Araştırmada, kanser ve bağışıklık sistemi alanlarında bilinen iki ilacın yaşlanma biyolojisi üzerindeki etkisi incelendi. Bulgulara göre trametinib tek başına farelerde yaşam süresini uzatırken, rapamisinle birlikte kullanıldığında etki daha belirgin hale geldi.
Farelerde Yaşam Süresi Yaklaşık Yüzde 30 Arttı
Çalışmada trametinib, rapamisin ve iki ilacın birlikte kullanımı erkek ve dişi farelerde karşılaştırıldı. Araştırmacılar, trametinibin tek başına yaşam süresini dişi farelerde yüzde 7,2; erkek farelerde yüzde 10,2 oranında artırdığını bildirdi.
Rapamisin tek başına da yaşam süresinde artış sağladı. Ancak iki ilacın birlikte kullanıldığı grupta etki daha güçlü oldu. Kombine tedavide yaşam süresi dişi farelerde yüzde 34,9, erkek farelerde ise yüzde 27,4 oranında arttı.
Hafıza ve Öğrenme Yetileri Korundu
Araştırmada yalnızca yaşam süresi değil, yaşlılıkla ilişkili sağlık göstergeleri de değerlendirildi. Kombine ilaç uygulamasının, yaşlanan farelerde beyin dokusundaki bazı olumsuz değişimleri azalttığı ve bilişsel performansla ilişkili göstergeleri desteklediği bildirildi.
Çalışmada özellikle hafıza ve öğrenme yetileri açısından kombine tedavi grubunda daha olumlu sonuçlar gözlendi. Araştırmacılar, bu etkinin yaşlanmayla ilişkili enflamasyonun azalması ve dokuların işlevsel bütünlüğünün korunmasıyla bağlantılı olabileceğini değerlendiriyor.
Enflamasyon ve Tümör Gelişiminde Azalma Görüldü
Çalışmada kombine ilaç uygulamasının karaciğer tümörlerini her iki cinsiyette azalttığı, erkek farelerde ise dalak tümörlerinde düşüşle ilişkili olduğu belirtildi.
Araştırmada ayrıca beyin, böbrek, dalak ve kas dokularında yaşlanmayla artan enflamasyonun azaldığı; dolaşımdaki bazı pro-enflamatuvar sitokin düzeylerinde de düşüş gözlendiği aktarıldı.
Prof. Dr. Kaan Yılancıoğlu’ndan Longevity Değerlendirmesi
Longevity, epigenetik yaşlanma ve sağlıklı yaşam süresi (healthspan) üzerine çalışan Moleküler Biyoloji ve Genetik Uzmanı Prof. Dr. Kaan Yılancıoğlu, çalışmanın yaşlanma biyolojisini hedefleyen yeni nesil araştırmalar açısından dikkat çekici olduğunu belirtti.
Yılancıoğlu, “Bugün artık bilim dünyası yalnızca insan ömrünü uzatmayı değil, sağlıklı yaşam süresini artırmayı hedefliyor. Bu çalışmada kullanılan ilaçlar yaşlanmayla ilişkili biyolojik mekanizmalara müdahale ederek farelerde hem yaşam süresini hem de sağlık göstergelerini iyileştirmiş görünüyor. Ancak bu sonuçlar henüz insanlara uyarlanabilecek düzeyde değil. Önümüzdeki yıllarda benzer mekanizmaları hedefleyen daha güvenli ve kişiselleştirilmiş longevity yaklaşımlarını görebiliriz.” değerlendirmesinde bulundu.
Yaşlanma Karşıtı Tedavi İçin Erken Bulgular
Araştırmacılar, trametinibin farelerde “geroprotektör” yani yaşlanma sürecine karşı koruyucu etki gösterebilen bir aday olduğunu belirtti. Rapamisinle birlikte kullanımın ise tek başına ilaç uygulamalarından daha etkili olduğu ifade edildi.
Bununla birlikte çalışma insanlarda yapılmadı. Bu nedenle sonuçlar, trametinib veya rapamisinin yaşlanma karşıtı amaçla kullanılabileceği anlamına gelmiyor. Uzmanlar, bu tür ilaçların ciddi yan etkileri ve klinik kullanım sınırları bulunduğunu, insanlarda güvenlik ve etkinlik için kontrollü klinik araştırmalara ihtiyaç olduğunu vurguluyor.
Sonuç Ne Anlama Geliyor?
Çalışma, yaşlanmanın biyolojik yollarını hedefleyen ilaç kombinasyonlarının sağlıklı yaşam süresini uzatma potansiyelini araştırmak açısından önemli bir adım olarak değerlendiriliyor. Ancak bulgular şimdilik fare modelleriyle sınırlı.
Araştırma, insan ömrünü uzatmaya yönelik kesin bir tedavi sunmuyor; yaşlanma biyolojisinin ilaçlarla nasıl etkilenebileceğine dair yeni bir bilimsel pencere açıyor.
Kaynak
Çalışma: “The geroprotectors trametinib and rapamycin combine additively to extend mouse healthspan and lifespan”
Dergi: Nature Aging
Yayın tarihi: 28 Mayıs 2025
Çalışma türü: Fare modeli üzerinde deneysel araştırma
