Kâbuslar yalnızca kötü rüyalar değil. Uyku uzmanlarına göre korkutucu rüyalar, beynin en aktif olduğu REM uykusunda ortaya çıkıyor ve duyguların işlenmesiyle yakından ilişkili olabiliyor.
Gece aniden korkuyla uyanmak birçok kişinin yaşadığı bir durum. Uzmanlara göre kâbuslar, beynin neredeyse uyanıklık kadar aktif çalıştığı REM (Hızlı Göz Hareketi) uykusu sırasında görülüyor. ABD’deki WebMD tarafından uyku tıbbı alanındaki güncel bilimsel veriler ışığında hazırlanan değerlendirme, kâbusların yalnızca “kötü rüya” olarak görülmemesi gerektiğini ortaya koyuyor. [1]
Kâbuslar en sık REM uykusunda ortaya çıkıyor
Uyku döngüsü boyunca birkaç kez yaşanan REM evresinde beyin; hafıza, öğrenme ve duygusal deneyimlerin işlenmesi için yoğun şekilde çalışıyor. Bu nedenle en canlı ve en gerçekçi rüyalar da bu dönemde görülüyor. Kâbuslar da çoğunlukla REM uykusunda ortaya çıkıyor ve kişiyi ani bir korku hissiyle uyandırabiliyor. [1][2]
Stres ve kaygı kâbus riskini artırabiliyor
Bilimsel veriler; yoğun stres, anksiyete, travmatik yaşantılar, düzensiz uyku ve bazı ilaçların kâbus görülme olasılığını artırabileceğini gösteriyor. Özellikle travma sonrası stres bozukluğu yaşayan kişilerde tekrarlayan kâbusların daha sık görüldüğü bildiriliyor. [1][3]
Her kâbus hastalık anlamına gelmiyor
Uzmanlar, zaman zaman görülen kâbusların yaşamın doğal bir parçası olabileceğini belirtiyor. Ancak haftada birkaç kez tekrarlayan, kişinin uykusunu bozan veya gündüz yaşamını etkileyen kâbusların altta yatan bir uyku bozukluğu ya da psikiyatrik durum açısından değerlendirilmesi gerekebileceği ifade ediliyor. [1][2]
Beyin duyguları işlerken kâbuslar oluşabiliyor
Araştırmacılar, REM uykusunda beynin gün içinde yaşanan olayları ve duygusal deneyimleri yeniden işlediğini düşünüyor. Kâbusların bu sürecin bir parçası olabileceği öne sürülse de, neden bazı insanların daha sık kâbus gördüğü sorusu henüz kesin olarak yanıtlanabilmiş değil. [2][3]
Kâbusların oluşum mekanizması üzerine araştırmalar sürerken, bilim insanları kaliteli ve düzenli uykunun hem fiziksel hem de ruhsal sağlık açısından temel öneme sahip olduğu konusunda görüş birliği içinde bulunuyor. [1][2]
Kaynaklar
[1] WebMD Editorial Team. Dreams: Types, Theories, and Sleep Benefits. WebMD. Tıbbi inceleme, 2024.
[2] American Academy of Sleep Medicine. REM Sleep, Dreaming and Nightmare Disorders. 2024.
[3] National Institute of Neurological Disorders and Stroke. Brain Basics: Understanding Sleep. NIH. 2024.
