Kene teması sonrası kolonya dökmek, sigara basmak veya keneyi ezmek ise en tehlikeli yanlışlar arasında yer alıyor.
Havalar ısındı, kene riski arttı
İlkbahar ve yaz aylarında doğayla temas arttıkça kene ısırığı vakaları da daha fazla gündeme geliyor. Özellikle tarla, bağ, bahçe, orman, piknik alanı, hayvancılık yapılan bölgeler ve uzun otların bulunduğu alanlar kene teması açısından riskli kabul ediliyor.
Kene ısırığı her zaman hastalık anlamına gelmiyor. Ancak bazı keneler, Kırım Kongo Kanamalı Ateşi başta olmak üzere ciddi enfeksiyonların taşınmasına yol açabiliyor. Bu nedenle kene görüldüğünde panik yapmak değil, doğru müdahale etmek gerekiyor.
Vücutta en çok nereler kontrol edilmeli?
Açık alandan eve dönüldüğünde yalnızca kol ve bacaklara bakmak yeterli olmayabilir. Keneler vücudun sıcak, kıvrımlı ve gözden kaçan bölgelerine tutunabilir.
Özellikle şu bölgeler kontrol edilmeli:
- Kulak arkası
- Ense ve saç dipleri
- Koltuk altı
- Bel çevresi
- Kasık bölgesi
- Diz arkası
- Göbek çevresi
- Çocuklarda baş, boyun ve kulak çevresi
Sağlık Bakanlığı da kene yönünden riskli alanlardan dönüldüğünde vücudun dikkatle kontrol edilmesi gerektiğini belirtiyor. Kenenin erken fark edilmesi, hastalık bulaşma riskini azaltan en önemli adımlardan biri olarak öne çıkıyor.
Kene tutunursa ne yapılmalı?
Vücuda tutunan kene çıplak elle ezilmemeli, patlatılmamalı ve üzerine herhangi bir madde dökülmemeli. Kene, mümkünse ince uçlu bir pens veya uygun bir araçla deriye en yakın yerden tutulup sabit ve kontrollü bir şekilde çıkarılmalı.
ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri de kenenin temiz, ince uçlu cımbızla deriye en yakın noktadan tutulmasını ve sabit basınçla yukarı doğru çekilmesini öneriyor. Kene çıkarıldıktan sonra ısırık bölgesi ve eller alkol, sabunlu su ya da uygun antiseptikle temizlenmeli.
Kene çıkarılamıyorsa, parçalandıysa veya kişi riskli bölgede kene teması yaşadıysa en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmalı.
Bu yanlışları sakın yapmayın
Kene ısırığında toplumda yaygın olan bazı uygulamalar riski azaltmak yerine artırabilir. Sağlık Bakanlığı, kenenin üzerine sigara basılması, kolonya, gaz yağı gibi maddeler dökülmesi ya da kenenin ezilmesi gibi uygulamaların kesinlikle yapılmaması gerektiğini vurguluyor. Bu tür müdahaleler, kenenin vücut içeriğini kişiye aktarmasına neden olabilir.
Yanlış uygulamalar şunlardır:
- Kenenin üzerine kolonya dökmek
- Sigara veya sıcak cisim basmak
- Keneyi elle koparmaya çalışmak
- Keneyi ezmek veya patlatmak
- Gaz yağı, alkol, krem, vazelin sürmek
- “Kendiliğinden düşsün” diye beklemek
Kene ne kadar erken ve doğru çıkarılırsa risk o kadar azalır.
Kırım Kongo Kanamalı Ateşi belirtileri nelerdir?
Kırım Kongo Kanamalı Ateşi, her kene temasından sonra gelişen bir hastalık değildir. Ancak riskli bölgelerde yaşayan veya hayvancılık, tarım, açık alan çalışmaları yapan kişilerde dikkatli olunmalıdır.
Kene teması sonrası şu belirtiler ciddiye alınmalı:
- Ateş
- Halsizlik
- Kas ve eklem ağrısı
- Baş ağrısı
- Bulantı ve kusma
- İshal
- Karın ağrısı
- Vücutta morarma
- Burun, diş eti veya idrar yolu kanaması
- Bilinç bulanıklığı
Bu belirtilerden biri veya birkaçı kene teması sonrası ortaya çıkarsa vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Kimler daha riskli?
Kene teması açısından bazı gruplar daha fazla risk altında olabilir. Tarım ve hayvancılıkla uğraşanlar, çobanlar, kasaplar, veterinerler, mezbaha çalışanları, açık alanda çalışan işçiler, yaylacılar ve piknik alanlarında uzun süre bulunan kişiler daha dikkatli olmalıdır.
Çocuklarda ise kene çoğu zaman saç dipleri, kulak arkası ve boyun bölgesinde fark edilebilir. Bu nedenle açık alandan dönen çocuklarda tüm vücut kontrolü yapılması önemlidir.
Keneden korunmak için ne yapılmalı?
Kene riskini azaltmak için açık alanlara giderken vücudu örten kıyafetler tercih edilmeli. Pantolon paçalarının çorap içine sokulması, açık renkli kıyafet giyilmesi ve dönüşte kıyafetlerin kontrol edilmesi öneriliyor. Açık renkli kıyafetler, kenenin daha kolay fark edilmesini sağlar.
Riskli alanlardan dönüşte şu adımlar uygulanmalı:
- Kıyafetler çıkarılıp kontrol edilmeli
- Vücutta kene araması yapılmalı
- Çocukların saç dipleri ve kulak çevresi incelenmeli
- Mümkünse duş alınmalı
- Evcil hayvanlar da kene açısından kontrol edilmeli
- Riskli bölgelerde çıplak ayakla veya kısa kıyafetle dolaşılmamalı
CDC de kene kaynaklı hastalıklardan korunmak için uzun otlardan uzak durmayı, açık alan dönüşü vücut kontrolü yapmayı ve kene tutunması halinde erken çıkarma işleminin önemini vurguluyor.
Kene ısırığı ne zaman tehlikeli olur?
Kene çıkarıldıktan sonra kişi kendini iyi hissediyor olsa bile birkaç gün boyunca belirtiler izlenmelidir. Ateş, halsizlik, kas ağrısı, baş ağrısı, bulantı, kusma, ishal veya kanama bulguları ortaya çıkarsa “geçer” diye beklenmemelidir.
Kenenin vücutta ne kadar süre kaldığı bilinmiyorsa, çıkarılırken parçalandıysa, kişi riskli bölgede yaşıyorsa veya bağışıklık sistemi zayıfsa sağlık kuruluşuna başvurmak daha güvenli olacaktır.
Panik değil, doğru müdahale hayat kurtarır
Kene ısırığı karşısında en önemli kural panik yapmadan, keneyi ezmeden ve kimyasal madde dökmeden doğru şekilde çıkarmaktır. Açık alanlardan dönüşte yapılacak birkaç dakikalık vücut kontrolü, ciddi hastalıkların önlenmesinde kritik rol oynayabilir.
Kene sezonunda bilinçli olmak, özellikle kırsal bölgelerde yaşayanlar ve doğayla sık temas edenler için yalnızca kişisel önlem değil, toplumsal sağlık sorumluluğudur.
