Amerikalı araştırmacılar, solunumun yetersiz kaldığı kritik anlarda vücuda oksijen desteği vermeyi amaçlayan yeni bir sistem geliştirdi. Çalışmada, saf oksijenle doldurulmuş mikroskobik parçacıkların damar içine enjekte edilerek oksijenin doğrudan dokulara ulaştırılması hedeflendi. Uzmanlar, bu yaklaşımın özellikle hava yolunun kapandığı, akciğerlerin çalışamadığı kısa süreli acil durumlarda “zaman kazandıran bir yöntem” olabileceğini belirtiyor.
Araştırma nerede yapıldı?
Çalışma, ABD’de çeşitli üniversiteler ve araştırma merkezlerinin yer aldığı ekipler tarafından gerçekleştirildi. Deneyler laboratuvar ortamında ve hayvan modelleri üzerinde yürütüldü. Bu nedenle yöntemin henüz klinik tedavi olarak kullanıma hazır olmadığı vurgulandı.
Çalışmanın türü ve nasıl yapıldı?
Araştırma, hayvan deneyleri ve laboratuvar temelli deneysel çalışma niteliğinde.
Geliştirilen sistemde:
• oksijen taşıyan mikroparçacıklar hazırlandı
• damar içine enjekte edildi
• kandaki oksijen düzeyi ve organlara oksijen dağılımı izlendi
Bilim insanları, enjeksiyonun akciğerleri geçerek oksijenin doğrudan kana verilmesini sağladığını bildirdi.
Temel bulgular neler?
Araştırmacılar, hayvan deneylerinde şu sonuçları paylaştı:
• oksijen düzeylerinin saniyeler içinde yükseldiği ifade edildi
• ağır solunum yetmezliği oluşturan modellerde organlara oksijen taşınabildiği bildirildi
• yöntemin özellikle astım krizi, travma, hava yolu tıkanması ve ameliyat sırasında acil durumlar için “geçici destek” olabileceği değerlendirildi
Ancak bilim insanları bunun solunumun yerine geçen kalıcı bir tedavi olmadığının altını çiziyor.
Deneysel ve sınırlı bir yöntem
Araştırmacılar, yöntemin:
• kısa süreli kullanım için tasarlandığını
• akciğerin yerini tutmadığını
• uzun süreli uygulamalarda riskler doğurabileceğini
özellikle vurguladı. Olası yan etkiler arasında damar tıkanıklığı, kabarcık oluşumu ve dolaşım problemleri ihtimali bulunduğu ifade edildi.
Bu nedenle teknoloji şu an için:
✔ acil durumlarda geçici destek adayı
✘ rutin klinik tedavi değil
✘ insanlarda yaygın kullanım aşamasına gelmedi
Tıbbiye Bülteni Uzman Görüşü
Tıbbiye Bülteni uzmanları, araştırmaya ilişkin değerlendirmesinde şu noktalara dikkat çekiyor:
• Bu gelişme tıpta önemli bir Ar-Ge alanına işaret ediyor.
• Yöntem, solunumun tamamen durduğu durumlarda değil, kısa süreli acil destek amacıyla düşünülüyor.
• İnsanlarda güvenlik ve etkinlik için geniş çaplı klinik çalışmalar gerekiyor.
• Bu nedenle “nefes almayı tamamen ortadan kaldıran iğne” gibi yorumlar gerçeği yansıtmıyor.
Uzmanların ortak kanaati, bu tür çalışmaların acil tıpta yeni ufuklar açabileceği, ancak mevcut aşamada deneysel kabul edilmesi gerektiği yönünde.
Sonuç
Oksijen taşıyan mikroparçacık enjeksiyonları:
• umut verici
• yenilikçi
• fakat henüz klinik uygulamada olmayan
bir araştırma alanı olarak öne çıkıyor.
Bilim dünyasına göre bu teknoloji gelecekte ambulanslarda, savaş ve afet bölgelerinde, solunumun durduğu kritik anlarda hayat kurtarıcı birkaç dakika kazandırma potansiyeline sahip, ancak insanlar üzerinde güvenli ve etkili olduğunun kanıtlanması gerekiyor.
