Tam kan sayımı sonucunda görülen HCT, çoğu zaman HGB ve RBC gibi değerlerle birlikte değerlendirilir. Bu nedenle HCT sonucunun tek başına yorumlanması doğru değildir. Referans aralıkları laboratuvara, yaşa ve cinsiyete göre değişebilir.
HCT nedir?
HCT, hematokrit kelimesinin kısaltmasıdır. Kandaki kırmızı kan hücrelerinin toplam kan hacmine oranını gösterir. Mayo Clinic’e göre hematokrit testi, kandaki kırmızı kan hücresi oranını ölçen basit bir kan testidir.
Kırmızı kan hücreleri oksijen taşımada görev aldığı için HCT değeri, vücudun oksijen taşıma kapasitesi hakkında dolaylı bilgi verir.
HCT neyi gösterir?
Kan tahlilinde HCT neyi gösterir? HCT, kanın hücresel yoğunluğunu ve kırmızı kan hücresi oranını gösterir.
Bu değer; kansızlık, sıvı kaybı, kan kaybı, bazı akciğer-kalp hastalıkları ve kemik iliğiyle ilgili durumların değerlendirilmesinde yardımcı olabilir. Ancak sonuç mutlaka HGB, RBC, MCV, MCH ve RDW gibi diğer değerlerle birlikte yorumlanmalıdır.
HCT normal değeri nedir?
HCT normal değeri kaç olmalı? Genel olarak erişkin erkeklerde yaklaşık %40,7 - %50,3, erişkin kadınlarda ise yaklaşık %36,1 - %44,3 aralığı normal kabul edilebilir. MedlinePlus, normal aralıkların laboratuvara göre değişebileceğini belirtmektedir.
Bu nedenle rapordaki referans aralığı esas alınmalıdır. Gebelik, yaş, sıvı durumu ve bazı kronik hastalıklar HCT sonucunu etkileyebilir.
HCT yüksekliği neden olur?
HCT yüksekliği neden olur? HCT’nin yüksek çıkması, kandaki kırmızı kan hücresi oranının artması veya sıvı kaybı nedeniyle kanın daha yoğun görünmesiyle ilişkili olabilir.
Susuz kalma, uzun süreli kusma-ishal, yüksek rakımda yaşama, sigara kullanımı, uyku apnesi, bazı akciğer ve kalp hastalıkları HCT yüksekliğiyle birlikte görülebilir. Mayo Clinic, yüksek hematokritin dehidratasyon, akciğer veya kalp hastalığı ve fazla kırmızı kan hücresi üretimiyle ilişkili olabileceğini bildirmektedir.
HCT düşüklüğü neden olur?
HCT düşüklüğü ne anlama gelir? HCT’nin düşük olması, kandaki kırmızı kan hücresi oranının beklenenden az olduğunu gösterebilir.
Demir eksikliği, B12 veya folat eksikliği, kan kaybı, yoğun adet kanaması, mide-bağırsak sistemi kanamaları, kronik böbrek hastalıkları ve bazı iltihabi hastalıklar HCT düşüklüğüyle ilişkili olabilir. Cleveland Clinic, düşük hematokritin anemiyle ilişkili olabileceğini belirtmektedir.
HCT yüksek olursa hangi belirtiler görülebilir?
HCT yüksekliği belirtileri her hastada görülmeyebilir. Hafif yüksekliklerde kişi hiçbir belirti hissetmeyebilir.
Daha belirgin yüksekliklerde baş ağrısı, baş dönmesi, yüzde kızarma, halsizlik, görme bulanıklığı, nefes darlığı, çarpıntı veya tansiyon yüksekliği görülebilir. Bu belirtiler yalnızca HCT yüksekliğine özgü değildir; farklı hastalıklarla da ilişkili olabilir.
HCT düşük olursa hangi belirtiler görülebilir?
HCT düşüklüğü belirtileri genellikle dokulara taşınan oksijenin azalmasıyla ilişkilidir.
Halsizlik, çabuk yorulma, solukluk, nefes darlığı, çarpıntı, baş dönmesi, üşüme ve eforla zorlanma görülebilir. Düşük HCT özellikle HGB düşüklüğüyle birlikteyse kansızlık açısından değerlendirilmelidir.
HCT hangi değerlerde dikkat edilmelidir?
HCT kaç olursa tehlikeli? Bunun tek bir sabit cevabı yoktur. Çünkü yaş, cinsiyet, gebelik, sıvı durumu, mevcut hastalıklar ve laboratuvar referans aralığı sonucu değiştirir.
Ancak HCT değeri referans aralığının belirgin altında veya üstündeyse önemsenmelidir. Nefes darlığı, göğüs ağrısı, bayılma, ciddi halsizlik, siyah dışkı, kanama, ani güç kaybı veya pıhtı şüphesi varsa gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
HCT sonucu hangi hastalıklarla ilişkili olabilir?
HCT hangi hastalıklarla ilişkili olabilir? Düşük HCT; demir eksikliği anemisi, B12 eksikliği, folat eksikliği, kronik böbrek hastalığı, kan kaybı veya bazı kemik iliği sorunlarıyla ilişkili olabilir.
Yüksek HCT ise susuzluk, KOAH gibi akciğer hastalıkları, kalp hastalıkları, uyku apnesi, yüksek rakımda yaşama veya polisitemi gibi kırmızı kan hücresi artışıyla seyreden durumlarla birlikte görülebilir.
HCT sonucu tek başına ne ifade etmez?
HCT sonucu nasıl yorumlanır? HCT tek başına kesin hastalık tanısı koydurmaz.
HCT’nin düşük ya da yüksek olması tek başına “kansızlık var”, “pıhtı riski kesin”, “kalp hastalığı var” veya “kan hastalığı var” anlamına gelmez. Sonuçlar mutlaka şikâyetler, muayene bulguları ve diğer kan testleriyle birlikte değerlendirilmelidir.
HCT nasıl düzelir?
HCT nasıl düzelir? HCT değerinin normale dönmesi, altta yatan nedene bağlıdır. Her yüksek veya düşük HCT aynı şekilde düzelmez.
HCT yüksekliği susuzluğa bağlıysa yeterli sıvı alımı ve sıvı kaybının giderilmesi etkili olabilir. Ancak yükseklik akciğer hastalığı, uyku apnesi, sigara kullanımı veya kan hücresi üretimindeki artışla ilişkiliyse farklı değerlendirme gerekir.
HCT düşüklüğü demir, B12 veya folat eksikliğiyle ilişkili olabilir. Fakat doktor önerisi olmadan demir, B12, folik asit, antibiyotik, kan sulandırıcı, vitamin veya takviye kullanılmamalıdır.
Genel olarak yeterli sıvı almak, dengeli beslenmek, düzenli uyumak, sigara ve alkolden uzak durmak, kronik hastalık takiplerini aksatmamak güvenli adımlardır. Değerin nasıl düzeltileceğine hekim; şikâyetler, muayene, diğer testler ve gerekirse ek tetkiklerle karar verir.
HCT için hangi durumlarda doktora başvurulmalıdır?
HCT sonucu bozuksa ne yapılmalı? Sonuç referans aralığının dışındaysa aile hekimi, dahiliye uzmanı veya ilgili branş hekimiyle görüşülmelidir.
Belirgin halsizlik, nefes darlığı, göğüs ağrısı, bayılma, açıklanamayan kilo kaybı, uzun süren ateş, kanama bulgusu, siyah dışkı, ciddi baş ağrısı veya pıhtı şüphesi varsa doktora başvuru geciktirilmemelidir.
