İnsan zihni sadece soyut düşüncelerden ibaret değildir; her duygu ve davranışın temelinde beynimizdeki biyolojik süreçler yatar.

Beynimizdeki yapısal farklılıklar, kimyasal dengeler ve yaşanılan deneyimler, dünyayı nasıl algıladığımızı belirler. Klinik ortamda bazen birbirine karıştırılan ancak oluşum süreçleri tamamen farklı olan Şizofreni ve Dissosiyatif Kimlik Bozukluğu (DKB), beynin bu karmaşık yapısını anlamak için en önemli iki örnektir.

​Şizofreni: genetik ve kimyasal bir karmaşa

​Şizofreni, halk arasında sanılanın aksine "kişilik bölünmesi" değildir. Bu hastalık, beynin gerçekliği algılama biçimindeki biyolojik bir bozulmadır.

​Neden Oluşur?

Şizofreni ağırlıklı olarak genetik bir hastalıktır. Ailede bir kişide şizofreni varsa risk %10'a çıkar; eğer kişi tek yumurta ikizi ise bu risk %40-50 arasındadır. Yani bu durum büyük oranda doğuştan gelen bir yatkınlıktır .

​Beyinde Ne Oluyor? (Nöro İzah):

​Dopamin ve Glutamat Hipotezi: Beyinde dopamin maddesinin aşırı salgılanması, beynin "gerçeklik filtresini" bozar ve halüsinasyonlara neden olur . Glutamat dengesizliği ise öğrenme ve hafıza sorunlarını beraberinde getirir.

​Gri Madde Kaybı: Nörogörüntüleme çalışmaları, şizofreni hastalarının beyin dokusunda (özellikle prefrontal korteks) belirli azalmalar olduğunu göstermektedir .

​Belirtiler: Halüsinasyonlar (genelde dışarıdan gelen sesler duyma), delüzyonlar (yanlış sarsılmaz inanclar) ve darmadağınık düşünce yapısı .

​Dissosiyatif kimlik bozukluğu (dkb): travmaya karşı beynin kalkanı

​DKB, şizofreninin aksine genetik değil, ağır çocukluk travmaları sonucunda ortaya çıkar. Beyin, dayanamayacağı kadar ağır bir acıdan kurtulmak için kendini parçalara ayırır .

​Neden Oluşur?

Genellikle 9 yaşından önce yaşanan ağır fiziksel veya cinsel istismar, beynin normal gelişimini durdurur. Çocuk, bu travmayı "benim başıma gelmiyor" diyerek başka bir kimliğe devreder .

​Beyinde Ne Oluyor? (Nöro İzah):

​Hipokampus ve Amigdala: Sürekli korku ve stres altında kalmak, beynin hafıza (hipokampus) ve duygu (amigdala) merkezlerini küçültür. Araşdırmalar, DKB hastalarında hipokampusun %19.2, amigdalanın ise %31.6 oranında daha küçük olduğunu bulmuştur. Bu da hafıza boşluklarını ve ani duygu patlamalarını açıklar.

​Bağlantı Sorunları: Beynin farklı bölgeleri arasındaki iletişim (connectivity) kopar, bu yüzden kişi bir kimlikten diğerine geçerken "kopuşlar" yaşar.

​Belirtiler: İki veya daha fazla farklı kimlik durumu, bu kimlikler arasındaki hafıza kayıpları (amnezi) ve kendine yabancılaşma hissi .

​ Karşılaştırma

Özellik

Şizofreni

DKB

Temel Sebep

Genetik ve Kimyasal Bozulma

Ağır Çocukluk Travması

Beyin Durumu

Dopamin fazlalığı, doku kaybı

Hipokampus ve Amigdala küçülmesi

Ses Duyma

Dışarıdan gelen yabancı sesler gibi

İçerideki kimliklerin birbiriyle konuşması gibi

Tedavi

Öncelikle ilaç (Antipsikotikler)

Öncelikle travma terapisi

Şizofreni beynin "işlemcisindeki" bir arıza iken; DKB, beynin çok ağır bir hasardan kurtulmak için kendi üzerine kapattığı bir "güvenlik kapağıdır".