Son yıllarda yapılan bilimsel çalışmalar, doğal gaz ve propanla çalışan ocak ve fırınların yanma sırasında benzen açığa çıkarabildiğini ortaya koydu. Benzen, uzun yıllardır insanlarda kanserle ilişkilendirilen bir madde olarak biliniyor.
Araştırma ne diyor?
Stanford University bünyesinde yapılan araştırmalarda, gazlı ocakların çalıştırılması sırasında oluşan benzen seviyelerinin özellikle havalandırması yetersiz evlerde iç mekânda birikebildiği belirlendi.
Çalışmalarda dikkat çeken nokta şu:
Ortaya çıkan benzen, pişirilen yemekten değil doğrudan yakıtın yanmasından kaynaklanıyor. Yani sorun tava ya da yemek değil, alevin kendisi.
Araştırmacılar, ölçümlerde benzenin yalnızca mutfakta kalmadığını; salon ve yatak odası gibi diğer yaşam alanlarına da yayılabildiğini gösterdi.
Benzen neden tehlikeli?
Benzen, Dünya Sağlık Örgütü ve birçok uluslararası sağlık otoritesi tarafından insanlarda kanser yapıcı (kanserojen) olarak sınıflandırılıyor. Özellikle:
• Lösemi
• Kemik iliği hastalıkları
• Kanla ilgili bazı kanser türleri
ile güçlü biçimde ilişkilendiriliyor.
Uzun süreli ve düşük dozlu maruziyet bile risk oluşturabiliyor. Bu nedenle uzmanlar iç mekân hava kalitesine dikkat çekiyor.
Kimler daha risk altında?
• Küçük çocuklar
• Hamileler
• Yaşlı bireyler
• Astım veya solunum hastalığı olanlar
Kapalı ortamda daha uzun süre vakit geçiren kişiler için risk artabiliyor. Özellikle kış aylarında pencerelerin daha az açılması, kirleticilerin birikmesini kolaylaştırıyor.
Uzmanlar ne öneriyor?
Araştırmacılar gazlı ocakların tamamen yasaklanması çağrısı yapmıyor. Ancak bazı önlemler öneriliyor:
• Yemek yaparken mutlaka aspiratör çalıştırmak
• Pencereleri açarak çapraz havalandırma sağlamak
• Bacalı ve dışarı atışlı davlumbaz tercih etmek
• Mümkünse elektrikli veya indüksiyonlu ocakları değerlendirmek
İç mekân hava kirliliği genellikle gözle görülmez. Ancak etkileri uzun vadede ortaya çıkabilir. Mutfak sadece yemek yapılan yer değil, aynı zamanda soluduğumuz havanın üretildiği bir alan. Bu nedenle uzmanlar, ev içi hava kalitesinin de en az dış ortam kadar önemsenmesi gerektiğini vurguluyor.
Görünmeyen riskler bazen en sessiz olanlardır. 🎗
