Çocuklarda Özofagus Yanıkları Artıyor: Uzmandan Hayati Uyarılar
Son yıllarda çocuklarda özofagus (yemek borusu) yanıkları nedeniyle acil servislere yapılan başvuruların belirgin şekilde arttığı bildirildi.
Sağlık Bilimleri Üniversitesi’nden Çocuk Cerrahisi Uzmanı Dr. Orhan Koç, özellikle temizlik ürünleri ve düğme pillerin küçük çocuklar için ciddi risk oluşturduğunu belirterek aileleri uyardı:
“Bu tablo göz açıp kapayıncaya kadar gelişebiliyor.”
“Vaka Sayılarında Belirgin Artış Var”
Dr. Koç, çocuk cerrahisi merkezlerinde özofagus yanığı vakalarının son yıllarda daha sık görüldüğünü ifade ederek şu bilgileri paylaştı:
“Son beş yılda özofagus yanığı nedeniyle acil başvurularda yaklaşık yüzde 30’luk bir artış eğilimi var. Vakaların yarıdan fazlası 2 yaş altındaki çocuklardan oluşuyor.”
Türkiye’de gözlenen veriler ise tabloyu daha da netleştiriyor:
-
Başvuran çocukların %70’inde kimyasal madde içimi öyküsü bulunuyor
-
Her 10 vakadan 4’ünde düğme pil maruziyeti tespit ediliyor
-
Endoskopi yapılan hastaların yaklaşık %20’sinde orta veya ağır düzeyde yanık saptanıyor
Dr. Koç, gerçek vaka sayısının bildirilenin üzerinde olabileceğini, bazı maruziyetlerin fark edilmeden atlatıldığını da vurguladı.
İlk 24 Saat Hayati Öneme Sahip
Özofagus yanıklarında en kritik sürecin ilk gün olduğunu belirten Dr. Koç, erken müdahalenin belirleyici olduğuna dikkat çekti:
“Yanık dakikalar içinde başlayabilir. İlk 12–24 saat içinde yapılacak endoskopi, hem yanığın şiddetini hem de tedavi planını belirler. Gecikme, darlık ve perforasyon riskini ciddi şekilde artırır.”
Tedavi Ekip İşidir
Özofagus yanıklarının tedavisinin çok disiplinli bir yaklaşımla yürütüldüğünü ifade eden Koç, sürece şu branşların birlikte dâhil olduğunu söyledi:
-
Çocuk cerrahisi
-
Anestezi
-
Gastroenteroloji
-
Acil tıp
-
Diyetisyen
-
Psikososyal destek
“Amacımız sadece hayatı kurtarmak değil, uzun vadede çocuğun normal yeme ve yutma fonksiyonlarını korumaktır.”
Gerektiğinde endoskopik dilatasyon seansları, stent uygulamaları ve ileri cerrahi yöntemler devreye alınabiliyor.
En Büyük Tehlike: Düğme Piller
Düğme pillerin yemek borusuna yapışarak hem kimyasal hem de elektriksel yanık oluşturduğunu vurgulayan Dr. Koç, riskin çoğu aile tarafından yeterince bilinmediğini söyledi:
“Bir düğme pil, 2–3 saat içinde özofagusu delme potansiyeline sahiptir.”
Klinik gözlemlere göre:
-
Düğme pil içeren vakaların %15’i cerrahi işlem gerektiriyor
-
Hastaların yaklaşık üçte biri sağlık kuruluşuna 24 saatten sonra başvuruyor
Evde Yapılan Yanlışlar Hasarı Büyütüyor
Dr. Koç, iyi niyetle yapılan ancak tabloyu ağırlaştıran hatalara da dikkat çekti:
❌ Kusturmaya çalışmak
❌ Su, süt veya yoğurt içirmek
❌ Zeytinyağı vermek
❌ “Bir şey olmaz” diyerek beklemek
“Acil olan tek şey, 112’yi aramak ve en küçük şüphede bile çocuğu derhal sağlık kuruluşuna ulaştırmaktır.”
Korunma Hayat Kurtarır: Ailelere Öneriler
Dr. Koç, basit ama etkili önlemlerle bu kazaların büyük ölçüde önlenebileceğini belirtti:
✔ Temizlik ürünleri yüksekte ve kilitli dolaplarda saklanmalı
✔ Kimyasallar mutlaka orijinal ambalajında tutulmalı
✔ Hiçbir temizlik ürünü su şişesine konulmamalı
✔ Düğme piller ve deterjan kapsülleri çocukların erişemeyeceği yerde olmalı
✔ Şüpheli bir durumda zaman kaybedilmemeli
Dr. Orhan Koç’tan Çağrı
“Özofagus yanıkları önlenebilir bir sorundur. Açık bırakılan bir kapak, bir çocuğun tüm hayatını değiştirebilir. Ailelerin ve toplumun bu konuda bilinçlenmesi hayati önem taşıyor.”
