önce Rebecca Lee Crumpler, 1864’te bu alanda bir ilke imza atmıştı. [1]
Cole’un mezuniyet çalışması da günümüze ulaştı. “The Eye and Its Appendages”, Türkçesiyle “Göz ve Ekleri” başlıklı 1867 tarihli tezi bugün Drexel Üniversitesi’nin tarihî koleksiyonlarında korunuyor. [2]
Elizabeth Blackwell ile çalıştı
Rebecca Cole’un mezuniyetinin ardından yolu, ABD’de tıp diploması alan ilk kadın olarak bilinen Elizabeth Blackwell ile kesişti.
Cole, Blackwell’in New York’ta kurduğu New York Infirmary for Women and Children’da çalışmaya başladı. Kurum özellikle kadınlara ve çocuklara sağlık hizmeti sunuyor, aynı zamanda kadın hekimlere mesleklerini sürdürebilecekleri önemli bir çalışma alanı sağlıyordu. [1]
Cole’un görevi yalnızca hastane içinde hasta muayene etmekle sınırlı değildi. Yoksul ailelerin yaşadığı mahallelere gidiyor ve sağlık bilgisini doğrudan insanların evlerine taşıyordu.
Burada “sanitary visitor” olarak görev yaptı. Bugünün diliyle bu görev; aileleri evlerinde ziyaret ederek annelere bebek bakımı, temizlik, hastalıklardan korunma ve aile sağlığı konusunda bilgi verilmesini içeren bir toplum sağlığı çalışmasına benziyordu. [1]
Elizabeth Blackwell de daha sonra Cole’un bu görevi dikkatli ve başarılı biçimde yürüttüğünü aktardı. Cole’un çalışmaları, sağlık hizmetinin yalnızca hastane odalarında değil, insanların yaşadığı evlerde ve mahallelerde de sürdürülmesi gerektiğini gösteren erken örneklerden biri oldu. [1]
Yoksul kadınlar ve çocuklar meslek hayatının merkezindeydi
Rebecca Cole’un hekimlik anlayışında sağlık hizmetine ulaşmakta zorlanan insanların özel bir yeri vardı.
New York’taki çalışmalarından sonra farklı şehirlerde görev yapan Cole, meslek hayatının önemli bir bölümünde kadınlara, çocuklara ve ekonomik güçlük yaşayan ailelere sağlık hizmeti sunmaya devam etti. [1]
Drexel Üniversitesi arşiv kayıtlarına göre Cole, Dr. Charlotte Abbey ile birlikte 1894’te Philadelphia’da “Physician Woman’s Directory” adlı bir oluşum kurdu. Yapının özellikle evlilik dışı çocuk sahibi kadınlara destek sağlamayı, annelerin çocuklarından ayrılmak zorunda kalmalarının önüne geçmeyi ve kadınların uygun işlere yönlendirilmesine yardımcı olmayı amaçladığı belirtiliyor. [2]
Cole daha sonra Washington’da yoksul siyah kadınlara ve çocuklara hizmet veren Association for the Relief of Destitute Colored Women and Children bünyesindeki bir kurumun yöneticiliğini üstlendi. 1899 yılına ait kayıtlarda Cole’un deneyimi, enerjisi ve insanlarla iletişimindeki başarısı özellikle vurgulanıyordu. [2]
Hastalığın yalnızca hastanede başlamadığını gördü
Rebecca Cole’un dikkat çekici yönlerinden biri, insanların sağlık durumunun yalnızca tıbbi nedenlerle açıklanamayacağını erken dönemde fark etmiş olmasıydı.
yüzyılın sonlarında yoksul siyah topluluklarda görülen bazı hastalıklar zaman zaman kişisel temizlik alışkanlıklarının yetersizliğiyle açıklanıyordu. Cole ise yıllarca yoksul mahallelerde çalışan bir hekim olarak bu yaklaşımın tek başına yeterli olmadığını savundu.
Kalabalık yaşam koşulları, kötü konutlar, yoksulluk ve sağlık hizmetlerine erişimde yaşanan güçlüklerin de hastalıkların ortaya çıkması ve yayılmasında etkili olduğuna dikkat çekti. [3]
Bu yaklaşım, bugün “sağlığın sosyal belirleyicileri” olarak adlandırılan anlayışla dikkat çekici bir paralellik taşıyor. Bu kavram; gelir, eğitim, barınma koşulları ve sağlık hizmetlerine erişim gibi sosyal şartların insanların sağlık durumunu etkileyebilmesini ifade ediyor.
Yaklaşık 50 yıllık hekimlik hayatı
Cole, 1867’de tıp diplomasını aldıktan sonra yaklaşık 50 yıl hekimlik yaptı. Meslek yaşamının önemli bir bölümünü kadınlara, çocuklara ve sağlık hizmetine ulaşmakta güçlük yaşayan topluluklara ayırdı. [1]
Rebecca J. Cole, 14 Ağustos 1922’de Philadelphia’da 76 yaşında yaşamını yitirdi. [3]
Bugün, 14 Ağustos 2026’da ölümünün üzerinden 104 yıl geçti.
Onu gösteren doğrulanmış bir fotoğraf bilinmiyor
Rebecca Cole’un hikâyesindeki en dikkat çekici ayrıntılardan biri, uzun hekimlik hayatına rağmen kendisine ilişkin çok az kişisel belgenin günümüze ulaşmış olması.
ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi kayıtları, Cole’a ait doğrulanmış bir fotoğrafın bilinmediğini gösteriyor. Drexel Üniversitesi arşivlerinde yer alan 1870 tarihli bir gravürdeki kadınlardan birinin Rebecca Cole olabileceği değerlendirilse de bu kişinin Cole olduğu kesin olarak doğrulanmış değil. [1] [2]
Bu nedenle bugün Rebecca Cole’un yüzünü kesin olarak bildiğimizi söylemek mümkün değil.
Ancak yaptığı işler çok daha belirgin biçimde tarihteki yerini koruyor. Kadınların tıp eğitimi almakta zorlandığı, siyahların eğitim ve sağlık alanlarında ağır ayrımcılıkla karşılaştığı bir dönemde hekim oldu. Yaklaşık yarım yüzyıl boyunca çalıştı ve özellikle sağlık hizmetine ulaşmakta en fazla güçlük çeken insanların yanında yer aldı.
Rebecca J. Cole’un ölümünden 104 yıl sonra yeniden hatırlanan hikâyesi, tıp tarihinin yalnızca büyük keşifleri yapan bilim insanlarından veya ünlü cerrahlardan oluşmadığını gösteriyor. Bazen tarihte kalıcı izi bırakanlar, sağlık hizmetini hastanenin kapısından çıkarıp insanların yaşadığı sokaklara ve evlere taşıyan hekimler oluyor.
Kaynaklar
[1] National Library of Medicine. Dr. Rebecca J. Cole. Changing the Face of Medicine. U.S. National Library of Medicine.
[2] Grimm L. From the Collections: Dr. Rebecca Cole. The Legacy Center Archives and Special Collections, Drexel University College of Medicine. 2009.
[3] LaBalle C. Cole, Rebecca J. 1846–1922. Contemporary Black Biography.