Araştırmaya göre belirli tekniklerle yapılan “düşünce bastırma eğitimi”, bazı kişilerde kaygı ve depresyon belirtilerini azaltabiliyor.
Ruh Sağlığında Yeni Tartışma: Düşünceleri Bastırmak Zararlı mı?
Uzun yıllardır psikoloji literatüründe, korku verici ya da rahatsız edici düşünceleri bastırmanın zamanla bu düşünceleri daha güçlü hale getirebileceği savunuluyordu. Özellikle travma sonrası stres bozukluğu, anksiyete ve depresyon tedavilerinde “düşünceyi bastırma” yaklaşımına mesafeli yaklaşılıyordu.
Ancak Cambridge Üniversitesi araştırmacıları tarafından yürütülen yeni çalışma, kontrollü ve eğitimli biçimde uygulanan düşünce baskılama tekniklerinin tam tersine olumlu sonuçlar doğurabileceğini öne sürdü.
Araştırmada Ne Yapıldı?
Çalışmaya 16 farklı ülkeden toplam 120 yetişkin katıldı. Katılımcılar, çevrim içi ortamda 3 gün süren bir eğitim programına dahil edildi.
Bu süreçte kişilerden:
- Korku ve kaygı oluşturan düşünceleri bastırmaları,
- Bazı nötr düşünceleri zihinden uzaklaştırmaları,
- Rahatsız edici zihinsel imgeleri kontrol etmeleri istendi.
Araştırmacılar, eğitim öncesi ve sonrası katılımcıların psikolojik durumlarını detaylı şekilde analiz etti.
Sonuçlar Bilim Dünyasında Dikkat Çekti
Araştırmanın en dikkat çeken bulgularından biri, düşünceleri bastırmanın korkuları büyütmediğinin görülmesi oldu. Araştırmaya göre:
- Kaygı seviyelerinde düşüş gözlendi,
- Negatif duygu yoğunluğu azaldı,
- Depresif belirtilerde gerileme görüldü,
- Bastırılan korku anılarının daha silik hale geldiği bildirildi.
Üstelik bazı etkilerin 3 ay sonra bile devam ettiği belirtildi.
Araştırmacılar özellikle yüksek kaygı düzeyine sahip bireylerin ve pandemi dönemine bağlı travmatik stres yaşayan kişilerin daha belirgin fayda gördüğünü aktardı.
“Düşünce Bastırmak Her Zaman Zararlı” Görüşü Sarsılıyor
Çalışmanın en çok tartışılan yönü ise psikoloji alanında yıllardır kabul gören bazı yaklaşımları sorgulaması oldu.
Araştırma ekibine göre sorun, düşünceyi bastırmaya çalışmak değil; bunu kontrolsüz, yoğun ve bilinçsiz şekilde yapmak olabilir. Eğitimli zihinsel kontrol tekniklerinin ise bazı kişilerde koruyucu etki oluşturabileceği düşünülüyor.
Bu nedenle uzmanlar, “düşünce bastırmak her zaman zararlıdır” yaklaşımının yeniden değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor.
Uzmanlar Temkinli Yaklaşıyor
Bununla birlikte araştırmacılar, sonuçların herkese genellenemeyeceği konusunda uyarıyor. Çalışma umut verici olsa da:
- Katılımcı sayısının sınırlı olması,
- Eğitimin kısa süreli uygulanması,
- Klinik hastalar yerine genel katılımcılarla yapılması
nedeniyle daha büyük ölçekli araştırmalara ihtiyaç olduğu vurgulanıyor.
Uzmanlara göre bu yöntem, profesyonel psikolojik destek yerine geçebilecek bir “kesin çözüm” olarak değerlendirilmemeli.
Günlük Hayatı Nasıl Etkileyebilir?
Araştırma özellikle şu soruyu yeniden gündeme taşıdı:
“Zihin, rahatsız edici düşünceleri tamamen serbest bırakmak zorunda mı?”
Bilim insanları artık bazı durumlarda zihinsel filtreleme ve kontrollü bastırma mekanizmalarının, beynin doğal savunma sistemi olabileceğini düşünüyor.
Özellikle dijital çağda sürekli bilgi bombardımanına maruz kalan bireylerde zihinsel kontrol becerilerinin öneminin daha da arttığı belirtiliyor.
Çalışmanın Sınırları Neler?
Araştırmacılar şu noktaların altını çiziyor:
- Sonuçlar klinik tedavi önerisi anlamına gelmiyor.
- Ağır depresyon veya travma yaşayan bireyler için profesyonel destek gerekli olabilir.
- Düşünce baskılama teknikleri yanlış uygulandığında bazı kişilerde ters etki oluşturabilir.
Bu nedenle yöntemin terapötik kullanımı için daha fazla bilimsel veri gerektiği ifade ediliyor.
Sonuç Ne Anlama Geliyor?
Yeni çalışma, ruh sağlığı alanında onlarca yıldır süren bazı kabulleri yeniden tartışmaya açtı. Araştırma; kontrollü düşünce baskılama eğitiminin, bazı bireylerde kaygı ve depresyon belirtilerini azaltabileceğini gösteriyor.
Bilim dünyası şimdi şu sorunun peşinde ilerliyor:
“Zihni korumanın yolu bazen bazı düşünceleri susturmayı öğrenmek olabilir mi?”
Kaynak
Çalışma Adı: Improving mental health by training the suppression of unwanted thoughts
Yayın: Science Advances
Araştırmacılar: Zulkayda Mamat, Michael C. Anderson
Çalışma Türü: Nörobilim / Psikoloji araştırması
