Böbrek yetmezliği tedavisinde önemli bir gelişme yaşandı. ABD’de implante edilebilen, yani vücudun içine yerleştirilen yapay böbrek sistemi için FDA tarafından “çığır açan cihaz” statüsü verildi. Bu statü, inovatif ve hayatı tehdit eden hastalıkların tedavisinde önemli potansiyel sunan teknolojilerin geliştirme ve onay süreçlerinin hızlandırılması amacıyla uygulanıyor.
Yeni geliştirilen yapay böbrek sistemi, klasik diyalizin aksine vücudun içinde sürekli çalışacak şekilde tasarlandı. Amaç, böbreğin doğal görevleri olan atık maddelerin uzaklaştırılması, sıvı-elektrolit dengesinin korunması ve toksinlerin filtrelenmesinin kesintisiz şekilde sağlanması. Böylece hastaların haftada birkaç gün saatler süren diyaliz seanslarına bağlılığı azaltılabilir.
Uzmanlar, bu teknolojinin başarılı olması halinde böbrek yetmezliği hastalarının yaşam kalitesinde belirgin artış sağlayabileceğini, seyahat ve günlük yaşam kısıtlarının azalabileceğini ifade ediyor. Ayrıca böbrek nakli bekleme listelerinin yükünün hafiflemesi de olası sonuçlar arasında gösteriliyor.
Bununla birlikte bilim insanları temkinli. Cihaz henüz deneysel aşamada bulunuyor. İnsanlarda güvenlik ve etkinlik verilerinin klinik çalışmalarla kanıtlanması gerekiyor. Bu nedenle sistemin şu an için rutin tedavinin yerine geçmediği, diyaliz ve naklin standart seçenekler olarak devam ettiği vurgulanıyor.
⸻
Bilimsel arka plan ve yayımlanmış çalışmalar
Yapay ve biyohibrit böbrek teknolojilerine ilişkin pek çok saygın çalışmada şu başlıklar öne çıkıyor:
• mıkro-gözenekli membranlarla çalışan biyohibrit yapay böbrek prototipleri
• büyük hayvan modellerinde test edilen implant edilebilir yapay böbrek sistemleri
• taşınabilir ve vücut içi sürekli diyaliz yaklaşımlarının fizibilite çalışmaları
• kronik böbrek hastalığında biyomühendislik temelli organ destek sistemleri
Saygın dergilerde yayımlanan çalışmalar, yapay böbrek tasarımlarının böbrek fonksiyonunun belirli bileşenlerini uzun süreli olarak taklit edebildiğini ortaya koyuyor. Ancak tüm araştırmaların ortak vurgusu aynı: insan klinik verileri belirleyici olacak.
⸻
Not
Bu gelişme umut verici olsa da henüz erken aşamadadır. Hastaların mevcut tedavilerini yalnızca hekim önerisiyle değiştirmesi gerekir.